น้อมรำลึกในพระกรุณาธิคุณรายละเอียด
บริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006·ร้านค้าทางการบน SHOPEE · LAZADA · TIKTOK SHOP · LINEบริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006
ช่องทางการสั่งซื้อ
JAPAN QUALITY·輝く毎日を、内側から。·GMP · ISO · HACCP · FSSC 22000 · HALAL CERTIFIED
ดูแลประจำวัน

ค่าฝุ่น PM2.5 กับ AQI อ่านอย่างไร?

·
PM2.5 คือความเข้มข้นของฝุ่น หน่วยเป็นไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ส่วน AQI เป็นดัชนีไม่มีหน่วยที่คิดจากสารมลพิษ 6 ชนิด ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงของไทยคือ 37.5 มคก./ลบ.ม. ซึ่งเท่ากับ AQI 100 ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงใช้เทียบกับมาตรฐาน ส่วนค่า 1 ชั่วโมงใช้วางแผนกิจกรรมตอนนี้

PM2.5 คือความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน รายงานเป็นไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (มคก./ลบ.ม.) ส่วน AQI เป็นดัชนีไม่มีหน่วยที่คิดจากสารมลพิษ 6 ชนิด แล้วรายงานตามชนิดที่สูงที่สุด ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงของไทยคือ 37.5 มคก./ลบ.ม. ซึ่งเท่ากับ AQI 100 ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงใช้เทียบกับมาตรฐาน ส่วนค่าเฉลี่ย 1 ชั่วโมงใช้ดูสถานการณ์ตอนนี้

สรุปสั้น ๆ

  • PM2.5: ความเข้มข้นของฝุ่น มีหน่วยเป็น มคก./ลบ.ม.
  • AQI: ดัชนีไม่มีหน่วย 5 ระดับสี (ฟ้า เขียว เหลือง ส้ม แดง) AQI 100 เท่ากับค่ามาตรฐาน
  • ค่ามาตรฐานของไทย: PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง ไม่เกิน 37.5 มคก./ลบ.ม. และเฉลี่ย 1 ปี ไม่เกิน 15 มคก./ลบ.ม.
  • ข้อควรรู้: แอปบางตัวใช้ดัชนีของสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีช่วงตัวเลขต่างจากของไทย ความเข้มข้นเดียวกันจึงขึ้นสีไม่เหมือนกัน

ค่า PM2.5 กับค่า AQI ต่างกันอย่างไร?

PM2.5 คือความเข้มข้นของฝุ่นในอากาศ ส่วน AQI คือดัชนีที่แปลงค่าสารมลพิษหลายชนิดให้อยู่ในตัวเลขเดียว ทั้งสองจึงเป็นคนละตัวเลข และเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้

PM2.5 คืออะไร เล็กแค่ไหน?

US EPA ของสหรัฐอเมริการะบุว่า PM2.5 คืออนุภาคขนาดเล็กที่สูดเข้าได้ โดยทั่วไปมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 2.5 ไมโครเมตรหรือเล็กกว่า ส่วน PM10 คืออนุภาคขนาด 10 ไมโครเมตรหรือเล็กกว่า เส้นผมของคนโดยเฉลี่ยมีขนาดราว 70 ไมโครเมตร ใหญ่กว่าอนุภาค PM2.5 ที่ใหญ่ที่สุดราว 30 เท่า

EPA อธิบายว่าอนุภาคบางส่วนปล่อยออกมาโดยตรงจากแหล่ง เช่น พื้นที่ก่อสร้าง ถนนที่ไม่ได้ลาดยาง ไร่นา ปล่องควัน และการเผาไหม้ แต่ส่วนใหญ่เกิดขึ้นในบรรยากาศจากปฏิกิริยาของสารเคมี เช่น ซัลเฟอร์ไดออกไซด์และไนโตรเจนออกไซด์ ที่ปล่อยจากโรงไฟฟ้า อุตสาหกรรม และรถยนต์

AQI คิดจากอะไร?

