เจ็บคอ กินอะไรดี และควรเลี่ยงอะไร?

เจ็บคอ ให้เลือกอาหารเย็นหรืออาหารนิ่มที่กลืนง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ไข่ตุ๋น และดื่มน้ำให้มาก จะเป็นน้ำเย็นหรือน้ำอุ่นก็ได้ ช่วงที่คอยังเจ็บ ให้เลี่ยงอาหารรสจัด เช่น เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด รวมถึงควันบุหรี่ NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าอาการเจ็บคอพบบ่อยมาก และส่วนใหญ่ดีขึ้นเองภายใน 1 สัปดาห์ และแนะนำให้พบแพทย์ถ้าไม่ดีขึ้นหลัง 1 สัปดาห์ หรือเจ็บคอบ่อย ถ้าเจ็บคอทุกหน้าฝน จึงควรให้แพทย์ช่วยหาสาเหตุ

เจ็บคอ กินอะไรดี?

เวลาเจ็บคอ สิ่งที่ทำให้ลำบากที่สุดคือการกลืน จึงควรเลือกอาหารที่ไม่ต้องเคี้ยวมาก ไม่บาดคอ และมีน้ำมาก NHS แนะนำให้กินอาหารเย็นหรืออาหารนิ่ม และดื่มน้ำให้มาก

อาหารนิ่มที่กลืนง่าย

อาหารไทยที่นิ่มและมีน้ำมีให้เลือกหลายอย่าง และหาซื้อได้ง่ายทั้งร้านข้างทางและร้านสะดวกซื้อ

ตัวอย่างในตารางเป็นอาหารที่นิ่มและกลืนง่าย ใช้เป็นแนวทางเลือกตามที่หาได้ ถ้ากินอะไรแล้วรู้สึกเจ็บตอนกลืน ก็พักอาหารนั้นไว้ก่อน แล้วเลือกอย่างอื่นที่นิ่มกว่า

เครื่องดื่มอุ่นหรือเย็น เลือกแบบที่กลืนได้ง่าย

CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้ดื่มเครื่องดื่มอุ่นและดื่มน้ำให้มาก คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้ดื่มน้ำอุ่นมาก ๆ เมื่อเจ็บคอ ถ้าไม่มีโรคประจำตัวที่ต้องจำกัดน้ำ เครื่องดื่มอุ่นที่หาได้ง่าย เช่น น้ำอุ่น น้ำซุปใส หรือชาสมุนไพรที่ไม่มีคาเฟอีน บางคนชอบน้ำเย็น บางคนชอบเครื่องดื่มอุ่น เลือกแบบที่กลืนได้ง่ายที่สุดสำหรับตัวเอง

กินน้อยแต่บ่อยได้

ถ้ากลืนแล้วเจ็บจนกินได้ทีละน้อย แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ หลายมื้อก็ได้ และดื่มน้ำระหว่างวันให้พอ ซึ่งอธิบายในหัวข้อถัดไป

เจ็บคอ ควรเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มแบบไหน?

ช่วงที่คอยังเจ็บ ให้เลี่ยงสิ่งที่ทำให้คอระคายหรือแห้ง แล้วค่อยกลับไปกินตามปกติเมื่อกลืนได้ตามปกติ

อาหารรสจัด

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้เลี่ยงอาหารรสจัดเมื่อเจ็บคอ คำแนะนำดูแลเสียงของโรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าอาหารรสจัด เช่น เปรี้ยวจัด เผ็ดจัด ร้อนจัด ทำให้ระคายคอและคอแห้งได้

อาหารแข็งหรือกรอบอย่างข้าวเกรียบและของทอดกรอบ ถ้ากลืนแล้วเจ็บ ก็พักไว้ก่อนได้เช่นกัน

เครื่องดื่มที่ควรระวัง

คำแนะนำดูแลเสียงของโรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำให้เลี่ยงการดื่มสุรา ชา กาแฟ และน้ำอัดลม และถ้าคอแห้งให้จิบน้ำบ่อย ๆ ช่วงที่เจ็บคอ จึงอาจเลือกน้ำเปล่าหรือน้ำอุ่นแทนกาแฟ ชา น้ำอัดลม และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

ควันและสิ่งระคายเคือง

NHS แนะนำให้เลี่ยงการสูบบุหรี่และที่ที่มีควันบุหรี่ คำแนะนำดูแลเสียงของโรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำให้เลี่ยงการอยู่ในที่ที่มีควัน ฝุ่นละออง สารเคมี หรือแก๊สพิษ

เจ็บคอ ควรดื่มน้ำเท่าไร?

