น้อมรำลึกในพระกรุณาธิคุณรายละเอียด
บริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006·ร้านค้าทางการบน SHOPEE · LAZADA · TIKTOK SHOP · LINEบริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006
ช่องทางการสั่งซื้อ
JAPAN QUALITY·輝く毎日を、内側から。·GMP · ISO · HACCP · FSSC 22000 · HALAL CERTIFIED
ดูแลประจำวัน

ชอบกินเค็ม เลิกไม่ได้ ควรดูแลตัวเองอย่างไร?

·
ไม่ต้องเลิกเค็มทันที ความเค็มที่รู้สึกว่าอร่อยขึ้นกับปริมาณที่กินเป็นประจำ จึงค่อย ๆ ลดได้ ชิมก่อนปรุง ตักน้ำปลาและน้ำจิ้มแยก ไม่ซดน้ำซุปจนหมด และใช้สมุนไพร มะนาว พริกแทน โรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำว่าไม่ควรได้รับโซเดียมเกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ขณะที่คนไทยได้รับเฉลี่ยราว 3,600 มิลลิกรัม

ไม่จำเป็นต้องเลิกกินเค็มทันที ระดับความเค็มที่รู้สึกว่าอร่อยขึ้นกับปริมาณเกลือที่กินเป็นประจำ วิธีที่ทำได้จริงจึงเป็นการค่อย ๆ ลดทีละขั้น ชิมก่อนเติมน้ำปลาหรือซีอิ๊ว ตักน้ำจิ้มใส่ถ้วยแยก ไม่ซดน้ำซุปจนหมด และใช้สมุนไพร มะนาว พริก เพิ่มรสชาติแทน โรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำว่าไม่ควรได้รับโซเดียมเกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ขณะที่ผู้ใหญ่ไทยได้รับเฉลี่ยราว 3,600 มิลลิกรัมต่อวัน (ค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย หรือ Thai RDIs ที่ใช้บนฉลากโภชนาการก็คือ 2,000 มิลลิกรัม)

ทำไมชอบกินเค็มแล้วเลิกยาก?

ลิ้นปรับตามสิ่งที่กินเป็นประจำ

นักวิจัยด้านการรับรสพบว่าระดับความเค็มที่คนรู้สึกว่าอร่อยที่สุดขึ้นกับปริมาณเกลือที่กินเป็นประจำ ในงานวิจัยที่ตีพิมพ์ปี 1982 ผู้ใหญ่วัยหนุ่มสาวกลุ่มหนึ่งลดโซเดียมในอาหารเป็นเวลา 5 เดือน ระหว่างนั้นระดับความเค็มที่รู้สึกว่าอร่อยที่สุดในซุปและแครกเกอร์ลดลง ขณะที่กลุ่มเปรียบเทียบที่กินตามปกติไม่เปลี่ยน บทความทบทวนของนักวิจัยกลุ่มเดียวกันในปี 1983 สรุปว่า เมื่อลดโซเดียมในระดับปานกลางต่อเนื่องตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป คนจะชอบอาหารที่เค็มน้อยลง

ความรู้สึกว่า "เลิกไม่ได้" จึงเป็นเรื่องความเคยชินส่วนหนึ่ง รสที่รู้สึกว่าพอดีในตอนนี้ถูกตั้งไว้ตามสิ่งที่กินจนชิน และระดับนี้เปลี่ยนได้

โซเดียมส่วนใหญ่อยู่ในอาหารแล้ว

โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าอาหารทั่วไปมักมีรสเค็มอยู่แล้ว แต่หลายคนยังเติมเพิ่มอีก เช่น เติมพริกน้ำปลา หรือจิ้มซอสและน้ำจิ้มที่มีเกลือ อาหารไทยใส่ซอส เครื่องแกง และผงปรุงรสตั้งแต่ตอนปรุง จึงได้รับโซเดียมมากได้ง่ายแม้ไม่ได้เติมเกลือเอง

คนไทยได้รับเกือบสองเท่าของปริมาณที่แนะนำ

การสำรวจระดับประเทศของไทย ที่วัดโซเดียมจากปัสสาวะ 24 ชั่วโมงของผู้ใหญ่ 1,599 คน พบว่าได้รับโซเดียมเฉลี่ย 3,636 มิลลิกรัมต่อวัน ภาคใต้สูงที่สุดราว 4,108 มิลลิกรัม และภาคตะวันออกเฉียงเหนือต่ำที่สุดราว 3,316 มิลลิกรัม ผู้วิจัยสรุปว่าเกือบสองเท่าของระดับที่แนะนำ

ควรได้รับโซเดียมวันละเท่าไร?

