หลังคลอดผมร่วงเยอะมาก นานแค่ไหน ดูแลอย่างไร?
ผมร่วงหลังคลอดมักเริ่มราว 3 เดือนหลังคลอด ร่วงมากที่สุดราว 5 เดือน และหยุดราว 8 เดือน ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยจากงานวิจัยแบบสอบถามในคุณแม่ 331 คนที่โตเกียว ซึ่ง 91.8% บอกว่ามีผมร่วงหลังคลอด ทีมวิจัยเดียวกันอธิบายว่ามักเป็นอยู่ราว 6 เดือนถึง 1 ปี ผมร่วงแบบนี้เป็นช่วงหนึ่งของวงจรเส้นผม และในคุณแม่ส่วนใหญ่ผมจะขึ้นใหม่ ระหว่างนี้ให้ดูแลเส้นผมอย่างเบามือ พักผ่อนเมื่อทำได้ และไปพบแพทย์ถ้าผมร่วงเป็นหย่อมหรือเป็นกระจุก หนังศีรษะคันและแสบร้อน หรือผ่านไปราว 1 ปีหลังคลอดแล้วยังร่วงมาก
คุณแม่หลายคนเริ่มสังเกตตอนสระผม ช่วงที่ลูกอายุ 3 ถึง 4 เดือน เห็นผมเต็มท่อระบายน้ำ แล้วก็มีญาติผู้ใหญ่มาแนะนำสารพัดวิธี บทความนี้อธิบายว่าผมร่วงหลังคลอดมักเริ่มและหยุดเมื่อไร ทำไมถึงร่วงหลังคลอดไปหลายเดือน ทำอะไรได้บ้างในแต่ละวัน และเมื่อไรควรไปพบแพทย์ จากงานวิจัยในญี่ปุ่น ไทย และสเปน และคำแนะนำของ NHS สหราชอาณาจักร ส่วนสาเหตุผมร่วงในผู้หญิงทั้งหมด อ่านได้ในสาเหตุผมร่วงผู้หญิง ร่วงแค่ไหนผิดปกติ?
| ช่วงที่พบบ่อย | สิ่งที่อาจสังเกตเห็น | สิ่งที่เริ่มทำได้ |
|---|---|---|
| ลูกอายุราว 2 ถึง 4 เดือน | ผมในท่อระบายน้ำ บนหมอน หรือในหวีมากขึ้นชัดเจน ร่วงทั่วทั้งศีรษะ | จดวันที่เริ่มสังเกตเห็น และดูแลเส้นผมอย่างเบามือ |
| ลูกอายุราว 5 เดือน | ช่วงที่ร่วงมากที่สุด | ลองเปลี่ยนแสกผมหรือทรงผม ถ้าช่วยให้รู้สึกดีขึ้น |
| ลูกอายุราว 8 เดือนถึง 1 ปี | ผมร่วงน้อยลง เห็นผมเส้นสั้น ๆ งอกบริเวณแนวผมด้านหน้า | เก็บบันทึกและรูปถ่ายไว้เทียบกัน |
| ช่วงไหนก็ได้ | ผมร่วงเป็นหย่อม เป็นกระจุก หนังศีรษะคันหรือแสบร้อน หรือรู้สึกกังวล | ไปพบแพทย์ |
หลังคลอดผมร่วงเยอะมาก จะเป็นนานแค่ไหน?