การดื่มน้ำให้พอสำคัญมากในช่วงที่เจ็บคอ เพราะเมื่อกลืนแล้วเจ็บ หลายคนจะดื่มน้ำน้อยลงโดยไม่รู้ตัว

ปริมาณที่แนะนำ

NHS แนะนำให้ดื่มน้ำหรือเครื่องดื่มวันละ 6 ถึง 8 แก้ว โดยน้ำเปล่า นมไขมันต่ำ และเครื่องดื่มที่น้ำตาลน้อย รวมถึงชาและกาแฟ นับรวมได้ทั้งหมด แต่ช่วงที่เจ็บคออาจเลือกน้ำเปล่าหรือน้ำอุ่นตามที่กล่าวไว้ข้างต้น และอาจต้องดื่มมากขึ้นเมื่อไม่สบายหรือกำลังหายป่วย อยู่ในที่อากาศร้อน หรือออกแรงนาน ๆ

สังเกตว่าดื่มพอหรือยัง

NHS แนะนำให้ดื่มให้พอจนปัสสาวะมีสีอ่อน สัญญาณที่บอกว่าร่างกายอาจขาดน้ำ ได้แก่

• กระหายน้ำ
• ปัสสาวะสีเหลืองเข้มและกลิ่นแรง
• ปัสสาวะน้อยกว่าปกติ
• เวียนหัว หรือรู้สึกเหนื่อย
• ปาก ริมฝีปาก และลิ้นแห้ง

ถ้าเจ็บคอจนดื่มน้ำได้น้อยและมีสัญญาณเหล่านี้ NHS แนะนำให้ขอคำแนะนำจากแพทย์โดยเร็ว

นอกจากเรื่องกิน ดูแลตัวเองอย่างไรได้บ้าง?

NHS แนะนำสิ่งที่ทำเองได้ที่บ้านไว้หลายข้อ ซึ่งใช้ร่วมกับการเลือกอาหารได้

พักผ่อนและพักเสียง

NHS และคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้พักผ่อนให้เพียงพอ คำแนะนำดูแลเสียงของโรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำว่าไม่ควรพูดมากหรือร้องเพลงขณะเจ็บคอ และให้เลี่ยงการตะโกนหรือพูดเสียงดัง ถ้าทำงานที่ต้องพูดมาก ลองลดการพูดเสียงดังในช่วงนี้

กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่น (สำหรับผู้ใหญ่)

NHS แนะนำให้กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่น และระบุว่าเด็กไม่ควรทำ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำวิธีเตรียมเอง คือละลายเกลือ 1 ช้อนชาในน้ำอุ่น 1 แก้ว (ประมาณ 250 มิลลิลิตร) และกลั้วคอได้บ่อย ๆ กลั้วแล้วบ้วนทิ้ง ไม่กลืน

อมน้ำแข็งหรือลูกอม

NHS แนะนำให้อมน้ำแข็ง ไอศกรีมแท่ง หรือลูกอมแข็ง CDC ระบุว่าไม่ควรให้ลูกอมกับเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี และคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าการใช้ยาอมในเด็กเล็กเสี่ยงต่อการสำลักเข้าทางเดินหายใจ

ดูแลอากาศรอบตัวไม่ให้แห้ง

CDC แนะนำให้ใช้เครื่องเพิ่มความชื้นหรือเครื่องพ่นละอองเย็นที่สะอาด คำแนะนำดูแลเสียงของโรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำว่าไม่ควรนอนเป่าพัดลมตรงมาที่ตัว เพราะการหายใจเอาลมแห้งเข้าไปตลอดเวลาทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจแห้ง และไม่ควรหายใจทางปากขณะพูด โดยเฉพาะในห้องปรับอากาศที่อากาศเย็นและแห้ง คนที่นอนห้องแอร์ทั้งคืนอาจลองสังเกตว่าคอแห้งตอนตื่นหรือไม่

ถามเภสัชกร

NHS ระบุว่าเภสัชกรช่วยให้คำแนะนำเรื่องอาการเจ็บคอได้ ส่วน CDC แนะนำให้ถามบุคลากรทางการแพทย์เรื่องยาที่ซื้อได้เอง คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล แนะนำให้อ่านฉลากยาให้ละเอียดและสอบถามเภสัชกรทุกครั้งก่อนใช้ยาอม ใครที่ใช้ยาประจำ ตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร ให้แจ้งเภสัชกรด้วยทุกครั้ง

เจ็บคอบ่อยช่วงหน้าฝน ควรทำอย่างไร?

