ไม่สบายแล้วหายช้า เป็นนานกว่าปกติ ควรดูอะไร?
NHS ของอังกฤษระบุว่าอาการน้ำมูกไหล คัดจมูก จาม และเจ็บคอ มักเริ่มดีขึ้นในราว 1 ถึง 2 สัปดาห์ ส่วนอาการไออาจใช้เวลา 3 ถึง 4 สัปดาห์กว่าจะหาย งานทบทวนงานวิจัยชิ้นหนึ่งพบว่าอาการไอเป็นนานเฉลี่ย 17.8 วัน ซึ่งนานกว่าที่คนส่วนใหญ่คาดไว้มาก อาการที่หายช้าอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าร่างกายขาดอะไร ควรไปพบแพทย์ถ้าเกิน 10 วันแล้วไม่ดีขึ้น มีไข้สูงนานกว่า 3 วัน ไอนานกว่า 3 สัปดาห์ หรืออาการดีขึ้นแล้วกลับแย่ลง ถ้ากังวลเรื่องอาหาร ให้จดสิ่งที่กินไว้ 3 วัน แล้วให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารช่วยดู
น้ำมูก เจ็บคอ ไอ ปกติเป็นนานแค่ไหน?
อาการเหล่านี้ส่วนใหญ่เกิดจากไวรัสที่ส่งต่อจากคนสู่คน และมักเป็นไปตามลำดับคล้าย ๆ กัน การรู้ลำดับนี้ช่วยให้แยกได้ว่า "ยังอยู่ในช่วงฟื้นตัว" หรือ "นานกว่าปกติแล้ว"
NHS และ CDC บอกไว้อย่างไร
NHS ของอังกฤษระบุว่ามักเริ่มรู้สึกดีขึ้นในราว 1 ถึง 2 สัปดาห์ และในเด็กเล็กอาการมักอยู่นานกว่านั้น ส่วน CDC ของสหรัฐฯ ระบุว่าอาการมักหนักที่สุดใน 2 ถึง 3 วันหลังได้รับเชื้อ แล้วจึงค่อย ๆ เบาลง และมักเป็นไม่ถึงสัปดาห์ ตัวเลขของสองหน่วยงานต่างกันเล็กน้อย จึงควรใช้เป็นแนวทางคร่าว ๆ ไม่ใช่เส้นตาย CDC ระบุอาการที่พบบ่อยไว้ ได้แก่ น้ำมูกไหล คัดจมูก ไอ จาม เจ็บคอ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัวเล็กน้อย และในเด็กโตกับผู้ใหญ่อาจมีไข้ต่ำ ๆ
อาการไอมักหายช้าที่สุด
NHS ระบุว่าอาการไอมักหายได้เองภายใน 3 ถึง 4 สัปดาห์ เป็นเรื่องที่พบบ่อยที่น้ำมูกหายและแรงกลับมาแล้ว แต่ยังไอค้างอยู่ ถ้าอาการไอค่อย ๆ เบาลงและไม่มีไข้ ก็อาจยังอยู่ในช่วงฟื้นตัวตามปกติ
อาการไอเป็นนานกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด
งานวิจัยปี 2013 ของ Ebell และคณะ จากมหาวิทยาลัยจอร์เจียในสหรัฐฯ โทรศัพท์สอบถามผู้ใหญ่ 493 คนในรัฐจอร์เจียว่าคิดว่าอาการไอที่เพิ่งเริ่มจะเป็นนานกี่วัน คำตอบเฉลี่ยอยู่ราว 7 ถึง 9 วัน ขึ้นกับสถานการณ์ที่ถาม ทีมเดียวกันยังทบทวนงานวิจัยที่ตีพิมพ์แล้วในผู้ใหญ่ที่สุขภาพดีซึ่งเริ่มไอขึ้นมา พบว่าอาการไอเป็นนานเฉลี่ย 17.8 วัน หมายความว่าอาการไอที่ยังอยู่ในสัปดาห์ที่ 2 หรือ 3 มักยังเป็นเรื่องปกติ แม้จะรู้สึกว่านาน ทั้งนี้ การสำรวจทำในรัฐเดียวของสหรัฐฯ และงานทบทวนรวมเฉพาะงานวิจัยที่ตรงตามเกณฑ์ของทีม ตัวเลขจึงเป็นแนวทาง ไม่ใช่กฎตายตัว
| ช่วง | ระยะเวลาที่พบบ่อย | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| อาการหนักที่สุด | ใน 2 ถึง 3 วันหลังได้รับเชื้อ | CDC |
| รู้สึกดีขึ้นโดยรวม | ราว 1 ถึง 2 สัปดาห์ (NHS) มักไม่ถึงสัปดาห์ (CDC) | NHS, CDC |
| เด็กเล็ก | มักนานกว่าผู้ใหญ่ | NHS |
| อาการไอ | มักหายได้เองภายใน 3 ถึง 4 สัปดาห์ | NHS |
| อาการไอ ค่าเฉลี่ยจากงานวิจัย | 17.8 วัน | Ebell และคณะ 2013 |
| ระยะเวลาที่คนคาดว่าจะไอ | เฉลี่ยราว 7 ถึง 9 วัน | Ebell และคณะ 2013 |
แบบไหนถึงเรียกว่าหายช้ากว่าปกติ?
