ดูแลประจำวัน

ปู่ย่าตายายเลี้ยงหลานเอง เหนื่อยล้า ทำไงดี?

โดยทีมบรรณาธิการ VISTRA · อ่าน 13 นาที

เผยแพร่ 11 พ.ย. 2569 · อัปเดต 11 พ.ย. 2569

พบได้บ่อยในไทยและเหนื่อยจริง การสำรวจระดับประเทศปี 2017 ในคนไทยอายุ 60 ปีขึ้นไป 41,752 คน พบว่า 8.9% อยู่กับหลานโดยไม่มีรุ่นพ่อแม่ ตกลงกติกากับพ่อแม่ของเด็ก นอนให้เป็นเวลา แบ่งงานกับคนรอบข้าง จัดอาหารหลานตามหมวดหมู่อาหาร และพบแพทย์ถ้าเหนื่อยนาน

การเลี้ยงหลานแทนพ่อแม่ที่ไปทำงานต่างถิ่นพบได้บ่อยในไทย และเหนื่อยจริง การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทยปี 2017 พบว่าคนอายุ 60 ปีขึ้นไป 8.9% จาก 41,752 คน อยู่กับหลานโดยไม่มีรุ่นพ่อแม่อยู่ด้วย และการวิเคราะห์ข้อมูลการสำรวจปี 2011 พบว่าการดูแลหลานอายุต่ำกว่า 10 ปีเป็นประจำ มาพร้อมกับการประเมินสุขภาพตัวเองว่าแย่กว่าและความสุขทางใจที่น้อยกว่า สิ่งที่ช่วยได้ เช่น ตกลงกติกาหลัก ๆ กับพ่อแม่ของหลานตั้งแต่แรก นอนให้เป็นเวลา แบ่งงานให้ญาติและเพื่อนบ้านช่วย จัดอาหารหลานตามหมวดหมู่อาหาร และไปพบแพทย์ถ้าเหนื่อย ปวด หรือใจหดหู่ต่อเนื่อง

บทความนี้พูดถึงปู่ย่าตายายที่เป็นคนเลี้ยงหลานหลัก ถ้าคุณเป็นพ่อแม่ที่ต้องดูแลทั้งลูกและพ่อแม่ของตัวเอง อ่านต่อได้ที่ดูแลทั้งลูกทั้งพ่อแม่ เหนื่อยจนล้า ทำไงดี?

ในไทยมีปู่ย่าตายายที่เลี้ยงหลานเองมากแค่ไหน?

ครัวเรือนที่มีแค่ปู่ย่าตายายกับหลาน

บ้านที่ปู่ย่าตายายอยู่กับหลาน ส่วนพ่อแม่ของเด็กไปอยู่ที่อื่น เรียกว่าครัวเรือนข้ามรุ่น พ่อแม่จำนวนมากย้ายไปทำงานในเมืองหรือต่างประเทศ แล้วฝากลูกไว้กับพ่อแม่ของตัวเอง งานวิจัยในไทยช่วยให้เห็นว่าเรื่องนี้พบบ่อยแค่ไหน

งานวิจัย	ใครบ้าง	สิ่งที่พบ
Thonglor และคณะ มหาวิทยาลัยนเรศวรและมหาวิทยาลัยการแพทย์และทันตแพทย์โตเกียว	คนอายุ 60 ปีขึ้นไป 41,752 คน จากการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทยปี 2017	8.9% อยู่ในครัวเรือนข้ามรุ่น ในกลุ่มนี้ 72.9% อยู่ในเขตชนบท 88.7% ไม่ได้เรียนจบชั้นประถม และ 53.9% อยู่ในสองกลุ่มที่มีฐานะยากจนกว่า
Photichai และ Luvira มหาวิทยาลัยขอนแก่น	ผู้เลี้ยงดูหลักของทารกอายุราว 6 เดือน 264 ครอบครัวในจังหวัดขอนแก่น เดือนกุมภาพันธ์ถึงกรกฎาคม 2021	119 ครอบครัว (45%) เป็นครอบครัวข้ามรุ่น ซึ่งเป็นรูปแบบครอบครัวที่พบมากที่สุดในงานวิจัยนี้