สำหรับคุณแม่ส่วนใหญ่เป็นช่วงหนึ่งที่กินเวลาไม่กี่เดือน ตัวเลขที่ชัดที่สุดมาจากงานวิจัยในญี่ปุ่น
งานวิจัยในคุณแม่ 331 คนพบอะไร
ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยการแพทย์และทันตแพทย์โตเกียว ส่งแบบสอบถามไปยังผู้หญิงที่คลอดลูกที่โรงพยาบาล 2 แห่งในโตเกียว เมื่อผ่านไป 10 ถึง 18 เดือนหลังคลอด จากคุณแม่ 331 คนที่ตอบกลับ
| สิ่งที่ถาม | สิ่งที่คุณแม่ตอบ |
|---|---|
| มีผมร่วงหลังคลอดหรือไม่ | มี 304 คน (91.8%) |
| เริ่มร่วงเมื่อไร | เฉลี่ยราว 2.9 เดือนหลังคลอด |
| ร่วงมากที่สุดเมื่อไร | ราว 5.1 เดือนหลังคลอด |
| หยุดร่วงเมื่อไร | ราว 8.1 เดือนหลังคลอด |
| ร่วงมากแค่ไหน (คุณแม่ทั้ง 331 คน) | ไม่ร่วง 8.2% ร่วงเล็กน้อย 30.8% ร่วงค่อนข้างมาก 46.5% ร่วงมากที่สุด 14.5% |
| สังเกตเห็นตอนไหน | 90.0% ของคนที่มีผมร่วงสังเกตเห็นตอนสระผม |
ผู้หญิงที่ได้รับแบบสอบถามตอบกลับเพียงราว 1 ใน 5 และทีมวิจัยระบุว่าคนที่มีผมร่วงอาจตอบแบบสอบถามมากกว่า สัดส่วนจริงจึงอาจต่ำกว่านี้ แต่ช่วงเวลาที่พบก็ช่วยให้เห็นภาพว่าควรคาดหวังอะไร
แหล่งข้อมูลอื่นว่าอย่างไร
บทความทบทวนวรรณกรรมเรื่องผมร่วงชั่วคราวปี 2020 ในวารสาร Cureus ระบุว่าผมร่วงที่เกี่ยวกับการตั้งครรภ์มักเกิดราว 2 ถึง 5 เดือนหลังคลอด แต่นักวิจัยยังเห็นไม่ตรงกันว่าพบบ่อยแค่ไหน บทความทบทวนปี 2016 ของ Mirallas และ Grimalt จากสเปน ไม่พบข้อมูลที่ตีพิมพ์ซึ่งแสดงความต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ของปริมาณผมที่ร่วงระหว่างผู้หญิงตั้งครรภ์กับผู้หญิงหลังคลอด และสรุปว่ายังไม่รู้ความถี่ที่แน่ชัด กล่าวคือ คุณแม่จำนวนมากสังเกตว่าผมร่วงมากขึ้น แต่ส่วนไหนเกิดจากการคลอดเองนั้นยังอยู่ระหว่างการศึกษา
ทำไมผมถึงร่วงหลังคลอดไปหลายเดือน?
เส้นผมเติบโตเป็นวงจร บทความใน Cureus อธิบายว่ามี 3 ระยะ คือ ระยะเจริญเติบโตราว 2 ถึง 5 ปี ซึ่งผมบนหนังศีรษะราว 90% อยู่ในระยะนี้ ระยะเปลี่ยนผ่านสั้น ๆ 3 ถึง 6 สัปดาห์ และระยะพักราว 3 ถึง 5 เดือน หลังจากนั้นเส้นผมจะหลุดร่วง แล้วมีเส้นใหม่งอกขึ้นแทนที่
การคลอดบุตรนับเป็นความเครียดทางร่างกาย
แพทย์ผิวหนังของโรงพยาบาลรามาธิบดี อธิบายว่า "ความเครียด" ที่ทำให้ผมร่วงแบบนี้ไม่ได้หมายถึงความเครียดทางจิตใจอย่างเดียว แต่รวมถึงความเครียดทางร่างกายและการเจ็บป่วยด้วย และยกตัวอย่างการคลอดบุตรไว้คู่กับการเป็นไข้สูง การผ่าตัด และการอดอาหารอย่างหนัก โดยอธิบายว่าวงจรของเส้นผมจะเปลี่ยนไป และผมจะบางลงทั่วทั้งศีรษะ ส่วนบทความใน Cureus อธิบายว่าเหตุการณ์เหล่านี้ทำให้เส้นผมจำนวนมากเข้าสู่ระยะพักในเวลาใกล้กัน แล้วหลุดร่วงพร้อมกันในอีกหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนต่อมา
ทำไมช่วงเวลาถึงทำให้หลายคนแปลกใจ
เพราะผมจะหลุดก็ต่อเมื่อระยะพักสิ้นสุดลง ผมร่วงจึงมักเริ่มตอนที่ชีวิตกับลูกน้อยเริ่มเข้าที่เข้าทาง ช่องว่างของเวลานี้ทำให้คุณแม่หลายคนไม่ได้นึกโยงกลับไปที่การคลอด การจดวันที่เริ่มสังเกตเห็นไว้ จะช่วยได้มากเวลาคุยกับแพทย์
ผมร่วงเยอะขนาดนี้ปกติไหม แล้วผมจะขึ้นใหม่หรือเปล่า?