หน่วยงานสุขภาพให้จุดสังเกตที่ชัดเจนว่าเมื่อไรควรเลิกรอแล้วไปพบแพทย์ โดยดูจากระยะเวลา ไข้ และทิศทางของอาการว่าดีขึ้นหรือแย่ลง
สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์
| สัญญาณ | สิ่งที่หน่วยงานระบุ | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| เกิน 10 วันแล้วไม่ดีขึ้น | ควรพบแพทย์ถ้าอาการไม่ดีขึ้นหลัง 10 วัน CDC ระบุว่าอาการที่เกิน 10 วันโดยไม่ดีขึ้นเป็นเหตุที่ควรติดต่อแพทย์ | NHS, CDC |
| ไข้สูงไม่ลง | นานกว่า 3 วัน (NHS) ไข้นานกว่า 4 วัน (CDC) | NHS, CDC |
| ไอนานกว่า 3 สัปดาห์ | ควรพบแพทย์เมื่อไอนานกว่า 3 สัปดาห์ | NHS |
| ดีขึ้นแล้วกลับแย่ลง | อาการ เช่น ไข้หรือไอ ที่ดีขึ้นแล้วกลับมาใหม่หรือแย่ลง | CDC |
| น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ | ควรพบแพทย์เมื่อมีร่วมกับอาการไอ | NHS |
| มีปัญหาสุขภาพที่แพทย์ดูแลต่อเนื่อง | คนที่มีปัญหาสุขภาพที่แพทย์ดูแลอยู่ต่อเนื่อง หรือปัญหาเดิมแย่ลง ควรขอคำแนะนำแต่เนิ่น ๆ | NHS, CDC |
เมื่อไรควรขอความช่วยเหลือทันที
NHS แนะนำให้ขอความช่วยเหลือทันทีถ้าไอหนักมากหรือแย่ลงเร็ว รู้สึกไม่สบายมาก เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หรือไอมีเลือดปน ส่วนรายการของ CDC ที่ควรติดต่อแพทย์ยังรวมถึงหายใจลำบากหรือหายใจเร็ว และมีอาการขาดน้ำ
เป็นรอบเดียวที่ยาว หรือหลายรอบต่อกัน?
CDC ระบุว่าผู้ใหญ่ในสหรัฐฯ มีอาการแบบนี้เฉลี่ยปีละ 2 ถึง 3 ครั้ง และเด็กมักมีบ่อยกว่า ที่รู้สึกเหมือนไม่สบายมาทั้งเดือน บางครั้งคือรอบหนึ่งเพิ่งจบแล้วรอบใหม่เริ่มต่อทันที โดยเฉพาะเมื่อคนที่บ้าน ที่ทำงาน หรือที่โรงเรียนยังมีอาการอยู่ การจดวันที่แต่ละอาการเริ่มและหาย ช่วยให้เราและแพทย์เห็นว่าเป็นแบบไหน
หายช้าเพราะร่างกายขาดอะไรหรือเปล่า?