ตัวเลขระดับประเทศนับคนอายุ 60 ปีขึ้นไปทั้งหมด ไม่ได้นับเฉพาะคนที่เลี้ยงหลาน ส่วนงานวิจัยที่ขอนแก่นทำในจังหวัดเดียว ตัวเลขจึงอาจใช้กับพื้นที่อื่นไม่ได้

ปู่ย่าตายายที่มักต้องประหยัดเรื่องเงิน

การสำรวจระดับประเทศชี้ว่า ปู่ย่าตายายที่เลี้ยงหลานแบบนี้จำนวนมากอยู่ในชนบท เรียนมาน้อย และฐานะไม่ค่อยดี ส่วนความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน เมื่อคำนึงถึงความแตกต่างเหล่านี้แล้ว ผู้สูงอายุในครัวเรือนข้ามรุ่นทำได้ดีกว่าผู้สูงอายุที่อยู่กับลูก แต่ไม่ดีเท่าคนที่อยู่คนเดียวหรืออยู่กับคู่สมรสเพียงสองคน Hongthai และ Jongudomkarn สัมภาษณ์ปู่ย่าตายาย 29 คนในภาคอีสานเมื่อปี 2019 ซึ่งเลี้ยงหลานและหาเงินเลี้ยงครอบครัวไปด้วย พบว่าความช่วยเหลือจากระบบสังคมและภาครัฐยังมีจำกัด

ทำไมการเลี้ยงหลานถึงรู้สึกหนักมาก?

สิ่งที่การสำรวจระดับประเทศพบ

Komonpaisarn และ Loichinger จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิเคราะห์ข้อมูลการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทยปี 2011 เมื่อคำนึงถึงว่าปู่ย่าตายายแบบไหนมักรับเลี้ยงหลานแล้ว การดูแลหลานอายุต่ำกว่า 10 ปีเป็นประจำมาพร้อมกับ

การประเมินสุขภาพตัวเองว่าแย่กว่า
ข้อจำกัดในกิจวัตรประจำวันที่มากกว่า
ความสุขทางใจที่น้อยกว่า

การดูแลหลานไม่ได้มาพร้อมกับสุขภาพกายที่ดีขึ้น ผู้วิจัยใช้วิธีทางสถิติเพื่อคำนึงถึงว่าใครมักรับเลี้ยงหลาน แต่นี่เป็นการวิเคราะห์จากการสำรวจครั้งเดียว ยังไม่ได้ตรวจซ้ำในปีหรือพื้นที่อื่น

ปู่ย่าตายายเล่าด้วยคำพูดของตัวเอง

ในงานสัมภาษณ์ที่ภาคอีสาน ปู่ย่าตายายเล่าถึงสามเรื่องหลัก คือ การเสียสละเพื่อครอบครัวเป็นคุณค่าของชีวิต การประคองตัวไปทีละวันเพื่อให้ใจยังไหว และความภาคภูมิใจทางจิตใจที่ได้เป็นปู่ย่าตายาย ผู้วิจัยสรุปว่าหลายคนแบกภาระเกินกำลังของตัวเอง

สัญญาณของความเครียดจากการดูแล

สถาบันผู้สูงอายุแห่งชาติของสหรัฐฯ (NIA) ระบุสัญญาณของความเครียดจากการดูแล ซึ่งเขียนสำหรับทุกคนที่ดูแลคนในครอบครัว ได้แก่

รู้สึกเหนื่อยล้า ท่วมท้น หรือวิตกกังวล
โกรธง่ายหรือใจร้อนขึ้น
รู้สึกเหงาหรือห่างเหินจากคนอื่น
นอนหลับยากหรือนอนไม่พอ
ปวดหัว ปวดตามตัว หรือมีปัญหาทางกายอื่น ๆ บ่อย
ไม่มีเวลาออกกำลังกายหรือทำอาหารดี ๆ ให้ตัวเอง

สัญญาณแบบนี้เป็นจังหวะที่ควรขอให้คนรอบข้างช่วย แทนที่จะแบกทุกอย่างไว้คนเดียว

จะตกลงกติกากับพ่อแม่ของหลานอย่างไรดี?