กรมควบคุมมลพิษอธิบายว่า AQI เป็นดัชนีที่ไม่มีหน่วย ออกแบบให้อ่านง่ายด้วยรหัสสีตามเกณฑ์ดัชนีคุณภาพอากาศของประเทศไทย คำนวณจากสารมลพิษ 6 ชนิดที่ตรวจวัด ได้แก่ PM2.5 PM10 โอโซน (O3) คาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) และซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) สารที่มีค่าสูงที่สุดในเวลานั้นเป็นตัวกำหนดค่า AQI ส่วนค่า PM2.5 หมายถึงปริมาณฝุ่น PM2.5 ในอากาศเท่านั้น

ตัวอย่างที่มักอ่านผิด

กรมควบคุมมลพิษยกตัวอย่างว่า ถ้าแอปแสดง AQI 235 และค่า PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง 109.3 มคก./ลบ.ม. ไม่ได้แปลว่าฝุ่น PM2.5 มีค่า 235 การอ่านสองตัวเลขนี้สลับกันทำให้ตกใจเกินจำเป็น

ค่า AQI แต่ละสีของไทยหมายถึงอะไร?

เกณฑ์ดัชนีคุณภาพอากาศของประเทศไทยที่ปรับใหม่ในปี 2566 แบ่ง AQI เป็น 5 ระดับ มีคะแนนตั้งแต่ 0 ถึงมากกว่า 200 โดย AQI 100 มีค่าเทียบเท่าค่ามาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศทั่วไป ถ้าสูงกว่า 100 แสดงว่าความเข้มข้นของมลพิษเกินมาตรฐาน เกณฑ์นี้เผยแพร่อย่างเป็นทางการเมื่อ 3 กรกฎาคม 2566 และปรับช่วงของ PM2.5 ให้สอดคล้องกับค่ามาตรฐานใหม่ ดังนี้

AQI สี ความหมาย PM2.5 เฉลี่ย 24 ชม. (มคก./ลบ.ม.) ช่วงใหม่ ช่วงเดิม
0–25 ฟ้า คุณภาพอากาศดีมาก 0–15.0 0–25
26–50 เขียว คุณภาพอากาศดี 15.1–25.0 25–37
51–100 เหลือง คุณภาพอากาศปานกลาง 25.1–37.5 38–50
101–200 ส้ม เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ 37.6–75.0 51–90
201 ขึ้นไป แดง มีผลกระทบต่อสุขภาพ 75.1 ขึ้นไป 91 ขึ้นไป

แต่ละสีแนะนำให้ทำอะไร?

ข้อควรปฏิบัติของกรมควบคุมมลพิษแยกเป็นประชาชนทั่วไปและประชาชนกลุ่มเสี่ยง สรุปได้ดังนี้

สี ประชาชนทั่วไป ประชาชนกลุ่มเสี่ยง
ฟ้า ดำเนินชีวิตได้ตามปกติ ดำเนินชีวิตได้ตามปกติ
เขียว ทำกิจกรรมกลางแจ้งได้ตามปกติ สังเกตอาการผิดปกติ เช่น ไอบ่อย หายใจลำบาก แน่นหน้าอก
เหลือง ลดเวลาทำกิจกรรมหรือออกกำลังกายกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก ใส่หน้ากากป้องกัน PM2.5 ทุกครั้งที่ออกนอกอาคาร และลดกิจกรรมกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก
ส้ม ใส่หน้ากากป้องกัน PM2.5 เมื่อออกนอกอาคาร จำกัดเวลากิจกรรมกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก และสังเกตอาการผิดปกติ เช่น ไอ หายใจลำบาก ระคายเคืองตา เลี่ยงกิจกรรมหรือการออกกำลังกายกลางแจ้งที่ใช้แรงมาก
แดง ทุกคนงดกิจกรรมกลางแจ้ง ถ้าจำเป็นให้ใส่หน้ากากป้องกัน PM2.5 ทุกคนงดกิจกรรมกลางแจ้ง ถ้าจำเป็นให้ใส่หน้ากากป้องกัน PM2.5

ตั้งแต่ระดับสีเหลืองขึ้นไป กรมควบคุมมลพิษแนะนำให้ประชาชนกลุ่มเสี่ยงที่มีอาการผิดปกติรีบปรึกษาแพทย์ และในระดับสีแดงแนะนำเช่นนี้กับทุกคน

ค่ามาตรฐาน PM2.5 ของไทยเปลี่ยนเมื่อไร?