ถ้าเจ็บคอบ่อยทุกหน้าฝน สิ่งที่ควรทำคือไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

สาเหตุที่พบบ่อยคือไวรัส

CDC ระบุว่าไวรัสเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการเจ็บคอ และเจ็บคอส่วนใหญ่ดีขึ้นเองภายใน 1 สัปดาห์ NHS ระบุว่าเจ็บคอส่วนใหญ่เกิดจากไวรัสหรือการสูบบุหรี่ และมีเพียงส่วนน้อยมากที่เกิดจากแบคทีเรีย

สิ่งรอบตัวที่ทำให้คอระคาย

CDC ระบุว่าการสูบบุหรี่หรือการได้รับควันบุหรี่มือสองเป็นสาเหตุหนึ่งของอาการเจ็บคอ คำแนะนำดูแลเสียงของโรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่า การใช้เสียงมากเกินไป เช่น ตะโกน พูดแข่งกับเสียงดัง และการหายใจทางปากซึ่งพาอากาศแห้งและฝุ่นละอองเข้าไป ทำให้เจ็บคอได้ ลองสังเกตว่าช่วงที่เจ็บคอบ่อย ตรงกับสิ่งเหล่านี้หรือไม่

เป็นซ้ำบ่อย ให้พบแพทย์

NHS แนะนำให้พบแพทย์ถ้าเจ็บคอบ่อย การจดไว้ว่าเจ็บคอเดือนไหน นานกี่วัน และมีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ จะช่วยให้คุยกับแพทย์ได้ง่ายขึ้น

เจ็บคอแบบไหนควรไปพบแพทย์?

เจ็บคอส่วนใหญ่ดูแลเองที่บ้านได้ แต่ NHS และ CDC ระบุอาการที่ควรพบแพทย์ไว้ชัดเจน

เด็กเล็ก

CDC แนะนำให้พาเด็กอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไปไปพบแพทย์ และให้ไปพบแพทย์ถ้าเด็กเล็กมีน้ำลายไหลมากผิดปกติ

ถ้ากังวล ถามได้เสมอ

NHS แนะนำให้ขอคำแนะนำถ้ากังวลเรื่องอาการของตัวเอง ยาที่ใช้ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ใช้ตามคำบอกต่อ

หลักการกินในชีวิตประจำวันมีอะไรบ้าง?

หัวข้อนี้คือหลักการกินพื้นฐานสำหรับทุกคนในทุกวัน ซึ่งใกล้เคียงกับการกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ที่คนไทยคุ้นเคย

คำแนะนำของ NHS

Eatwell Guide ของ NHS แนะนำว่า

• กินผักและผลไม้หลากหลายชนิด อย่างน้อยวันละ 5 ส่วน
• ให้อาหารแต่ละมื้อมีข้าว ขนมปัง เส้น หรือแป้งอื่น ๆ เป็นหลัก
• กินถั่ว ปลา ไข่ เนื้อสัตว์ และอาหารโปรตีนอื่น ๆ บ้าง
• มีนมหรือผลิตภัณฑ์ทดแทนบ้าง เช่น นมถั่วเหลือง โยเกิร์ต
• เลือกน้ำมันชนิดไม่อิ่มตัว และใช้ในปริมาณน้อย
• ดื่มน้ำวันละ 6 ถึง 8 แก้ว

จานอาหารเพื่อสุขภาพ

Healthy Eating Plate ของ Harvard T.H. Chan School of Public Health แนะนำให้ผักและผลไม้เป็นครึ่งหนึ่งของจาน ธัญพืชไม่ขัดสีเป็นหนึ่งในสี่ และโปรตีนเป็นอีกหนึ่งในสี่ ดื่มน้ำ ชา หรือกาแฟ และเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีน้ำตาล