รู้ก่อนว่าเรื่องไหนมักขัดแย้งกัน

Tangchonlatip และคณะ จากสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล สัมภาษณ์ปู่ย่าตายาย 48 คนในชนบทของไทยที่เลี้ยงหลานระหว่างที่พ่อแม่ไปทำงานต่างถิ่น เรื่องที่ขัดแย้งกับลูกของตัวเองมี 5 เรื่อง

การตัดสินใจรับเลี้ยงหลาน
วิธีเลี้ยงและอบรมหลาน
หลานควรอยู่ที่ไหน
เรื่องเรียนของหลาน
เงินที่พ่อแม่ส่งกลับบ้านไม่สม่ำเสมอ

ปู่ย่าตายายใช้หลายวิธีเพื่อเลี่ยงหรือคลี่คลายความขัดแย้ง และคำสอนทางพุทธศาสนามีส่วนสำคัญต่อวิธีที่ครอบครัวรับมือ

คุยกันให้ชัดตั้งแต่แรก

สิ่งหนึ่งที่ทำได้ (ซึ่งงานวิจัยไม่ได้ทดสอบ) คือคุย 5 เรื่องนี้กับพ่อแม่ของหลานก่อนหรือหลังหลานย้ายมาไม่นาน จดสิ่งที่ตกลงกันไว้ แล้วทบทวนกันทุกภาคเรียน

ให้พ่อแม่ยังใกล้ชิดหลาน แม้อยู่ไกล

Rose-Clarke และคณะ สัมภาษณ์วัยรุ่นอายุ 10–19 ปี 24 คนในชนบทของไทยที่พ่อแม่ไปทำงานต่างถิ่น พบว่าส่วนใหญ่ติดต่อกับพ่อแม่ทางโทรศัพท์ วัยรุ่นรับมือได้ดีขึ้นเมื่อมีสามอย่าง คือ ความอบอุ่น (ความรักและความเข้าใจ) การสนับสนุนเรื่องเงิน และการชี้แนะ

วิธีหนึ่งที่ช่วยรักษาความผูกพันนี้ไว้ คือนัดเวลาวิดีโอคอลหรือโทรคุยเป็นประจำ และเล่าเรื่องที่โรงเรียนให้พ่อแม่ฟัง

ปู่ย่าตายายจะดูแลการนอนและแรงของตัวเองอย่างไร?

การนอน

CDC สหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 61–64 ปีนอนวันละ 7–9 ชั่วโมง และอายุ 65 ปีขึ้นไปนอนวันละ 7–8 ชั่วโมง นิสัยการนอนที่ดีตามคำแนะนำของ CDC ได้แก่

เข้านอนและตื่นเวลาเดิมทุกวัน
ห้องนอนเงียบ ผ่อนคลาย และเย็นสบาย
ปิดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อย่างน้อย 30 นาทีก่อนนอน
เลี่ยงอาหารมื้อใหญ่และแอลกอฮอล์ก่อนนอน และเลี่ยงคาเฟอีนช่วงบ่ายและเย็น
ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

ถ้าหลานยังเล็ก ตัวอย่างเช่น งีบพักตอนหลานนอนกลางวัน หรือขอให้ญาติอีกคนช่วยดูหลานช่วงเช้ามืดหรือกลางคืนบ้าง เพื่อให้ได้นอนเต็มอิ่มขึ้นบางคืน

แบ่งงานกัน

คำแนะนำของ NIA เรื่องการขอให้คนอื่นช่วยใช้ได้กับปู่ย่าตายายเช่นกัน คือ ทำรายการงานแล้วให้แต่ละคนเลือก เริ่มขอจากเรื่องเล็ก ๆ ก่อน ถ้าพูดต่อหน้าลำบากก็ส่งข้อความ และเตรียมใจว่าบางคนอาจปฏิเสธโดยไม่ถือเป็นเรื่องส่วนตัว หลานที่โตแล้วช่วยงานง่าย ๆ ที่เหมาะกับวัยได้ และเพื่อนบ้านอาจผลัดกันรับส่งเด็กไปโรงเรียน

เก็บเวลาไว้ให้ตัวเอง

NIA แนะนำให้หากิจกรรมที่ได้ขยับตัวที่ชอบ เช่น เดิน ทำสวน หรือเต้นรำ แม้ช่วงสั้น ๆ ก็มีประโยชน์ กินอาหารให้หลากหลายครบหมู่และดื่มน้ำให้พอทุกวัน และกันเวลาแต่ละสัปดาห์ไว้ทำสิ่งที่ไม่เกี่ยวกับการดูแลเลย

จะจัดอาหารและกิจวัตรของหลานอย่างไรดี?