กรมควบคุมมลพิษระบุว่าค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงถูกปรับจากไม่เกิน 50 มคก./ลบ.ม. เป็นไม่เกิน 37.5 มคก./ลบ.ม. ตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2566 ส่วนค่าเฉลี่ย 1 ปีถูกปรับจาก 25 มคก./ลบ.ม. เป็นไม่เกิน 15 มคก./ลบ.ม. ตั้งแต่ 9 กรกฎาคม 2565 แอป Air4Thai รุ่นใหม่จึงแสดงค่า PM2.5 เป็นทศนิยม และยังคงแสดงสี 5 ระดับเหมือนเดิม ตัวเลขที่เคยอยู่ในระดับสีเขียวก่อนปี 2566 อาจกลายเป็นสีเหลืองในเกณฑ์ใหม่

ทำไมแอปบางตัวขึ้นค่า AQI ไม่เท่ากับของไทย?

แอปและเว็บไซต์บางแห่งใช้ดัชนีของสหรัฐอเมริกา (US AQI) ซึ่งมีช่วงตัวเลขของ PM2.5 ต่างจากดัชนีของไทย US EPA ปรับช่วงของ PM2.5 ใน AQI เมื่อปี 2024 (มีผล 6 พฤษภาคม 2024) พร้อมกับปรับค่ามาตรฐาน PM2.5 รายปีของสหรัฐฯ เป็น 9.0 มคก./ลบ.ม. และคงค่ามาตรฐาน 24 ชั่วโมงไว้ที่ 35 มคก./ลบ.ม.

ระดับใน US AQI AQI PM2.5 (มคก./ลบ.ม.) ช่วงใหม่ 2024 ช่วงเดิม (ปี 2012)
Good 0–50 0.0–9.0 0.0–12.0
Moderate 51–100 9.1–35.4 12.1–35.4
Unhealthy for Sensitive Groups 101–150 35.5–55.4 35.5–55.4
Unhealthy 151–200 55.5–125.4 55.5–150.4
Very Unhealthy 201–300 125.5–225.4 150.5–250.4
Hazardous 301 ขึ้นไป 225.5 ขึ้นไป 250.5–500

ความเข้มข้นเดียวกัน ขึ้นระดับต่างกันแค่ไหน?

ตารางนี้อ่านจากช่วงตัวเลขของทั้งสองดัชนีด้านบน เพื่อให้เห็นว่า PM2.5 ค่าเดียวกันถูกจัดระดับต่างกันอย่างไร

PM2.5 (มคก./ลบ.ม.) ดัชนีของไทย ดัชนีของสหรัฐอเมริกา
20 ดี (สีเขียว) Moderate
30 ปานกลาง (สีเหลือง) Moderate
50 เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีส้ม) Unhealthy for Sensitive Groups
80 มีผลกระทบต่อสุขภาพ (สีแดง) Unhealthy

ก่อนเทียบตัวเลขจากหลายแอป ควรดูก่อนว่าแต่ละแอปใช้ดัชนีของประเทศใด และใช้ค่าเฉลี่ยช่วงเวลาใด EPA ระบุว่าระบบ AirNow ของสหรัฐฯ ยังคำนวณค่าที่ใกล้เคียงเวลาจริงเรียกว่า NowCast AQI จากข้อมูลรายชั่วโมง ตัวเลขที่เห็นจึงอาจไม่ใช่ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงแบบที่กรมควบคุมมลพิษใช้

ควรดูค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงหรือ 1 ชั่วโมง?

ดูทั้งสองค่า แต่ใช้ต่างกัน กรมควบคุมมลพิษรายงานค่า PM2.5 ประจำวันด้วยค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงเพื่อเทียบกับค่ามาตรฐาน 24 ชั่วโมงของไทย ส่วนค่าเฉลี่ย 1 ชั่วโมงช่วยให้หน่วยงานเห็นแนวโน้มและความผิดปกติได้เร็วขึ้น และช่วยให้ประชาชนวางแผนกิจกรรมกลางแจ้งตามสภาพอากาศตอนนั้น

ตัวเลขในแอป Air4Thai เป็นค่าไหน?

