สังกะสี
สังกะสีคือแร่ธาตุจำเป็นที่ร่างกายต้องการในปริมาณน้อย มีสัญลักษณ์ทางเคมี Zn ในสิ่งมีชีวิตสังกะสีอยู่ในรูปไอออนประจุบวกสอง และเป็นองค์ประกอบของโปรตีนจำนวนมากในร่างกายมนุษย์ ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสังกะสีปรากฏในรูปเกลือหรือคีเลตเสมอ เช่น กลูโคเนต ซิเตรต หรือพิโคลิเนต
สังกะสีเป็นแร่ธาตุปริมาณน้อยที่จำเป็น ร่างกายต้องการในปริมาณเล็กน้อยอย่างสม่ำเสมอและสร้างขึ้นเองไม่ได้ สังกะสีเป็นองค์ประกอบของเอนไซม์จำนวนมากในร่างกาย สังกะสีมีส่วนช่วยในการเจริญเติบโต มีส่วนช่วยในการสังเคราะห์ดีเอ็นเอและการสังเคราะห์โปรตีนตามปกติ มีส่วนช่วยคงสภาพปกติของกระดูก เส้นผม เล็บ และผิวหนัง มีส่วนช่วยคงสภาพปกติของการมองเห็น มีส่วนช่วยในการทำหน้าที่ตามปกติของระบบภูมิคุ้มกัน และมีส่วนช่วยในการปกป้องเซลล์จากภาวะเครียดออกซิเดชัน
เกี่ยวกับส่วนประกอบนี้
สังกะสีเป็นแร่ธาตุที่ร่างกายต้องการในปริมาณน้อย ต่างจากธาตุเหล็กตรงที่ร่างกายไม่มีที่เก็บสังกะสีสำรอง จึงต้องได้รับอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่เป็นครั้งคราว วัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารได้จากการรวมสังกะสีเข้ากับกรดอินทรีย์หรือกรดอะมิโน จนได้รูปแบบต่าง ๆ ที่ปรากฏบนฉลาก เช่น ซิงก์บิสไกลซิเนต ซิงก์กลูโคเนต และซิงก์พิโคลิเนต
แหล่งที่มาจากอาหาร
เนื้อสัตว์ ปลา และอาหารทะเลอื่น เป็นแหล่งสังกะสีที่เข้มข้นที่สุด โดยหอยนางรมมีสังกะสีต่อหนึ่งหน่วยบริโภคสูงกว่าอาหารชนิดอื่นใด ขณะที่เนื้อวัวเป็นแหล่งที่ให้สังกะสีมากที่สุดในอาหารของชาวอเมริกันเพราะบริโภคกันเป็นประจำ ไข่และผลิตภัณฑ์นมก็มีสังกะสีเช่นกัน ถั่วเมล็ดแห้ง ถั่วเปลือกแข็ง และธัญพืชเต็มเมล็ดมีสังกะสีอยู่ด้วย แต่ร่างกายดูดซึมได้น้อยกว่าจากอาหารจากสัตว์ เนื่องจากอาหารเหล่านั้นมีไฟเตตซึ่งจับกับสังกะสีและยับยั้งการดูดซึม ผู้ที่รับประทานอาหารจากพืชเป็นหลักจึงควรทราบประเด็นนี้ ค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย (Thai RDIs) ของสังกะสีสำหรับบุคคลทั่วไปอายุ 3 ปีขึ้นไปกำหนดไว้ที่ 11 มิลลิกรัมต่อวัน
รูปแบบและการดูดซึม
รูปของสังกะสีบนฉลากต่างกันที่สัดส่วนสังกะสีธาตุและการละลาย รูปที่พบทั่วไปได้แก่ ซิงก์กลูโคเนต ซิงก์ซิเตรต ซิงก์พิโคลิเนต ซิงก์บิสไกลซิเนต ซิงก์ซัลเฟต ซิงก์อะซิเตต และซิงก์ออกไซด์ ตัวเลขที่ควรอ่านบนฉลากคือปริมาณสังกะสีธาตุ ไม่ใช่น้ำหนักของสารประกอบ ปัจจัยที่มีผลต่อการดูดซึมที่ควรทราบคืออาหารที่รับประทานร่วมด้วย โดยเฉพาะไฟเตตในธัญพืชและถั่ว รวมถึงปริมาณสังกะสีที่ได้รับในมื้อนั้น เนื่องจากสัดส่วนที่ดูดซึมได้ลดลงเมื่อปริมาณสูงขึ้น
สถานะงานวิจัย
สังกะสีมีการศึกษาในคนจำนวนมาก แต่ข้อสรุปจากการศึกษาในคนยังไม่สอดคล้องกัน
ความปลอดภัยและข้อควรระวัง
