โคเอนไซม์ คิวเท็น (CoQ10)
โคเอนไซม์ คิวเท็นคือสารที่ละลายในไขมัน พบได้ในเซลล์แทบทุกเซลล์ของร่างกาย ร่างกายมนุษย์สังเคราะห์ขึ้นเองได้ จึงไม่จัดเป็นวิตามิน และในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารพบได้สองรูปแบบ คือยูบิควิโนนและยูบิควินอล
โคเอนไซม์ คิวเท็นเป็นสารที่ละลายในไขมันซึ่งร่างกายสร้างขึ้นเอง และพบในเซลล์แทบทุกเซลล์ของร่างกาย มีทั้งรูปที่ถูกออกซิไดซ์ เรียกว่ายูบิควิโนน และรูปที่ถูกรีดิวซ์ เรียกว่ายูบิควินอล ซึ่งร่างกายเปลี่ยนกลับไปมาระหว่างกันอยู่ตลอด อาหารประจำวันให้โคเอนไซม์ คิวเท็นราว 3 ถึง 6 มิลลิกรัมต่อวันโดยเฉลี่ย
เกี่ยวกับส่วนประกอบนี้
โคเอนไซม์ คิวเท็นเป็นสมาชิกของกลุ่มสารที่เรียกว่ายูบิควิโนน ตัวเลข 10 หมายถึงจำนวนหน่วยไอโซพรีนในสายข้าง โคเอนไซม์ คิวเท็นละลายในไขมัน และเนื่องจากร่างกายมนุษย์สังเคราะห์ขึ้นเองได้ จึงไม่จัดเป็นวิตามินตามนิยาม พบได้ในเซลล์แทบทุกเซลล์ของร่างกาย รวมถึงที่เยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียภายในเซลล์
แหล่งที่มาจากอาหาร
โคเอนไซม์ คิวเท็นไม่ใช่สารอาหารจำเป็น ร่างกายสังเคราะห์เองได้ จึงไม่มีค่า Thai RDI ในอาหารปกติ แหล่งที่มีมากที่สุดคือเนื้อสัตว์ ปลา ถั่วเปลือกแข็ง และน้ำมันบางชนิด ส่วนผลิตภัณฑ์นมส่วนใหญ่ ผัก ผลไม้ และธัญพืชมีน้อยกว่ามาก อาหารประจำวันให้โดยเฉลี่ยเพียงราว 3 ถึง 6 มิลลิกรัมต่อวัน โคเอนไซม์ คิวเท็นถูกสกัดครั้งแรกจากหัวใจวัว แต่ปัจจุบันวัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารผลิตด้วยการหมักด้วยยีสต์
รูปแบบและการดูดซึม
วัตถุดิบโคเอนไซม์ คิวเท็นต่างกันที่เลือกใช้รูปแบบใดในสองรูปแบบ และต่างกันที่วิธีการผลิต ยูบิควิโนน (รูปที่ถูกออกซิไดซ์) เป็นรูปแบบที่ใช้กันมานาน จนถึงไม่นานมานี้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารผลิตได้ด้วยรูปนี้เท่านั้น ส่วนยูบิควินอล (รูปที่ถูกรีดิวซ์) ไม่เสถียรและถูกออกซิไดซ์กลับเป็นยูบิควิโนนได้ง่าย จึงต้องใช้วิธีบรรจุแคปซูลเป็นพิเศษ ในร่างกายทั้งสองรูปเปลี่ยนกลับไปมาระหว่างกันอยู่ตลอด โคเอนไซม์ คิวเท็นละลายในไขมัน และดูดซึมได้เฉพาะในรูปโมเลกุลเดี่ยว ไม่ใช่ในรูปผลึก ผลิตภัณฑ์ที่ดีจึงละลายไว้ในน้ำมันที่เป็นตัวพา ผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่จึงอยู่ในรูปซอฟต์เจลที่มีน้ำมันเป็นตัวพา ปริมาณสูงสุดที่ใช้ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในประเทศไทยนับโคเอนไซม์ คิวเท็น (ยูบิเดคาริโนน) และยูบิควินอลรวมกันเป็นปริมาณเดียว
สถานะงานวิจัย
งานวิจัยในมนุษย์เกี่ยวกับโคเอนไซม์ คิวเท็นมีจำนวนมาก แต่การศึกษาใช้วัตถุดิบและรูปแบบผลิตภัณฑ์ต่างกัน และระดับในเลือดแตกต่างกันมากระหว่างบุคคล ทำให้เปรียบเทียบผลข้ามการศึกษาได้ยาก และยังไม่มีข้อสรุปในมนุษย์
ความปลอดภัยและข้อควรระวัง