ผมร่วงบ้างทุกวันเป็นเรื่องปกติ NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าคนเราผมร่วงวันละ 50 ถึง 100 เส้น โดยมักไม่รู้ตัว และ MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าเส้นผมที่ร่วงจากหนังศีรษะในแต่ละวัน (ได้ถึงวันละ 100 เส้น) จะงอกขึ้นใหม่ในคนส่วนใหญ่ หลังคลอด คุณแม่หลายคนเห็นผมร่วงมากกว่านั้นชัดเจนอยู่หลายเดือน
สัญญาณว่าผมกำลังขึ้นใหม่
แพทย์ผิวหนังของโรงพยาบาลรามาธิบดีเขียนว่า ผมร่วงภายหลังความเครียดทางกายหรือทางใจ หายได้เองภายใน 6 เดือนหลังจากสาเหตุผ่านไป ส่วนบทความใน Cureus ระบุว่าเมื่อผมร่วงแบบนี้ดีขึ้น จะเห็นผมเส้นสั้น ๆ งอกใหม่บริเวณแนวผมด้านหน้า ผมสั้น ๆ ที่ชี้ขึ้นรอบใบหน้าจึงเป็นสัญญาณที่พบบ่อยว่าผมกำลังขึ้นใหม่
ถ้าร่วงนานกว่านั้น
บทความใน Cureus อธิบายว่าผมร่วงที่นานเกิน 6 เดือนเป็นอีกแบบหนึ่งที่เป็นนานกว่า ส่วนผมร่วงหลังคลอด ทีมวิจัยที่โตเกียวอธิบายว่าราว 6 เดือนถึง 1 ปี ถ้าผ่านไปราว 1 ปีหลังคลอดแล้วยังร่วงมาก ให้ไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุอื่น
ระหว่างที่ผมร่วงหลังคลอด ดูแลตัวเองในแต่ละวันอย่างไร?
สิ่งที่ทำได้คือไม่ให้เสียเส้นผมเพิ่มจากการดึงและการขาดหัก และดูแลตัวเองไปพร้อมกันระหว่างที่วงจรเส้นผมดำเนินไป
ดูแลเส้นผมอย่างเบามือ
สระผมและใส่ครีมนวดด้วยปลายนิ้ว หวีด้วยนิ้วหรือหวีซี่ห่าง ปล่อยให้ผมแห้งเองหรือใช้ไดร์ลมอุ่นระดับต่ำ และเลี่ยงการมัดผมหางม้าหรือมวยผมตึง ๆ ทุกวัน รายละเอียดเรื่องการสระ หวี และเป่าผม อ่านได้ในผมร่วงเยอะมาก ร่วงกะทันหัน ควรทำอะไรก่อน?