อาการที่หายช้าอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าร่างกายขาดอะไร อาจมีหลายเรื่องเกี่ยวข้อง เช่น เป็นรอบเดียวหรือหลายรอบติดกัน และสาเหตุด้านสุขภาพอื่นที่มีแต่แพทย์ตรวจได้ การเดาสาเหตุเพียงอย่างเดียวอาจทำให้มองข้ามสาเหตุจริง
เริ่มจากไปพบแพทย์
แพทย์จะซักถามอาการ ตรวจร่างกาย และตัดสินว่าต้องตรวจอะไรเพิ่มหรือไม่ ถ้าอาการตรงกับสัญญาณในตารางด้านบน ให้ไปพบแพทย์ แทนที่จะรอดูว่าการปรับอะไรบางอย่างเองที่บ้านจะช่วยหรือไม่
การตรวจเลือดบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้
การตรวจเลือดที่มักอยู่ในการตรวจสุขภาพประจำปีอย่างหนึ่งคือการตรวจนับเม็ดเลือดสมบูรณ์ (CBC) MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่า CBC เป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งที่แพทย์ใช้ดูสุขภาพของเรา ส่วนจะต้องตรวจอะไรหรือไม่ แพทย์เป็นผู้ตัดสินจากอาการและประวัติของเรา
ถ้ากังวลเรื่องอาหารที่กิน
บันทึกอาหารเป็นข้อมูลไว้นำไปให้แพทย์ดู ไม่ใช่วิธีหาสาเหตุเอง ให้จดทุกอย่างที่กินและดื่มใน 3 วันปกติ รวมทั้งอาหารที่ซื้อจากข้างนอกและเครื่องดื่ม แพทย์หรือนักกำหนดอาหารจะดูบันทึกนี้ร่วมกับอาการและประวัติ แล้วบอกได้ว่ามีอะไรที่ควรดูละเอียดขึ้นหรือไม่
งานวิจัยพบอะไรเกี่ยวกับการนอน ความเครียด และบุหรี่?
มีงานวิจัยที่ดูว่าอะไรทำให้คนมีโอกาสป่วยมากขึ้นหลังได้รับไวรัส งานวิจัยเหล่านี้ดูว่าป่วยหรือไม่ ไม่ได้วัดจำนวนวันที่หาย งานวิจัยทั้ง 3 ชิ้นด้านล่างให้อาสาสมัครได้รับไวรัสทางจมูกในสภาพที่ควบคุมไว้ จึงบอกได้เพียงความเกี่ยวข้อง ไม่ใช่ภาพทั้งหมดของชีวิตจริง
นอนน้อยหลายคืนติดกัน
งานวิจัยปี 2015 ของ Prather และคณะ วัดการนอนของผู้ใหญ่สุขภาพดี 164 คน อายุ 18 ถึง 55 ปี ด้วยอุปกรณ์สวมข้อมือนาน 7 วัน แล้วให้ได้รับไวรัสทางจมูก เมื่อเทียบกับคนที่นอนเกิน 7 ชั่วโมงต่อคืน ค่าออดส์ (odds) ของการป่วยในคนที่นอนน้อยกว่า 5 ชั่วโมงสูงราว 4.5 เท่า และในคนที่นอน 5 ถึง 6 ชั่วโมงราว 4.2 เท่า แต่เป็นการศึกษาขนาดเล็ก และช่วงของตัวเลขกว้าง (กลุ่มที่นอนน้อยกว่า 5 ชั่วโมง ช่วงความเชื่อมั่น 95% อยู่ที่ 1.08 ถึง 18.69) อ่านเพิ่มได้ในทำไมนอนน้อยติดกันหลายวันแล้วถึงป่วยง่าย?
