ผู้หญิงผมร่วงเกิดจากอะไร ร่วงแค่ไหนผิดปกติ?

ผมร่วงในผู้หญิงที่มากกว่าปกติมักเกิดจากเหตุการณ์ที่หนักต่อร่างกายหรือจิตใจ เช่น ความเครียดมาก การคลอดลูก น้ำหนักลดเร็ว ไข้สูงหรือการเจ็บป่วย รวมถึงการทำผมที่ดึงรั้ง และส่วนใหญ่เป็นแค่ช่วงหนึ่ง ผมมักกลับมาหนาตามเดิมได้เองเมื่อเหตุนั้นผ่านไป โดยปกติคนเราผมร่วงวันละ 50 ถึง 100 เส้นอยู่แล้ว ถ้าร่วงเป็นหย่อม มีอาการคันหรือเจ็บ หรือไม่ดีขึ้นตามเวลา ควรพบแพทย์

ผมร่วงวันละกี่เส้นถึงเรียกว่าผิดปกติ?

NHS ของสหราชอาณาจักรและ American Academy of Dermatology (AAD) ระบุตรงกันว่า ผมร่วงวันละ 50 ถึง 100 เส้นเป็นเรื่องปกติ และส่วนใหญ่ร่วงโดยที่เราไม่ทันสังเกต ผมแต่ละเส้นมีช่วงงอกและช่วงหลุดของมันเอง การเห็นผมติดหวีหรือในห้องน้ำบ้างทุกวันจึงไม่ใช่สัญญาณที่ต้องกังวล

ร่วงมากกว่าปกติเป็นอย่างไร

• เห็นผมบนหมอน หวี หรือท่อน้ำมากกว่าเดิมอย่างชัดเจนติดต่อกันหลายวัน
• ผมหลุดออกมาเป็นกระจุกเวลาสระ หวี หรือเอามือสางผม
• ผมโดยรวมดูบางลง มัดผมแล้วรู้สึกว่าเส้นรอบวงเล็กลง

ผมผลัดมาก กับ ผมหยุดงอก ไม่เหมือนกัน

AAD แยกไว้สองแบบ แบบแรกคือ ผมผลัดมากกว่าปกติ ซึ่งมักเกิดหลังเหตุการณ์ที่หนักต่อร่างกาย และหยุดได้เองเมื่อร่างกายปรับตัว แบบที่สองคือ ผมหยุดงอก เพราะมีบางอย่างไปขัดการงอกของผม เช่น กรรมพันธุ์ ยาบางชนิด ทรงผมที่ดึงรั้ง หรือผลิตภัณฑ์ทำผมที่รุนแรง แบบนี้ผมจะไม่กลับมางอกจนกว่าจะหยุดสาเหตุนั้น และบางคนเป็นทั้งสองแบบพร้อมกัน แพทย์ผิวหนังเป็นผู้แยกได้ว่าเป็นแบบใด

สาเหตุผมร่วงในผู้หญิงมีอะไรบ้าง?

NHS ระบุว่าผมร่วงที่เป็นแค่ช่วงหนึ่งเกิดได้จากการเจ็บป่วย ความเครียด และน้ำหนักที่ลดลง ส่วน AAD และ MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ให้รายละเอียดเพิ่มดังนี้

เหตุการณ์ที่หนักต่อร่างกายหรือจิตใจ

AAD ระบุว่าผมผลัดมากกว่าปกติพบบ่อยในคนที่เพิ่งผ่านเหตุการณ์เหล่านี้

• ความเครียดมาก เช่น ดูแลคนในครอบครัวที่ป่วย หย่าร้าง หรือตกงาน
• คลอดลูก
• น้ำหนักลดลง 20 ปอนด์ (ราว 9 กิโลกรัม) ขึ้นไป
• มีไข้สูง หรือกำลังฟื้นตัวจากการเจ็บป่วย โดยเฉพาะที่มีไข้สูง
• ผ่าตัด

MedlinePlus ระบุว่าความเครียดทั้งทางกายและทางใจอาจทำให้ผมบนหนังศีรษะผลัดออกได้ถึงครึ่งหนึ่งถึงสามในสี่ และมักไม่ทันสังเกตจนผ่านไปหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือนหลังเหตุการณ์นั้น

อดอาหารหรือน้ำหนักลดเร็ว

การอดอาหารแบบหักโหมเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ MedlinePlus ระบุไว้ น้ำหนักที่ลดลงมากในเวลาสั้นจึงเป็นเรื่องที่ควรนึกถึง เมื่อผมเริ่มร่วงมากหลังช่วงคุมอาหาร

การทำผมและการมัดผม

AAD ระบุว่าการมัดผมตึงเป็นประจำ เช่น มัดหางม้าตึง มวยผมตึง หรือเกล้าผมตึง การต่อผมหรือเสริมผม และการม้วนโรลผมนอนเกือบทุกคืน ดึงรั้งเส้นผมซ้ำ ๆ จนอาจทำให้ผมร่วงได้ และมักเห็นที่แนวไรผมก่อน การสระผมแรง การใช้ความร้อนหรือสารเคมีทำผมบ่อยก็ทำให้ผมเปราะหักง่ายขึ้น