ตัวเลขในวงกลมที่มีรูปหน้าคือค่า PM2.5 ของสถานีที่ใกล้ตำแหน่งของผู้ใช้ที่สุด เป็นค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงที่อัปเดตทุกชั่วโมง ถ้าอยากดูค่ารายชั่วโมง ให้เลื่อนลงไปที่กราฟแท่ง แตะที่แท่ง แล้วจะเห็นทั้งค่าเฉลี่ย 1 ชั่วโมงและ 24 ชั่วโมง

ถ้าค่า 24 ชั่วโมงดูไม่สูง แต่ช่วงเช้าค่ารายชั่วโมงพุ่งขึ้น การวางแผนออกกำลังกายตอนเช้าจากค่าเฉลี่ยทั้งวันจึงคลาดเคลื่อนได้ ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงยังรวมชั่วโมงที่ผ่านมาแล้ว จึงขึ้นลงช้ากว่าสถานการณ์ตรงหน้า

ควรดูค่าของพื้นที่ไหน?

ค่าต่างกันได้มากระหว่างเขต และระหว่างริมถนนกับในซอย สถานีที่ใกล้ที่อยู่จริงให้ภาพที่ตรงกว่าค่าเฉลี่ยของทั้งจังหวัด ถ้าที่ทำงานกับบ้านอยู่คนละเขต ควรดูทั้งสองจุด

ฝุ่นที่ตัวคนเจอจริงก็อาจต่างจากค่าของสถานี งานวิจัยในคนขับมอเตอร์ไซค์รับจ้าง 6 จังหวัดภาคกลาง (เก็บข้อมูลมกราคม–มีนาคม 2566) ติดเครื่องเก็บตัวอย่างอากาศส่วนบุคคลให้คนขับ 153 คนเพื่อวัด PM2.5 ระหว่างทำงาน พบว่าค่าที่วัดได้จากตัวคนขับไม่ได้ไปในทางเดียวกับค่าจากสถานีตรวจวัด คนขับในปทุมธานีได้รับ PM2.5 เฉลี่ยสูงสุด 410.9 มคก./ลบ.ม. งานนี้ศึกษาเฉพาะอาชีพที่อยู่บนถนนตลอดวันและในช่วงฤดูหนาว จึงใช้แทนคนทั่วไปไม่ได้ แต่ชี้ว่าการอยู่ริมถนนนาน ๆ อาจเจอฝุ่นมากกว่าตัวเลขของสถานี

ฝุ่นในบ้านน้อยกว่านอกบ้านจริงไหม?

โดยทั่วไปฝุ่นในบ้านขึ้นกับอากาศนอกบ้าน EPA ระบุว่าฝุ่นในอาคารมีทั้งอนุภาคจากภายนอกที่เข้ามา และอนุภาคที่เกิดในบ้านเอง

งานวิจัยในบ้านที่กรุงเทพฯ และเชียงใหม่พบอะไร?

งานวิจัยของคณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล และคณะ วัดฝุ่นในบ้าน 17 หลัง ทั้งในเมืองและชนบทของกรุงเทพฯ และเชียงใหม่ ระหว่างเมษายนถึงตุลาคม 2562 แล้วคิดสัดส่วนฝุ่นในบ้านต่อนอกบ้าน (I/O) ผลสรุปได้ดังนี้

พื้นที่และช่วง PM2.5 ในบ้าน (มคก./ลบ.ม.) สัดส่วนในบ้าน/นอกบ้าน
กรุงเทพฯ ช่วงหมอกควัน 19.85 0.76
กรุงเทพฯ ช่วงไม่มีหมอกควัน 11.40 0.68
เชียงใหม่ ช่วงหมอกควัน 106.80 0.91
เชียงใหม่ ช่วงไม่มีหมอกควัน 5.52 1.16

ที่กรุงเทพฯ ค่า PM2.5 นอกบ้านเฉลี่ย 26.26 มคก./ลบ.ม. ในช่วงหมอกควัน และ 16.68 มคก./ลบ.ม. ในช่วงไม่มีหมอกควัน คณะผู้วิจัยสรุปว่าฝุ่นในบ้านถูกกำหนดโดยอากาศนอกบ้านเป็นหลัก บ้านในเชียงใหม่มีอากาศภายนอกเข้ามาได้มากกว่าตามลักษณะบ้านและวิถีชีวิต สัดส่วนจึงสูงกว่า และแนะนำให้ปิดประตูหน้าต่างทั้งช่วงที่มีและไม่มีหมอกควัน งานนี้วัดในบ้านจำนวนน้อยและในบางเดือนของปี ตัวเลขของบ้านแต่ละหลังจึงต่างไปได้

ฝุ่นที่เกิดในบ้านมาจากไหน?