หมวดหมู่อาหารสำหรับเด็กวัยเรียน

คอลัมน์ในนิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งอ้างอิงคำแนะนำของกรมอนามัย ระบุปริมาณอาหารต่อวันสำหรับเด็กวัยเรียนอายุ 6–12 ปี ไว้ดังนี้

หมวดอาหาร	ปริมาณต่อวัน
ข้าว-แป้ง	6–8 ทัพพี
ผัก	4 ทัพพี (หรือ 12 ช้อนกินข้าว)
ผลไม้	3 ส่วน (1 ส่วน คือ ผลไม้ขนาดใหญ่ 1 ผล ขนาดกลาง 2 ผล ขนาดเล็ก 8 ผล หรือผลไม้หั่นชิ้นพอคำ 8 ชิ้น)
เนื้อสัตว์	6 ช้อนกินข้าว สลับกับไข่บางมื้อ
นมจืด	2–3 แก้ว (1 แก้วเท่ากับ 200 มิลลิลิตร)

คอลัมน์นี้แนะนำให้กินอาหารหลักครบ 3 มื้อโดยไม่งดมื้อใด โดยเฉพาะมื้อเช้า และมีอาหารว่าง 2 มื้อตอนสายและตอนบ่ายที่ไม่หวานจัด ไม่เค็มจัด และไม่มีไขมันสูง เช่น นมจืดกับแซนด์วิชทูน่า ผลไม้สดตามฤดูกาล หรือข้าวโพดต้ม ถ้าเช้าวันเรียนวุ่นวาย อ่านต่อได้ที่ลูกไม่ยอมกินข้าวเช้าก่อนไปโรงเรียน ทำไงดี? และถ้าหลานไม่ยอมกินผัก อ่านต่อได้ที่ลูกกินยาก เลือกกิน ไม่ยอมกินผัก ทำยังไงดี?

การขยับร่างกายและการนอนของหลาน

คอลัมน์เดียวกันแนะนำให้เด็กวัยเรียนออกกำลังกายวันละ 60 นาทีทุกวัน (ถ้าทำต่อเนื่องไม่ได้ ให้สะสมเป็นช่วง 10, 20 หรือ 30 นาที) และนอนวันละ 9–11 ชั่วโมง หรือเข้านอนไม่เกินสามทุ่ม

จะใช้เวลากับหลานวัยเตาะแตะอย่างไรดี?

คุยและเล่นด้วยกันทุกวัน

สำหรับเด็กอายุ 1–2 ปี คำแนะนำการเลี้ยงลูกของ CDC สหรัฐฯ ได้แก่ พูดคุยกับเด็กและต่อคำที่เด็กเริ่มพูด ชวนให้หยิบของหรือบอกชื่ออวัยวะ เล่นเกมจับคู่ เช่น หยอดบล็อกตามรูปทรง และให้เด็กลองแต่งตัวและกินข้าวเอง เป็นวิธีใช้เวลากับเด็กเล็กในชีวิตประจำวันที่ผู้เลี้ยงทุกคนทำได้

ถ้ามีเรื่องที่กังวล

ถ้ากังวลเรื่องการพูดหรือการเคลื่อนไหวของหลาน ให้สอบถามที่สถานบริการสุขภาพใกล้บ้านหรือแพทย์ที่ดูแลเด็ก

ปู่ย่าตายายขอความช่วยเหลือได้จากที่ไหนในไทย?

สถานบริการสุขภาพและโรงเรียน

บอกแพทย์หรือพยาบาลที่โรงพยาบาลหรือสถานบริการสุขภาพระดับตำบลใกล้บ้านว่าเรากำลังเลี้ยงหลาน NIA ระบุว่าบุคลากรสุขภาพอาจรู้จักกลุ่มช่วยเหลือและความช่วยเหลืออื่น ๆ ในชุมชน และบอกครูของหลานว่าใครเป็นคนดูแลหลานที่บ้าน เพื่อให้โรงเรียนติดต่อเราได้โดยตรง

มีคนรับฟัง

ในประเทศไทย โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

ปู่ย่าตายายเหนื่อยแบบไหนควรไปพบแพทย์?