โซเดียมเป็นแร่ธาตุที่ร่างกายต้องการ เป้าหมายจึงเป็นการกินให้น้อยลง ไม่ใช่ตัดออกทั้งหมด

  • โรงพยาบาลรามาธิบดี แนะนำว่าไม่ควรได้รับโซเดียม เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเกลือประมาณ 1 ช้อนชา
  • ผู้ใหญ่ไทยได้รับเฉลี่ยราว 3,600 มิลลิกรัมต่อวัน
  • ค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย (Thai RDIs) ของโซเดียม ที่ใช้บนฉลากโภชนาการ ก็คือ 2,000 มิลลิกรัมต่อวันเช่นกัน

ปริมาณนี้รวมทุกอย่างที่กินในวันนั้น ทั้งโซเดียมที่อยู่ในซอส บะหมี่ ขนม และอาหารแปรรูปแล้ว

โซเดียมในอาหารไทยมาจากไหน?

โซเดียมจากเครื่องปรุงสะสมได้เร็ว โรงพยาบาลรามาธิบดีให้ตัวเลขไว้ดังนี้

เครื่องปรุง ปริมาณ โซเดียม
เกลือ 1 ช้อนชา 2,000 มิลลิกรัม
น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ 1,160–1,420 มิลลิกรัม
ซีอิ๊ว 1 ช้อนโต๊ะ 690–1,420 มิลลิกรัม
ซอสปรุงรส 1 ช้อนโต๊ะ 1,150 มิลลิกรัม
กะปิ 1 ช้อนโต๊ะ 1,430–1,490 มิลลิกรัม
ซอสหอยนางรม 1 ช้อนโต๊ะ 420–490 มิลลิกรัม

น้ำปลาเพียง 1 ช้อนโต๊ะ ก็เกินครึ่งหนึ่งของ 2,000 มิลลิกรัมต่อวันแล้ว

แหล่งอื่นที่พบบ่อย

  • กะปิ ปลาร้า เต้าเจี้ยว
  • ผงปรุงรส ผงชูรส และก้อนซุป
  • น้ำจิ้มหมูกระทะ น้ำจิ้มซีฟู้ด น้ำจิ้มลูกชิ้น
  • บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปและเครื่องปรุงในซอง
  • ขนมขบเคี้ยว ของหมักดอง ไส้กรอก ลูกชิ้น และอาหารแปรรูปอื่น ๆ

น้ำซุปก๋วยเตี๋ยวเป็นจุดที่หลายคนมองข้าม เพราะปริมาณโซเดียมที่ได้รับขึ้นกับว่าซดน้ำหมดหรือไม่

ลดเค็มอย่างไรโดยไม่ต้องเลิกอาหารที่ชอบ?

เมื่อลิ้นปรับตามสิ่งที่กิน การลดทีละน้อยแล้วทำต่อเนื่องจึงได้ผลกว่าการเปลี่ยนไปกินจืดทันที

ทำอาหารที่บ้าน

  • ชิมก่อน หลายครั้งอาหารปรุงมาพอดีแล้วก่อนจะเติมเพิ่ม
  • ลดทีละขั้น ใส่น้ำปลาหรือซอสปรุงรสน้อยกว่าเดิมเล็กน้อย พอชินแล้วค่อยลดอีก
  • ใช้สมุนไพรและเครื่องเทศ องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (US FDA) แนะนำให้ใช้สมุนไพรและเครื่องเทศแทนเกลือ อาหารไทยมีให้เลือกมาก เช่น มะนาว พริก กระเทียม หอมแดง ตะไคร้ ข่า ใบมะกรูด ใบโหระพา และพริกไทย
  • เติมเกลือบนโต๊ะให้น้อยลง US FDA แนะนำให้จำกัดเกลือที่เติมตอนปรุงและตอนกิน จะได้ไม่เติมเพิ่มด้วยความเคยชิน
  • ปรุงจากวัตถุดิบสด US FDA แนะนำให้เลือกเนื้อสัตว์ สัตว์ปีก และอาหารทะเลที่สดแทนแบบแปรรูป และจำกัดซอสสำเร็จรูปและอาหารกึ่งสำเร็จรูป

แนวทางการกินและการใช้ชีวิตในแต่ละวันโดยรวม อ่านได้ในก่อนตรวจสุขภาพซ้ำ ควรปรับการใช้ชีวิตอะไรบ้าง?

กินข้าวนอกบ้านและอาหารสำเร็จรูป ลดเค็มได้อย่างไร?