ความเครียด
งานวิจัยปี 1991 ของ Cohen และคณะ ให้อาสาสมัครสุขภาพดี 394 คนตอบแบบสอบถามเรื่องความเครียด แล้วให้ได้รับไวรัสทางเดินหายใจชนิดใดชนิดหนึ่งจาก 5 ชนิด สัดส่วนคนที่ป่วย โดยตรวจยืนยันเชื้อแล้ว เพิ่มขึ้นตามระดับความเครียด จากราวร้อยละ 27 ถึงราวร้อยละ 47 และการสูบบุหรี่ แอลกอฮอล์ การออกกำลังกาย อาหาร และคุณภาพการนอน อธิบายความเกี่ยวข้องนี้ไม่ได้
บุหรี่
งานวิจัยปี 1993 ของกลุ่มเดียวกัน ในอาสาสมัคร 391 คน พบว่าคนสูบบุหรี่มีโอกาสป่วยหลังได้รับไวรัสมากกว่าคนไม่สูบ NHS ก็ระบุว่าการสูบบุหรี่เป็นสาเหตุหนึ่งของอาการไอ ถ้าสูบบุหรี่ ให้บอกแพทย์ด้วยว่าสูบมากแค่ไหน
ฝุ่นและ PM2.5
EPA ของสหรัฐฯ ระบุว่าการได้รับฝุ่นละอองเกี่ยวข้องกับอาการทางเดินหายใจที่มากขึ้น เช่น ระคายเคืองทางเดินหายใจ ไอ หรือหายใจลำบาก และเด็กกับผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่ได้รับผลมากกว่า ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงของไทยคือไม่เกิน 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร มีผลตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2566 ช่วงที่ฝุ่นสูงหลายวันติดกัน อาการไออาจดูเหมือนไม่หายสักที วิธีอ่านค่าฝุ่นแต่ละวันอ่านได้ในค่าฝุ่น PM2.5 กับ AQI อ่านอย่างไร?
ระหว่างที่ไม่สบาย ควรดูแลตัวเองอย่างไร?
NHS และ CDC แนะนำการดูแลตัวเองที่บ้านไว้ดังนี้
พักผ่อนและดื่มน้ำให้พอ
NHS แนะนำให้พักผ่อนให้มาก และดื่มน้ำให้มาก เช่น น้ำเปล่า เพื่อไม่ให้ขาดน้ำ CDC ก็แนะนำเช่นเดียวกัน น้ำเปล่า น้ำแกงจืด และเครื่องดื่มอุ่น ๆ เป็นตัวเลือกที่ดื่มง่าย
เมื่อเจ็บคอ
NHS แนะนำให้กลั้วคอด้วยน้ำเกลือ เรื่องการกินและดื่มตอนเจ็บคอ อ่านได้ในเจ็บคอ กินอะไรดี และควรเลี่ยงอะไร?
เมื่อเบื่ออาหาร
กินเท่าที่กินได้ทีละน้อย และดื่มน้ำไปเรื่อย ๆ CDC ระบุว่าอาการขาดน้ำเป็นเหตุหนึ่งที่ควรติดต่อแพทย์
เรื่องยา
NHS ระบุว่าเภสัชกรให้คำแนะนำเรื่องยาสำหรับอาการได้ ไม่ควรซื้อหรือเริ่มใช้ยาเองจากการเดา และถ้าใช้ยาประจำอยู่ ให้บอกเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้อะไรเพิ่ม
ไม่ส่งต่อให้คนอื่น และการกลับไปทำงาน
NHS ระบุว่าเชื้อจากการไอและจามอยู่บนมือและพื้นผิวได้นานถึง 24 ชั่วโมง CDC แนะนำให้พักอยู่บ้านและอยู่ห่างจากคนอื่นระหว่างที่ไม่สบาย ล้างมือเป็นประจำ และทำความสะอาดพื้นผิวที่มีคนจับบ่อย ล้างมือด้วยสบู่อย่างน้อย 20 วินาที CDC ระบุว่ากลับไปทำกิจกรรมตามปกติได้เมื่อครบอย่างน้อย 24 ชั่วโมงที่อาการโดยรวมดีขึ้น และไม่มีไข้โดยไม่ต้องใช้ยาลดไข้ และในอีก 5 วันถัดไปให้ระวังเพิ่ม เช่น ใส่หน้ากากให้กระชับ ดูแลความสะอาด เว้นระยะ และทำให้อากาศในห้องสะอาดขึ้น ถ้าป่วยบ่อยช่วงงานยุ่งหรือเดินทาง อ่านได้ในงานยุ่งหรือเดินทางทีไรป่วยทุกที ทำอย่างไรดี?
ควรเตรียมอะไรไปพบแพทย์?