EPA ระบุว่าฝุ่นในบ้านเกิดได้จากการทำอาหาร การเผาไหม้ เช่น การจุดเทียน การใช้เตาผิง เครื่องทำความร้อนที่ไม่มีท่อระบาย และการสูบบุหรี่ รวมถึงงานอดิเรกบางอย่าง EPA แนะนำให้เปิดพัดลมดูดอากาศที่ระบายออกนอกอาคารเมื่อทำอาหาร และเปลี่ยนแผ่นกรองของเครื่องปรับอากาศและเครื่องฟอกอากาศตามที่ผู้ผลิตกำหนด ในบ้านไทย การจุดธูปและเทียนก็เป็นการเผาไหม้ในห้องเช่นกัน ช่วงที่อากาศภายนอกแย่ จึงควรลดการเผาไหม้ในห้องที่ปิดไว้

เครื่องฟอกอากาศควรดูตัวเลขอะไร?

คู่มือเครื่องฟอกอากาศในบ้านของ EPA แนะนำให้เลือกเครื่องที่มีค่า CADR (อัตราการส่งอากาศสะอาด) มากพอสำหรับขนาดห้อง ค่า CADR ยิ่งสูง เครื่องยิ่งกรองอนุภาคได้มากและใช้กับพื้นที่ได้กว้างขึ้น ถ้าบนกล่องมีค่า CADR 3 ค่า สำหรับควันบุหรี่ ฝุ่น และละอองเกสร ให้ดูค่าของควันบุหรี่ ซึ่งแทนอนุภาคขนาดเล็กที่สุด เครื่องที่มีค่า CADR สูงมักใช้แผ่นกรอง HEPA

พื้นที่ห้อง CADR ขั้นต่ำ (cfm)
100 ตารางฟุต (ราว 9.3 ตร.ม.) 65
200 ตารางฟุต (ราว 18.6 ตร.ม.) 130
300 ตารางฟุต (ราว 27.9 ตร.ม.) 195
400 ตารางฟุต (ราว 37.2 ตร.ม.) 260
500 ตารางฟุต (ราว 46.5 ตร.ม.) 325
600 ตารางฟุต (ราว 55.7 ตร.ม.) 390

ตารางนี้ใช้ประมาณการ และคิดจากเพดานสูง 8 ฟุต ห้องเพดานสูงกว่านี้ควรใช้เครื่องที่มีค่า CADR สูงขึ้น EPA ระบุว่าความเร็วพัดลมที่สูงขึ้นและการเปิดนานขึ้นทำให้กรองอากาศได้มากขึ้น แผ่นกรองที่สกปรกและอุดตันจะทำงานได้ไม่ดี และควรเลี่ยงเครื่องที่ตั้งใจปล่อยโอโซน เพราะโอโซนระคายเคืองปอด

กลับถึงบ้านแล้วทำอะไรได้บ้าง?

เปลี่ยนเสื้อผ้า ล้างมือและล้างหน้า และไม่นำเสื้อผ้าที่ใส่ออกไปข้างนอกขึ้นไปบนเตียง เป็นสิ่งที่ทำได้ทันทีโดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์ ปิดหน้าต่างในช่วงที่ค่าภายนอกสูง และเปิดระบายอากาศเมื่อค่าลดลง

หน้ากากแบบไหนกรองฝุ่น PM2.5 ได้?

หน้ากากแต่ละชนิดกรองอนุภาคได้ไม่เท่ากัน และความแนบกับใบหน้าสำคัญไม่แพ้ชนิด EPA ระบุว่าหน้ากาก N95 ที่ได้รับอนุมัติจาก NIOSH กรองอนุภาคขนาด PM2.5 ในควันไฟป่าได้มากกว่าร้อยละ 95 เพราะแผ่นกรองกรองอนุภาคที่เล็กกว่า 0.3 ไมโครเมตรได้ตั้งแต่ร้อยละ 96 และที่ใหญ่กว่าได้ตั้งแต่ร้อยละ 99.5

ชนิด สิ่งที่ EPA ระบุ
N95 หรือ P100 ที่มีคำว่า NIOSH พิมพ์อยู่ ชนิดที่ EPA แนะนำให้มองหา N95 กรองอนุภาคขนาด PM2.5 ในควันไฟได้มากกว่าร้อยละ 95
หน้ากากอนามัย หน้ากากกันฝุ่นทั่วไป หน้ากากพ่นสี ไม่ได้กันการสูดควัน
หน้ากากผ้า (เปียกหรือแห้ง) หน้ากากกระดาษ กระดาษทิชชู กรองควันไฟไม่ได้
หน้ากากกระดาษสายเดียว ไม่ใช่หน้ากากกรองอนุภาค และกันควันได้น้อยมากหรือไม่ได้เลย

ใส่อย่างไรให้กรองได้จริง?