ธรรมเนียมหลังคลอดของไทย
การสำรวจคุณแม่ชาวไทย 500 คนที่อุบลราชธานีในปี 2003 ซึ่งทำตอนที่คุณแม่มาตรวจหลังคลอดที่โรงพยาบาลครั้งแรก พบว่าคุณแม่ส่วนใหญ่ปฏิบัติตามธรรมเนียมหลังคลอดเพื่อให้ร่างกาย "อุ่น" เช่น การอยู่ไฟ การอาบน้ำอุ่น และการดื่มเครื่องดื่มร้อน ธรรมเนียมอื่นได้แก่ การแต่งตัวมิดชิด การหลบลม และการไม่สระผม โดยแม่และแม่สามีเป็นคนที่แนะนำมากที่สุด การสำรวจนี้ทำในจังหวัดเดียวเมื่อกว่า 20 ปีก่อน ธรรมเนียมในปัจจุบันจึงอาจต่างออกไป ไม่ว่าครอบครัวจะยึดธรรมเนียมแบบไหน เวลาสระหรือหวีผมก็ใช้หลักเดียวกัน คือทำอย่างเบามือ
พักผ่อนเมื่อทำได้
NHS แนะนำให้พักผ่อนตอนที่ลูกหลับ แม้จะอยากใช้เวลานั้นทำงานบ้านให้เสร็จ และให้ขอคู่ชีวิต ญาติ หรือเพื่อนมาช่วยงานบ้าน ช่วยป้อนนมตอนกลางคืน หรือช่วยดูลูกระหว่างที่เรางีบ เรื่องการนอนไม่พอช่วงลูกแรกเกิด อ่านต่อได้ในลูกแรกเกิดตื่นทั้งคืน พ่อแม่นอนไม่พอ ทำไงดี?
กินข้าวตามปกติ
ให้กินอาหารหลากหลายตามปกติสำหรับตัวเองไปพร้อมกับการดูแลลูก เรื่องการกินและดื่มระหว่างให้นมลูก อ่านได้ในหลังคลอดผิวหย่อนคล้อย ควรดูแลอย่างไร?
ช่วยให้ผมบางดูน้อยลง
การเปลี่ยนแสกผม เปลี่ยนทรง หรือใส่หมวก ช่วยให้ส่วนที่บางดูไม่ชัดระหว่างรอ NHS ยังอธิบายถึงวิกผมเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับคนที่ต้องการ
หลังคลอดกังวลเรื่องผมร่วง เป็นเรื่องที่พบบ่อยไหม?
พบบ่อยมาก ในงานวิจัยที่โตเกียว 73.1% ของคุณแม่ที่มีผมร่วงบอกว่ารู้สึกกังวลหรือเครียดเรื่องนี้ และ 61.7% ได้คุยกับใครสักคนเรื่องความกังวลนั้น การวิเคราะห์ปี 2024 ในคุณแม่กลุ่มเดียวกัน 331 คน พบว่าคนที่บอกว่าผมร่วงมากที่สุด มีคะแนนความวิตกกังวลในแบบสอบถามสั้น ๆ สูงกว่าคนที่ไม่มีผมร่วง งานนี้แสดงว่าสองเรื่องนี้มักมาด้วยกัน แต่บอกไม่ได้ว่าเรื่องไหนเกิดก่อน
พูดคุยออกมา
เล่าเรื่องผมและความรู้สึกของตัวเองตอนไปตรวจหลังคลอด NHS ระบุว่าควรตรวจหลังคลอดเมื่อ 6 ถึง 8 สัปดาห์หลังคลอด ซึ่งแพทย์จะถามว่าเรารู้สึกอย่างไร และแนะนำให้บอกแพทย์ถ้ารู้สึกเศร้าหรือกังวล NHS ยังบอกว่าการดูแลลูกบางครั้งก็หนักหนาเกินรับไหว และเราไม่จำเป็นต้องฝืนอยู่คนเดียว ภาพรวมเรื่องฮอร์โมนกับเส้นผม อ่านได้ในผมร่วงจากฮอร์โมนผู้หญิง ช่วงไหน นานเท่าไร?