แพทย์ให้คำแนะนำได้ตรงขึ้นเมื่อเรามีข้อมูลที่ชัดเจน มากกว่าการบอกว่า "ไม่สบายมานานแล้ว"
สิ่งที่ควรจดไว้
| สิ่งที่ควรจด | ช่วยอย่างไร |
|---|---|
| วันที่แต่ละอาการเริ่ม และดีขึ้นแล้วกลับมาใหม่หรือไม่ | เห็นว่าเป็นรอบเดียวที่ยาว หรือหลายรอบต่อกัน |
| อุณหภูมิที่วัดได้พร้อมวันที่ | เห็นว่ามีไข้มานานเท่าไร |
| ปีที่ผ่านมาไม่สบายกี่ครั้ง | เห็นรูปแบบในระยะยาว |
| คืนปกตินอนกี่ชั่วโมง | การนอนเป็นเรื่องหนึ่งในงานวิจัยด้านบน |
| สูบบุหรี่หรือไม่ และมากแค่ไหน | การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุหนึ่งของอาการไอ |
| ฝุ่นที่ทำงานหรือระหว่างเดินทาง | ฝุ่นละอองเกี่ยวข้องกับอาการไอ |
| ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกชนิดที่ใช้อยู่ พร้อมปริมาณ | ให้แพทย์ตรวจดูสิ่งที่อาจเกี่ยวข้อง |
| บันทึกอาหาร 3 วัน ถ้ากังวลเรื่องอาหาร | ให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารเห็นสิ่งที่เรากินจริง |
คำถามที่ควรถาม
- อะไรอาจทำให้อาการเป็นนานขนาดนี้?
- ต้องตรวจอะไรเพิ่มไหม และการตรวจจะบอกอะไร?
- อาการแบบไหนที่ควรกลับมาพบแพทย์เร็วกว่านัด?
- ควรจะดีขึ้นเมื่อไร และถ้าไม่ดีขึ้นควรกลับมาเมื่อไร?
ถ้ามีปัญหาสุขภาพที่แพทย์ดูแลอยู่ต่อเนื่อง ให้ติดต่อแพทย์คนนั้นแต่เนิ่น ๆ ไม่ต้องรอถึงจุดสังเกตตามปกติ
คำถามที่พบบ่อย
ไม่สบายแล้วหายช้า เป็นนานไม่หายสักที ร่างกายขาดอะไรหรือเปล่า?
น้ำมูก เจ็บคอ ไอ ปกติเป็นนานแค่ไหน?
อาการอื่นหายแล้ว แต่ยังไอเกิน 3 สัปดาห์ ควรทำอย่างไร?
ทำไมรู้สึกเหมือนไม่สบายมาทั้งเดือน?
อาการแบบไหนควรไปพบแพทย์ทันที?
เมื่อไรกลับไปทำงานหรือไปโรงเรียนได้?
- NHS: Runny nose, sore throat and sneezing – how long it lasts, self-care and when to see a GP ↗
- NHS: Cough ↗
- CDC: Runny nose, sore throat and cough – symptoms and how often adults get them ↗
- CDC: Self-care and when to seek medical care for a runny nose, sore throat and cough ↗
- CDC: Core prevention actions for respiratory viruses ↗
- CDC: Preventing spread of respiratory viruses when you're sick ↗
- CDC: About Handwashing ↗
- MedlinePlus (US National Library of Medicine): Complete Blood Count (CBC) ↗
- Ebell MH, Lundgren J, Youngpairoj S. How long does a cough last? Comparing patients' expectations with data from a systematic review of the literature. Ann Fam Med 2013 (PubMed) ↗
- Prather AA, Janicki-Deverts D, Hall MH, Cohen S. Sleep 2015 (PubMed) ↗
- Cohen S, Tyrrell DA, Smith AP. N Engl J Med 1991 (PubMed) ↗
- Cohen S, Tyrrell DA, Russell MA, Jarvis MJ, Smith AP. Am J Public Health 1993 (PubMed) ↗
- US EPA: Health and Environmental Effects of Particulate Matter (PM) ↗
- กรมควบคุมมลพิษ: ค่ามาตรฐาน PM2.5 ใหม่ มีผลตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2566 ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