EPA ระบุว่าช่องรั่วรอบขอบหน้ากากทำให้อากาศที่ไม่ผ่านการกรองเข้ามา และเพิ่มปริมาณควันที่ได้รับขึ้นร้อยละ 10 หรือมากกว่า การใส่หน้ากากที่ไม่แนบหน้าอาจได้รับควันพอ ๆ กับการไม่ใส่ ควรเลือกขนาดที่แนบตั้งแต่สันจมูกจนถึงใต้คาง หน้ากากส่วนใหญ่มีสายสองเส้นคล้องรอบศีรษะ ถ้าใส่แล้วไม่แนบ ควรลองรุ่นหรือขนาดอื่น EPA ระบุด้วยว่าหน้ากากชนิดนี้ไม่มีขนาดที่เหมาะกับเด็กเล็กมาก

เอกสารวิธีใส่หน้ากากของ EPA แนะนำให้คล้องสายหนึ่งเส้นเหนือหูและอีกเส้นใต้หู ไม่ไขว้สาย บีบแถบโลหะให้เข้ากับรูปจมูก เวลาหายใจเข้า หน้ากากควรยุบเข้าเล็กน้อยและไม่มีลมเข้าทางด้านข้าง หนวดเคราทำให้แนบหน้าได้ไม่ดี และควรทิ้งหน้ากากเมื่อสกปรกหรือหายใจลำบาก

คนไทยรู้เรื่องนี้แค่ไหน?

การสำรวจผู้ดูแลเด็ก 476 คนในเชียงใหม่ (ตีพิมพ์ปี 2569) ที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก พบว่าร้อยละ 97.0 รู้ว่าฝุ่นมีผลต่อเด็ก แต่มีเพียงร้อยละ 41.8 ที่รู้ว่าหน้ากากอนามัยทั่วไปไม่พอสำหรับ PM2.5 และมีเพียงร้อยละ 9.7 ที่อ่านระดับ AQI ได้ถูกต้อง ร้อยละ 15.3 มีเครื่องฟอกอากาศ และร้อยละ 28.2 ใช้แอปติดตามคุณภาพอากาศ การสำรวจนี้ทำในจังหวัดเดียว กับผู้ดูแลที่พาเด็กมาศูนย์ และร้อยละ 31.5 ของผู้ตอบไม่ใช่คนไทย จึงอาจไม่ตรงกับคนทั้งประเทศ แต่ชี้ว่าการอ่านตัวเลขเป็นเรื่องที่คนจำนวนมากยังสับสน

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์?

กรมควบคุมมลพิษแนะนำว่าตั้งแต่ระดับสีเหลืองขึ้นไป ประชาชนกลุ่มเสี่ยงที่มีอาการผิดปกติควรรีบปรึกษาแพทย์ ในระดับสีแดงแนะนำเช่นนี้กับทุกคน และในระดับสีส้ม ประชาชนทั่วไปควรสังเกตอาการ เช่น ไอ หายใจลำบาก หรือระคายเคืองตา ผู้ที่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์อยู่แล้วควรปฏิบัติตามคำแนะนำนั้น หากรู้สึกว่ามีอาการที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันในช่วงนี้ ควรปรึกษาแพทย์ บทความนี้ไม่สามารถใช้แทนการตรวจได้

เรื่องคันตาและตาแดงในช่วงฝุ่น อ่านได้ในช่วงฝุ่น PM2.5 คันตา ตาแดง ควรดูแลอย่างไร?

คำถามที่พบบ่อย

ค่า AQI 100 หมายถึงอะไร?

กรมควบคุมมลพิษระบุว่าดัชนีคุณภาพอากาศ 100 มีค่าเทียบเท่าค่ามาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศทั่วไป ถ้า AQI สูงกว่า 100 แสดงว่าความเข้มข้นของมลพิษทางอากาศเกินมาตรฐาน สำหรับ PM2.5 ค่า AQI 51–100 (สีเหลือง) ตรงกับ PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง 25.1–37.5 มคก./ลบ.ม.