ผมร่วงหลังคลอด แบบไหนควรไปพบแพทย์?
ไปพบแพทย์ได้ทุกเมื่อที่กังวลเรื่องเส้นผม nidirect เว็บไซต์ข้อมูลสุขภาพของรัฐบาลไอร์แลนด์เหนือ แนะนำให้ไปพบแพทย์ถ้า
- ผมร่วงกะทันหัน
- ผมร่วงเป็นหย่อม
- ผมหลุดเป็นกระจุก
- หนังศีรษะคันและแสบร้อนร่วมด้วย
- รู้สึกกังวลเรื่องผมร่วง
อีกเรื่องหนึ่ง ทีมวิจัยที่โตเกียวอธิบายว่าผมร่วงหลังคลอดมักเป็นอยู่ราว 6 เดือนถึง 1 ปี ถ้าผ่านไปราว 1 ปีหลังคลอดแล้วยังร่วงมาก ก็เป็นอีกเหตุที่ควรไปพบแพทย์
ความรู้สึกของตัวเอง
NHS แนะนำให้ติดต่อแพทย์หรือพยาบาลเยี่ยมบ้าน ถ้านอนไม่หลับตอนกลางคืนแม้ตอนที่ลูกหลับ รู้สึกเหนื่อยตลอดเวลา รู้สึกหดหู่หรือสิ้นหวัง หรือรู้สึกว่ารับมือไม่ไหว
สิ่งที่ควรเตรียมไป
NHS ระบุว่าแพทย์อาจบอกสาเหตุของผมร่วงได้จากการดูเส้นผม และแนะนำให้พบแพทย์ก่อนไปคลินิกรักษาผมเชิงพาณิชย์ สิ่งที่ควรเตรียมไปมีดังนี้
- วันที่คลอดลูก และวันที่เริ่มสังเกตว่าผมร่วงมากขึ้น
- รูปถ่ายแสกผมและแนวผมด้านหน้า ถ่ายในแสงเดียวกันทุกไม่กี่สัปดาห์
- รายการยาที่ใช้อยู่ทั้งหมด รวมถึงยาที่ซื้อใช้เอง เพื่อบอกแพทย์ได้ครบทุกตัว
คำถามที่พบบ่อย
หลังคลอดผมร่วงเยอะมาก จะเป็นนานแค่ไหน?
หลังคลอดผมร่วงเยอะขนาดนี้ ปกติไหม?
ทำไมผมถึงร่วงหลังคลอดไปหลายเดือน ไม่ร่วงทันที?
ผมร่วงหลังคลอดแล้ว ผมจะขึ้นใหม่ไหม?
ระหว่างที่ผมร่วงหลังคลอด ควรดูแลเส้นผมอย่างไร?
ผมร่วงหลังคลอด แบบไหนควรไปพบแพทย์?
- Hirose A, et al. Investigation of exacerbating factors for postpartum hair loss: a questionnaire-based cross-sectional study. Int J Womens Dermatol, 2023 (PubMed) ↗
- Hirose A, et al. J Obstet Gynaecol Res, 2024 (PubMed) ↗
- Asghar F, et al. Cureus, 2020 ↗
- Mirallas O, Grimalt R. Skin Appendage Disorders, 2016 (PubMed) ↗
- Kaewsarn P, Moyle W, Creedy D. Traditional postpartum practices among Thai women. J Adv Nurs, 2003 (PubMed) ↗
- ผศ.นพ.วาสนภ วชิรมน แผนกผิวหนังและเลเซอร์ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี: ปัญหาเส้นผมและหนังศีรษะ (@Rama) ↗
- NHS: Hair loss ↗
- nidirect (Northern Ireland government): Hair loss ↗
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Hair loss ↗
- NHS: Sleep and tiredness after having a baby ↗
- NHS: Your 6-week postnatal check ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
