เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง สมองไม่แล่น... หรือร่างกายกำลังขาดสารอาหารบางอย่าง?

เมื่อความเหนื่อยล้าอาจไม่ได้เกิดจากการนอนน้อยเพียงอย่างเดียว

เคยเป็นไหม? ตื่นเช้ามาก็ยังรู้สึกเหนื่อย ทั้งที่เมื่อคืนก็นอนครบ 8 ชั่วโมง พอตกบ่ายกลับรู้สึกหมดแรง ไม่มีสมาธิ หรือแค่เดินขึ้นบันไดไม่กี่ชั้นก็รู้สึกเหนื่อยกว่าปกติ

หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะงานหนัก พักผ่อนน้อย หรือความเครียดสะสม แต่รู้หรือไม่ว่า ความเหนื่อยล้าบางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับการได้รับธาตุเหล็กไม่เพียงพอ ซึ่งเป็นปัญหาด้านโภชนาการที่หลายคนอาจมองข้าม

ทำไมร่างกายถึงต้องการธาตุเหล็ก?

ลองนึกภาพว่าร่างกายของเราเป็นเมืองใหญ่ที่มีเซลล์นับล้านล้านเซลล์ทำงานอยู่ตลอดเวลา ทุกเซลล์ต้องการออกซิเจนเพื่อช่วยให้กระบวนการสร้างพลังงานดำเนินไปตามปกติ

ธาตุเหล็ก (Iron) เป็นส่วนประกอบสำคัญของฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) ในเม็ดเลือดแดง ซึ่งมีหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนจากปอดไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

นอกจากนี้ ธาตุเหล็กยังมีบทบาทในกระบวนการสร้างพลังงานภายในเซลล์อีกด้วย

เมื่อร่างกายขาดธาตุเหล็กอย่างต่อเนื่อง อาจส่งผลให้การสร้างเม็ดเลือดแดงผิดปกติ และนำไปสู่ภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ซึ่งอาจมีอาการเหนื่อยง่าย อ่อนแรง หรือไม่มีแรงทำกิจกรรมต่าง ๆ

เช็กตัวเอง! อาการแบบไหนที่ไม่ควรมองข้าม?

• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย
• ไม่มีสมาธิ คิดอะไรไม่ค่อยออก
• ทำกิจกรรมแล้วเหนื่อยกว่าปกติ
• หายใจหอบง่ายเมื่อออกแรง

อาการเหล่านี้อาจพบได้ในภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก แต่ไม่ใช่อาการเฉพาะของโรค หากมีอาการต่อเนื่องควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุ

สิ่งที่น่าสนใจคือ ในบางคนระดับธาตุเหล็กสะสมอาจลดลง แม้ระดับฮีโมโกลบินยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ จึงไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดภาวะโลหิตจางก่อนจึงจะเริ่มใส่ใจเรื่องธาตุเหล็ก

งานวิจัยเผย! ธาตุเหล็กอาจเกี่ยวข้องกับความเหนื่อยล้า แม้ยังไม่เป็นโลหิตจาง

งานวิจัยของ Kapoor และคณะ (2023) ศึกษาในนักกีฬาชายที่ไม่มีภาวะโลหิตจาง จำนวน 93 คน โดยเสริมธาตุเหล็ก 3.6 มก./วัน เปรียบเทียบกับยาหลอก เป็นเวลา 4 สัปดาห์

ผลการศึกษาในนักกีฬาชายที่ได้รับธาตุเหล็ก 3.6 มก./วัน ต่อเนื่อง 4 สัปดาห์ มีคะแนนความเหนื่อยล้าหลังออกกำลังกายลดลง 27% และแตกต่างจากกลุ่มยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.047)

ดูแลร่างกายให้พร้อมทุกวัน ธาตุเหล็กไม่ได้ทำงานเพียงลำพัง

แม้ธาตุเหล็กจะสำคัญต่อการสร้างเม็ดเลือดแดง แต่รู้หรือไม่ว่า ยังมีวิตามินและสารอาหารอีกหลายชนิดที่มีส่วนช่วยสนับสนุนการทำงานตามปกติของร่างกาย

ธาตุเหล็ก (Iron): ตัวช่วยสำคัญของระบบเลือด เป็นส่วนประกอบของฮีโมโกลบิน ซึ่งทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

วิตามินซี (Vitamin C): ช่วยเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กจากอาหาร โดยเฉพาะธาตุเหล็กที่พบในพืช

วิตามินบี 6 บี 12 และโฟเลต: สารอาหารสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการสร้างฮีโมโกลบินและการพัฒนาเม็ดเลือดแดงตามปกติ

กรดอะมิโน (Amino Acids): เป็นส่วนประกอบพื้นฐานของโปรตีนที่ร่างกายต้องใช้ในการสร้างและซ่อมแซมเนื้อเยื่อ รวมถึงโปรตีนในเม็ดเลือดแดง

อย่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณ จึงเริ่มใส่ใจสารอาหาร

ความเหนื่อยล้าอาจเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งการพักผ่อน ความเครียด และปัญหาสุขภาพบางอย่าง การได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอจึงเป็นอีกหนึ่งพื้นฐานสำคัญในการดูแลตัวเอง

โดยเฉพาะธาตุเหล็กที่มีบทบาทต่อการสร้างเม็ดเลือดแดง ร่วมกับวิตามินซี วิตามินบี 6 วิตามินบี 12 โฟเลต และกรดอะมิโน ซึ่งต่างมีหน้าที่สำคัญต่อกระบวนการทำงานของร่างกาย

การรับประทานอาหารให้หลากหลายจึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี และสำหรับผู้ที่รับประทานอาหารไม่ครบถ้วน ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่รวมวิตามิน แร่ธาตุ และกรดอะมิโนหลายชนิดไว้ด้วยกัน อาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการช่วยเติมเต็มสารอาหารที่ได้รับไม่เพียงพอจากอาหารในแต่ละวัน

เพราะการดูแลสุขภาพที่ดี เริ่มได้จากการใส่ใจสารอาหารเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่ร่างกายต้องการอย่างสม่ำเสมอ