ผมบางลงทีละน้อยตามอายุและกรรมพันธุ์

NHS ระบุว่าผมร่วงบางแบบเป็นแบบถาวรและมักเป็นในครอบครัว ส่วน AAD ระบุว่าแสกผมที่กว้างขึ้นหรือผมที่บางลงเป็นสัญญาณแรกที่ผู้หญิงหลายคนสังเกตเห็น MedlinePlus ระบุด้วยว่าผู้หญิงบางคนอายุ 30 ถึง 60 ปีอาจเห็นผมบางลงทั่วทั้งศีรษะโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งอาจร่วงมากในช่วงแรกแล้วค่อย ๆ ช้าลงหรือหยุด

ยาบางชนิด

ยาบางชนิดมีผลต่อการร่วงของผมได้ ถ้าใช้ยาประจำอยู่และสงสัยว่าเกี่ยวกับผมร่วง ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร AAD เตือนว่าไม่ควรหยุดยาเอง เพราะการหยุดยาทันทีอาจมีผลเสียต่อร่างกายได้

เครียดจนผมร่วง จะหยุดร่วงเมื่อไร?

ผมที่ร่วงเพราะเครียดมักไม่ร่วงทันที AAD ระบุว่าคนส่วนใหญ่เห็นผมร่วงมากหลังเหตุการณ์ที่เครียดไปแล้วไม่กี่เดือน คนจึงมักนึกไม่ออกว่าเกี่ยวกับเรื่องที่ผ่านมา

ใช้เวลานานแค่ไหน

• AAD: เมื่อร่างกายปรับตัวได้ ผมจะหยุดร่วงมาก และมักกลับมาหนาตามเดิมภายใน 6 ถึง 9 เดือน
• MedlinePlus: การผลัดของผมจะค่อย ๆ ลดลงในช่วง 6 ถึง 8 เดือน และส่วนใหญ่เป็นแค่ช่วงหนึ่ง

ถ้ายังเครียดอยู่

AAD ระบุว่าถ้าความเครียดยังอยู่ต่อเนื่อง ผมอาจร่วงมากไปอีกนาน การดูแลจึงอยู่ที่ต้นเหตุของความเครียดมากกว่าตัวเส้นผม หัวข้อ "ดูแลตัวเองอย่างไร" ด้านล่างมีวิธีที่ NHS แนะนำ

หลังคลอดผมร่วงเยอะมาก จะเป็นนานแค่ไหนและดูแลอย่างไร?

ผมร่วงมากหลังคลอดเป็นเรื่องที่คุณแม่จำนวนมากเจอ AAD ระบุว่าเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่ผมหยุดงอกจริง ๆ และเกิดจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลงหลังคลอด

เริ่มเมื่อไร และกลับมาเมื่อไร

AAD ระบุว่าผมที่ร่วงช่วงนี้หยุดได้เองโดยไม่ต้องทำอะไร

ระหว่างรอ ดูแลผมอย่างไรให้ดูหนาขึ้น

AAD แนะนำวิธีที่ช่วยให้ผมดูหนาขึ้นในระหว่างที่รอผมกลับมา

• ใช้แชมพูที่เพิ่มวอลุ่ม และเลี่ยงแชมพูที่ระบุว่าเป็นแชมพูผสมครีมนวด ซึ่งทำให้ผมหนักและลีบ
• ใช้ครีมนวดสำหรับผมเส้นเล็ก และนวดเฉพาะปลายผม เลี่ยงครีมนวดสูตรเข้มข้น
• ลองเปลี่ยนทรงผม ผมสั้นช่วยให้ผมดูหนาขึ้นและดูแลง่าย ช่างทำผมที่มีประสบการณ์แนะนำทรงที่เหมาะได้

AAD ระบุว่าการหาแชมพูและครีมนวดที่เหมาะกับผมบางต้องลองไปทีละแบบ ไม่มีส่วนผสมใดที่ดีกว่าแบบอื่นอย่างชัดเจน

ผมร่วงแล้วดูแลตัวเองอย่างไรได้บ้าง?