นัดพบแพทย์

NIA แนะนำให้ผู้ดูแลอย่ารอจนรับมือไม่ไหว บอกแพทย์ว่าเราเป็นผู้ดูแล และถ้ารู้สึกวิตกกังวล หงุดหงิด หรือเศร้า ให้ขอให้แพทย์แนะนำผู้ให้คำปรึกษา

นอกจากนี้ ควรไปพบแพทย์ถ้า

เหนื่อยหรือนอนไม่พอต่อเนื่องหลายสัปดาห์จนกระทบชีวิตประจำวัน
ปวดหลัง ปวดเข่า หรือปวดข้ออื่น ๆ จนอุ้มหรือยกหลานลำบาก
รู้สึกหดหู่ สิ้นหวัง หรือไม่สนใจสิ่งที่เคยชอบ

ถ้าใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพอยู่ ให้บอกแพทย์หรือเภสัชกร

ขอความช่วยเหลือทันที

ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเองหรือเด็กที่ดูแลอยู่ ให้ขอความช่วยเหลือทันที โดยโทร 1323 หรือไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด

คำถามที่พบบ่อย

ในไทยมีปู่ย่าตายายที่เลี้ยงหลานเองโดยไม่มีพ่อแม่เด็กอยู่ด้วยมากแค่ไหน?

การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทยปี 2017 ในคนอายุ 60 ปีขึ้นไป 41,752 คน พบว่า 8.9% อยู่ในครัวเรือนที่มีหลานแต่ไม่มีรุ่นพ่อแม่ ในกลุ่มนี้ 72.9% อยู่ในเขตชนบท 88.7% ไม่ได้เรียนจบชั้นประถม และ 53.9% อยู่ในสองกลุ่มที่มีฐานะยากจนกว่า ส่วนงานวิจัยที่ขอนแก่นในครอบครัวที่มีทารกอายุราว 6 เดือน 264 ครอบครัว พบว่า 45% เป็นครอบครัวแบบนี้

เลี้ยงหลานจนเหนื่อยล้า เป็นเรื่องปกติไหม?

เป็นภาระที่หนักจริง การวิเคราะห์ข้อมูลการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทยปี 2011 พบว่าการดูแลหลานอายุต่ำกว่า 10 ปีเป็นประจำ มาพร้อมกับการประเมินสุขภาพตัวเองว่าแย่กว่า มีข้อจำกัดในกิจวัตรประจำวันมากกว่า และความสุขทางใจน้อยกว่า งานสัมภาษณ์ปู่ย่าตายาย 29 คนในภาคอีสานพบว่าหลายคนแบกภาระเกินกำลัง แต่ก็ภูมิใจในบทบาทนี้ สถาบันผู้สูงอายุแห่งชาติของสหรัฐฯ (NIA) ระบุสัญญาณของความเครียดจากการดูแล เช่น เหนื่อยล้ามาก นอนไม่พอ และปวดหัวหรือปวดตามตัวบ่อย

ปู่ย่าตายายควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?

CDC สหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 61–64 ปีนอนวันละ 7–9 ชั่วโมง และอายุ 65 ปีขึ้นไปนอนวันละ 7–8 ชั่วโมง เข้านอนและตื่นเวลาเดิมทุกวัน ห้องนอนเงียบและเย็นสบาย เลี่ยงคาเฟอีนช่วงบ่ายและเย็น และเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่กับแอลกอฮอล์ก่อนนอน

หลานควรกินอะไรในแต่ละวัน?

คอลัมน์ในนิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่งอ้างอิงคำแนะนำของกรมอนามัย ระบุปริมาณอาหารต่อวันสำหรับเด็กวัยเรียนอายุ 6–12 ปี ได้แก่ ข้าว-แป้ง 6–8 ทัพพี ผัก 4 ทัพพี ผลไม้ 3 ส่วน เนื้อสัตว์ 6 ช้อนกินข้าว (สลับกับไข่บางมื้อ) และนมจืด 2–3 แก้ว แบ่งเป็นอาหารหลัก 3 มื้อโดยไม่งดมื้อเช้า และอาหารว่าง 2 มื้อที่ไม่หวานจัดหรือเค็มจัด

จะเลี่ยงการทะเลาะกับพ่อแม่ของหลานได้อย่างไร?