ในประเทศไทย ปริมาณสูงสุดของโคเอนไซม์ คิวเท็นรวมยูบิควินอลที่ใช้ในผลิตภัณฑ์เสริมอาหารคือไม่เกิน 30 มิลลิกรัมต่อวัน เป็นปริมาณที่นับรวมทั้งสองรูปแบบเข้าด้วยกัน จึงควรตรวจสอบผลิตภัณฑ์อื่นที่รับประทานอยู่ด้วย ยังไม่มีรายงานผลข้างเคียงร้ายแรง แต่อาจมีอาการไม่สบายท้องเล็กน้อย โคเอนไซม์ คิวเท็นอาจมีผลต่อกันกับยาบางชนิด ผู้ที่รับประทานยาเป็นประจำควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มรับประทาน และปฏิบัติตามคำแนะนำ ฉลากผลิตภัณฑ์ระบุว่า "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" ผู้ที่ให้นมบุตรควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และโปรดปฏิบัติตามปริมาณที่ระบุบนฉลากเสมอ ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
จุดที่ควรตรวจสอบบนฉลาก
มีห้าประเด็นที่ตรวจสอบได้จากฉลากผลิตภัณฑ์โคเอนไซม์ คิวเท็น ประการแรกคือรูปแบบที่ใช้ ฉลากควรระบุว่าเป็นยูบิควิโนนหรือยูบิควินอล เพราะทั้งสองนับรวมกันภายใต้ปริมาณสูงสุดเดียวกัน ประการที่สองคือตัวเลขมิลลิกรัมหมายถึงโคเอนไซม์ คิวเท็นเอง ไม่ใช่น้ำหนักของสารผสมทั้งหมดในแคปซูล ประการที่สามคือระบบตัวพา ผลิตภัณฑ์ที่เป็นซอฟต์เจลในน้ำมันต่างจากผงในแคปซูลแข็งในแง่การละลาย ประการที่สี่คือบรรจุภัณฑ์ ยูบิควินอลถูกออกซิไดซ์ได้ง่าย แผงกันอากาศหรือขวดทึบแสงจึงคงสภาพได้ดีกว่า และควรเก็บให้พ้นแสงแดดและความร้อน ประการที่ห้าคือคำแนะนำการรับประทานบนฉลาก รวมถึงว่าควรรับประทานพร้อมมื้ออาหารหรือไม่ นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่จำหน่ายในประเทศไทยทุกรายการต้องมีเลขสารบบอาหาร (อย.) บนฉลาก ซึ่งตรวจสอบได้กับฐานข้อมูลสาธารณะของ อย.
- Pravst I, Zmitek K, Zmitek J. Coenzyme Q10 contents in foods and fortification strategies. Crit Rev Food Sci Nutr 2010 (บทคัดย่อใน PubMed) ↗
- Mantle D, Dybring A. Bioavailability of Coenzyme Q10: An Overview of the Absorption Process and Subsequent Metabolism. Antioxidants 2020 (PMC, CC BY) ↗
- NIH National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH): Coenzyme Q10 ↗
- PubChem (NCBI) – ข้อมูลสารประกอบยูบิเดคาริโนน (โคเอนไซม์คิวเท็น) ↗
- อย. – คำแนะนำการใช้ส่วนประกอบสำคัญในผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (8 ก.ค. 2567) ลำดับ 356 โคเอนไซม์คิวเท็น
หน้านี้เป็นข้อมูลความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสารอาหาร โดยอธิบายตัวสารอาหารเอง ไม่ใช่ข้อความเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ใดผลิตภัณฑ์หนึ่ง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจัดเป็นอาหาร ไม่ใช่ยา และไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค เอกสารอ้างอิงที่แสดงไว้ข้างต้นเป็นแหล่งข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณะ ไม่ใช่ข้อความกล่าวอ้างของผลิตภัณฑ์
- เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน
- ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
- อ่านคำเตือนในฉลากก่อนบริโภค
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้