สิ่งที่ทำได้เองคือลดสิ่งที่ทำให้ผมหักหรือถูกดึงรั้ง และดูแลชีวิตประจำวันให้สม่ำเสมอ โดยอ้างอิงคำแนะนำของ AAD, NHS และ WHO

สระผมและเช็ดผม

• นวดแชมพูที่หนังศีรษะเบา ๆ แล้วปล่อยให้ฟองไหลผ่านความยาวผมตอนล้าง ไม่ต้องขยี้ปลายผม
• ใช้ครีมนวดทุกครั้งหลังสระ
• ห่อผมด้วยผ้าขนหนูให้ซับน้ำ แทนการขยี้ผมด้วยผ้า และปล่อยให้แห้งเองเมื่อทำได้
• ผมตรง: รอให้ผมแห้งหมาดก่อนแล้วหวีเบา ๆ ด้วยหวีซี่ห่าง ผมหยิกหรือผมเป็นลอนแน่น: หวีตอนผมยังหมาดด้วยหวีซี่ห่าง
• หวีผมเท่าที่จำเป็นเพื่อจัดทรง การแปรงผมวันละ 100 ครั้งเป็นความเชื่อที่ไม่จริง

ความร้อนและสารเคมี

• ใช้ไดร์เป่าผมที่ความร้อนต่ำสุด และใช้หวีร้อนหรือที่ม้วนผมให้น้อยลง ตั้งเป้าสัปดาห์ละครั้งหรือน้อยกว่านั้น
• เว้นระยะการทำสีผมให้ห่างขึ้น อย่างน้อย 8 ถึง 10 สัปดาห์ในช่วงอากาศแห้ง
• ทำทีละอย่าง ถ้าจะทั้งดัดหรือยืดและทำสี ให้ดัดหรือยืดก่อนทำสี 2 สัปดาห์

ทรงผมที่ไม่ดึงรั้ง

• เลี่ยงการมัดผมตึงเป็นประจำ ถ้ามัดผม ให้มัดหลวม ๆ และใช้ยางรัดผมแบบหุ้มผ้า
• สลับทรงผมบ้าง เพื่อให้ผมได้พักจากทรงที่ดึงรั้ง
• ถ้าถักเปีย ไม่ควรถักค้างไว้นานเกิน 6 ถึง 8 สัปดาห์ ถ้าต่อผม ไม่ควรเกิน 2 ถึง 3 เดือน
• ถ้าคลุมผม ให้รวบผมหลวม ๆ ก่อนคลุม และผ้าไหมหรือผ้าซาตินจะถนอมผมกว่าผ้าชนิดอื่น
• AAD ระบุว่าถ้าทรงผมทำให้เจ็บ แปลว่าตึงเกินไป ให้เปลี่ยนทรงทันที

อาหารประจำวัน: เกณฑ์ทั่วไป

ช่วงคุมน้ำหนักไม่ควรอดอาหารแบบหักโหม องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้กินอาหารหลากหลาย ทั้งผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และโปรตีนจากเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน โดยผู้ที่อายุมากกว่า 10 ปีควรกินผักและผลไม้อย่างน้อย 400 กรัมต่อวัน

ความเครียดในชีวิตประจำวัน

NHS แนะนำวิธีจัดการความเครียดไว้หลายข้อ เช่น

• ขยับร่างกายเป็นประจำ แม้ไม่ได้ทำให้ความเครียดหายไป แต่ช่วยให้ใจสงบลงและคิดเรื่องต่าง ๆ ได้ชัดขึ้น
• คุยกับเพื่อน ครอบครัว หรือเพื่อนร่วมงาน
• แบ่งเวลาให้ตัวเองได้พักและทำสิ่งที่ชอบ
• ไม่พึ่งแอลกอฮอล์ บุหรี่ หรือคาเฟอีนเพื่อคลายเครียด

ผมร่วงแบบไหนควรไปพบแพทย์?

NHS แนะนำให้พบแพทย์เมื่อกังวลเรื่องผมร่วง และให้พบแพทย์เพื่อหาสาเหตุก่อนไปคลินิกดูแลเส้นผมเชิงพาณิชย์ MedlinePlus แนะนำให้พบแพทย์เมื่อมีอาการเหล่านี้

• ผมร่วงเป็นหย่อมหรือเป็นรูปแบบที่แปลกไปจากปกติ
• ผมร่วงเร็วมาก หรือเริ่มร่วงตั้งแต่อายุน้อย เช่น วัยรุ่นหรืออายุ 20 ต้น ๆ
• คันหรือเจ็บบริเวณที่ผมร่วง
• หนังศีรษะบริเวณนั้นแดง เป็นขุย หรือดูผิดปกติ
• มีสิวหรือขนบนใบหน้ามากขึ้น หรือรอบเดือนผิดไปจากเดิม
• ขนคิ้วหลุดเป็นหย่อม
• น้ำหนักขึ้น กล้ามเนื้ออ่อนแรง ขี้หนาวกว่าปกติ หรือเหนื่อยง่ายร่วมด้วย

นอกจากนี้ ถ้าผมร่วงหลังคลอดแล้วผ่านไป 1 ปีผมยังไม่กลับมาหนาเหมือนเดิม หรือผมร่วงจากความเครียดไม่ดีขึ้นแม้ผ่านไปหลายเดือน ก็ควรพบแพทย์ผิวหนัง AAD ระบุว่าผมร่วงบางแบบ เช่น จากทรงผมที่ดึงรั้งต่อเนื่องนาน ๆ อาจกลายเป็นถาวรถ้าปล่อยไว้ การพบแพทย์เร็วจึงช่วยให้รู้สาเหตุและรู้ว่าควรทำอย่างไรต่อ