งานสัมภาษณ์ปู่ย่าตายาย 48 คนในชนบทของไทยพบว่า เรื่องที่มักขัดแย้งกับลูกที่ไปทำงานต่างถิ่น ได้แก่ การตัดสินใจให้ปู่ย่าตายายเลี้ยงหลาน วิธีเลี้ยงและอบรมหลาน หลานควรอยู่ที่ไหน เรื่องเรียนของหลาน และเงินที่ส่งกลับบ้านไม่สม่ำเสมอ สิ่งหนึ่งที่ทำได้คือคุยเรื่องเหล่านี้กับพ่อแม่ของหลานไว้ล่วงหน้า

ปู่ย่าตายายเหนื่อยแบบไหนควรไปพบแพทย์?

NIA แนะนำให้ผู้ดูแลอย่ารอจนรับมือไม่ไหว บอกแพทย์ว่าเราเป็นผู้ดูแล และขอให้แพทย์แนะนำผู้ให้คำปรึกษาถ้ารู้สึกวิตกกังวล หงุดหงิด หรือเศร้า นอกจากนี้ ควรไปพบแพทย์ถ้าเหนื่อย ปวด หรือนอนไม่พอต่อเนื่องจนกระทบชีวิตประจำวัน ในประเทศไทยโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

ในบทความนี้

อ่านบทความทั้งหมด →

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูลอ้างอิงเชิงให้ความรู้ทั่วไป — ไม่ใช่การอ้างสรรพคุณผลิตภัณฑ์

ปู่ย่าตายายเลี้ยงหลานเอง เหนื่อยล้า ทำไงดี?

ในไทยมีปู่ย่าตายายที่เลี้ยงหลานเองมากแค่ไหน?

ครัวเรือนที่มีแค่ปู่ย่าตายายกับหลาน

ปู่ย่าตายายที่มักต้องประหยัดเรื่องเงิน

ทำไมการเลี้ยงหลานถึงรู้สึกหนักมาก?

สิ่งที่การสำรวจระดับประเทศพบ

ปู่ย่าตายายเล่าด้วยคำพูดของตัวเอง

สัญญาณของความเครียดจากการดูแล

จะตกลงกติกากับพ่อแม่ของหลานอย่างไรดี?

รู้ก่อนว่าเรื่องไหนมักขัดแย้งกัน

คุยกันให้ชัดตั้งแต่แรก

ให้พ่อแม่ยังใกล้ชิดหลาน แม้อยู่ไกล

ปู่ย่าตายายจะดูแลการนอนและแรงของตัวเองอย่างไร?

การนอน

แบ่งงานกัน

เก็บเวลาไว้ให้ตัวเอง

จะจัดอาหารและกิจวัตรของหลานอย่างไรดี?

หมวดหมู่อาหารสำหรับเด็กวัยเรียน

การขยับร่างกายและการนอนของหลาน

จะใช้เวลากับหลานวัยเตาะแตะอย่างไรดี?

คุยและเล่นด้วยกันทุกวัน

ถ้ามีเรื่องที่กังวล

ปู่ย่าตายายขอความช่วยเหลือได้จากที่ไหนในไทย?

สถานบริการสุขภาพและโรงเรียน

มีคนรับฟัง

ปู่ย่าตายายเหนื่อยแบบไหนควรไปพบแพทย์?

นัดพบแพทย์

ขอความช่วยเหลือทันที

คำถามที่พบบ่อย

ในไทยมีปู่ย่าตายายที่เลี้ยงหลานเองโดยไม่มีพ่อแม่เด็กอยู่ด้วยมากแค่ไหน?+

เลี้ยงหลานจนเหนื่อยล้า เป็นเรื่องปกติไหม?+

ปู่ย่าตายายควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?+

หลานควรกินอะไรในแต่ละวัน?+

จะเลี่ยงการทะเลาะกับพ่อแม่ของหลานได้อย่างไร?+

ปู่ย่าตายายเหนื่อยแบบไหนควรไปพบแพทย์?+

ในไทยมีปู่ย่าตายายที่เลี้ยงหลานเองโดยไม่มีพ่อแม่เด็กอยู่ด้วยมากแค่ไหน?

เลี้ยงหลานจนเหนื่อยล้า เป็นเรื่องปกติไหม?

ปู่ย่าตายายควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?

หลานควรกินอะไรในแต่ละวัน?

จะเลี่ยงการทะเลาะกับพ่อแม่ของหลานได้อย่างไร?

ปู่ย่าตายายเหนื่อยแบบไหนควรไปพบแพทย์?