ฝุ่น PM2.5 เท่าไรถึงเกินค่ามาตรฐานของไทย?

ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงของไทยคือไม่เกิน 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (มคก./ลบ.ม.) ใช้ตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2566 (เดิม 50) ส่วนค่าเฉลี่ย 1 ปีคือไม่เกิน 15 มคก./ลบ.ม. ใช้ตั้งแต่ 9 กรกฎาคม 2565 (เดิม 25)

ตัวเลขในวงกลมของแอป Air4Thai คือค่าอะไร?

กรมควบคุมมลพิษอธิบายว่าตัวเลขในวงกลมที่มีรูปหน้าคือค่า PM2.5 ของสถานีตรวจวัดที่ใกล้ตำแหน่งของผู้ใช้ที่สุด เป็นค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงที่อัปเดตทุกชั่วโมง ถ้าอยากดูค่ารายชั่วโมง ให้เลื่อนลงไปที่กราฟแท่งแล้วแตะที่แท่ง จะเห็นทั้งค่าเฉลี่ย 1 ชั่วโมงและ 24 ชั่วโมง

ทำไมค่า AQI ในบางแอปสูงกว่าค่าของไทย?

เพราะแต่ละประเทศใช้ช่วงตัวเลขต่างกัน ดัชนีของสหรัฐอเมริกา (US EPA ปรับปี 2024) ให้ PM2.5 ตั้งแต่ 9.1 มคก./ลบ.ม. อยู่ในระดับ Moderate และ 35.5–55.4 อยู่ในระดับ Unhealthy for Sensitive Groups ส่วนดัชนีของไทย PM2.5 15.1–25 มคก./ลบ.ม. ยังอยู่ในระดับดี (สีเขียว) ความเข้มข้นเดียวกันจึงได้ตัวเลขและสีไม่เท่ากัน ควรดูว่าแอปใช้ดัชนีของประเทศใด

ปิดประตูหน้าต่างแล้วฝุ่นในบ้านน้อยลงไหม?

งานวิจัยในบ้าน 17 หลังที่กรุงเทพฯ และเชียงใหม่ (เก็บข้อมูลเมษายน–ตุลาคม 2562) พบว่าฝุ่นในบ้านขึ้นกับอากาศนอกบ้านเป็นหลัก ที่กรุงเทพฯ ค่า PM2.5 ในบ้านเท่ากับราวร้อยละ 76 ของค่านอกบ้านในช่วงหมอกควัน ส่วนที่เชียงใหม่ซึ่งอากาศภายนอกเข้าบ้านได้มากกว่า สัดส่วนอยู่ที่ 0.91 คณะผู้วิจัยแนะนำให้ปิดประตูหน้าต่าง ผลนี้มาจากบ้านจำนวนน้อย จึงอาจต่างไปตามลักษณะบ้าน

หน้ากากอนามัยกันฝุ่น PM2.5 ได้ไหม?

US EPA ระบุว่าหน้ากากพ่นสี หน้ากากกันฝุ่นทั่วไป และหน้ากากอนามัย (surgical mask) ไม่ได้กันการสูดควัน ส่วนหน้ากากผ้าและกระดาษทิชชูก็กรองไม่ได้ หน้ากาก N95 ที่ได้รับอนุมัติจาก NIOSH กรองอนุภาคขนาด PM2.5 ในควันไฟได้มากกว่าร้อยละ 95 เมื่อใส่แนบหน้าถูกวิธี แต่ถ้ามีช่องรั่วรอบขอบ ปริมาณควันที่ได้รับจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 10 หรือมากกว่า

เครื่องฟอกอากาศควรมีค่า CADR เท่าไร?

US EPA แนะนำให้เลือกค่า CADR ให้พอกับขนาดห้อง และดูค่า CADR สำหรับควันบุหรี่ ซึ่งแทนอนุภาคขนาดเล็กที่สุด ตารางของ EPA ให้ห้อง 100 ตารางฟุต (ราว 9.3 ตารางเมตร) ใช้ CADR อย่างน้อย 65 cfm และห้อง 200 ตารางฟุต (ราว 18.6 ตารางเมตร) ใช้อย่างน้อย 130 cfm โดยคิดจากเพดานสูง 8 ฟุต ห้องเพดานสูงกว่านี้ควรใช้ค่าที่สูงขึ้น