ค่าปริมาณสูงสุดที่ยอมรับได้ต่อวัน (UL) ตามเกณฑ์ของคณะกรรมการอาหารและโภชนาการของสหรัฐฯ สำหรับผู้ใหญ่คือ 40 มิลลิกรัม โดยนับรวมทั้งจากอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เหตุผลที่ตั้งค่านี้ไว้ค่อนข้างต่ำคือสังกะสีปริมาณสูงยับยั้งการดูดซึมทองแดง การได้รับเกินเพดานเป็นเวลานานจึงอาจทำให้ระดับทองแดงในร่างกายลดลง NIH ODS ระบุว่าสังกะสีตั้งแต่ 50 มิลลิกรัมขึ้นไป หากได้รับติดต่อกันเป็นเวลาหลายสัปดาห์ อาจรบกวนการดูดซึมทองแดง สังกะสีอาจส่งผลต่อกันกับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาเป็นประจำ ผู้ที่อยู่ระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มรับประทาน และโปรดปฏิบัติตามปริมาณที่ระบุบนฉลากเสมอ ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
จุดที่ควรตรวจสอบบนฉลาก
มีสี่ประเด็นที่ตรวจสอบได้จากฉลากผลิตภัณฑ์สังกะสี ประการแรกและสำคัญที่สุดคือฉลากระบุสังกะสีธาตุหรือระบุน้ำหนักของสารประกอบ ตัวเลขสองค่านี้ต่างกันมากและเทียบกันโดยตรงไม่ได้ ประการที่สองคือรูปแบบที่ระบุ ควรเป็นชื่อเต็ม เช่น กลูโคเนต พิโคลิเนต หรือบิสไกลซิเนต ประการที่สามคือการมีทองแดงร่วมอยู่ในสูตรหรือไม่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับเพดานที่อธิบายไว้ข้างต้น ประการที่สี่คือปริมาณต่อหนึ่งหน่วยบริโภคเทียบกับปริมาณที่ได้รับจากผลิตภัณฑ์อื่น เพราะสังกะสีปรากฏอยู่ในวิตามินรวมและในสูตรผสมหลายชนิด และเพดานเป็นปริมาณรวมต่อวัน ไม่ใช่ต่อผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่จำหน่ายในประเทศไทยทุกรายการต้องมีเลขสารบบอาหาร (อย.) บนฉลาก
- NIH Office of Dietary Supplements – เอกสารข้อเท็จจริงสังกะสี สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ ↗
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 445) พ.ศ. 2566 เรื่อง ฉลากโภชนาการ – ค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย (บัญชีหมายเลข 3)
หน้านี้เป็นข้อมูลความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสารอาหาร โดยอธิบายตัวสารอาหารเอง ไม่ใช่ข้อความเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ใดผลิตภัณฑ์หนึ่ง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจัดเป็นอาหาร ไม่ใช่ยา และไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค เอกสารอ้างอิงที่แสดงไว้ข้างต้นเป็นแหล่งข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณะ ไม่ใช่ข้อความกล่าวอ้างของผลิตภัณฑ์
- เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน
- ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
- อ่านคำเตือนในฉลากก่อนบริโภค
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้