เมื่อกินข้าวนอกบ้าน

  • บอกแม่ค้าว่า "ไม่เค็มมาก" หรือ "ไม่ใส่ผงชูรส ไม่ใส่ผงปรุง" ตอนสั่ง
  • ขอน้ำจิ้มแยกถ้วย แล้วจิ้มแทนการราด
  • ไม่ซดน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวและแกงจนหมด
  • สั่งผักคู่กับจานที่เค็ม เช่น ผัดผักหนึ่งจานคู่กับข้าวราดแกง

เรื่องการเลือกเมนูเมื่อกินข้าวนอกบ้านและกินของทอดบ่อย อ่านได้ในกินนอกบ้าน ของทอดบ่อย ควรเสริมอะไรให้ร่างกาย?

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปและอาหารบรรจุซอง

  • ใส่เครื่องปรุงแค่ครึ่งซอง แล้วเพิ่มผัก ไข่ หรือสมุนไพรแทน
  • อ่านกรอบข้อมูลโภชนาการ ซึ่งแสดงโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค ควรดูด้วยว่าหนึ่งซองมีกี่หน่วยบริโภค เพราะหลายผลิตภัณฑ์นับเป็นสองหน่วยขึ้นไป
  • เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีโซเดียมน้อยกว่าเมื่อทำได้ ตามที่ US FDA แนะนำ

คำถามที่พบบ่อย

ชอบกินเค็มเลิกไม่ได้ ควรดูแลร่างกายอย่างไร?

ค่อย ๆ ลดทีละขั้นแทนการเลิกทันที ชิมก่อนเติมน้ำปลาหรือซีอิ๊ว ตักน้ำจิ้มใส่ถ้วยแยก ไม่ซดน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวจนหมด ใส่เครื่องปรุงบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปแค่ครึ่งซอง และใช้สมุนไพร เครื่องเทศ มะนาว พริก เพิ่มรสชาติ งานวิจัยพบว่าระดับความเค็มที่คนรู้สึกว่าอร่อยขึ้นกับปริมาณเกลือที่กินเป็นประจำ และเมื่อลดโซเดียมต่อเนื่องตั้งแต่ 2 เดือนขึ้นไป คนจะชอบอาหารที่เค็มน้อยลง โรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำว่าไม่ควรได้รับโซเดียมเกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน

ควรได้รับโซเดียมวันละเท่าไร?

โรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำว่าไม่ควรได้รับโซเดียมเกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเกลือประมาณ 1 ช้อนชา ขณะที่ผู้ใหญ่ไทยได้รับเฉลี่ยราว 3,600 มิลลิกรัมต่อวัน ส่วนค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย (Thai RDIs) ที่ใช้บนฉลากโภชนาการก็คือ 2,000 มิลลิกรัมเช่นกัน

น้ำปลากับซีอิ๊วมีโซเดียมเท่าไร?

ข้อมูลที่โรงพยาบาลรามาธิบดีเผยแพร่ระบุว่า น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะมีโซเดียม 1,160–1,420 มิลลิกรัม และซีอิ๊ว 1 ช้อนโต๊ะมี 690–1,420 มิลลิกรัม น้ำปลาเพียง 1 ช้อนโต๊ะจึงเกินครึ่งหนึ่งของ 2,000 มิลลิกรัมต่อวันแล้ว

ลดเค็มแล้วกินอะไรก็จืด จะชินไหม?

ช่วงแรกอาจรู้สึกจืด เพราะความรู้สึกว่าอาหารควรเค็มแค่ไหนขึ้นกับสิ่งที่กินจนชิน ในงานวิจัยที่ให้ผู้ใหญ่วัยหนุ่มสาวลดโซเดียมเป็นเวลา 5 เดือน ระดับความเค็มที่รู้สึกว่าอร่อยที่สุดในซุปและแครกเกอร์ลดลง ขณะที่กลุ่มเปรียบเทียบที่กินตามปกติไม่เปลี่ยน ระยะเวลาต่างกันในแต่ละคน จึงควรลดทีละขั้น
แหล่งอ้างอิง
  1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 445) พ.ศ. 2566 เรื่อง ฉลากโภชนาการ – ค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย (บัญชีหมายเลข 3)
  2. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล: ปริมาณโซเดียมในเครื่องปรุงและการลดเค็ม (คอลัมน์ Health Station) ↗
  3. US FDA: Sodium in Your Diet ↗
  4. Estimated dietary sodium intake in Thailand: a nationwide population survey with 24-hour urine collections (J Clin Hypertens 2021, PubMed abstract) ↗
  5. Bertino M, Beauchamp GK, Engelman K. Long-term reduction in dietary sodium alters the taste of salt. Am J Clin Nutr. 1982 ↗
  6. Beauchamp GK, Bertino M, Engelman K. Modification of salt taste. Ann Intern Med. 1983 ↗
ข้อมูลอ้างอิงเชิงให้ความรู้ทั่วไป — ไม่ใช่การอ้างสรรพคุณผลิตภัณฑ์