ลูกวัยกำลังโต ควรกินอะไรในแต่ละวัน?
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป เรื่องอาหารของลูกแต่ละคน ควรปรึกษากุมารแพทย์เพื่อคำแนะนำที่เหมาะกับเด็กคนนั้น
เด็กวัยกำลังโตควรกินอาหารเป็นมื้อและครบทุกหมู่ ได้แก่ ข้าวหรือธัญพืช อาหารโปรตีนอย่างปลา ไข่ ไก่ เต้าหู้ หรือถั่วในทุกมื้อ นมหรืออาหารที่มีแคลเซียมอย่างปลาเล็กปลาน้อยที่กินทั้งกระดูก และผักผลไม้ทุกวัน ควบคู่กับการนอนให้พอตามวัย การวิ่งเล่นทุกวัน และการพาไปตรวจสุขภาพตามนัด ซึ่งกุมารแพทย์จะบันทึกการเจริญเติบโตไว้
ลูกวัยกำลังโต ควรกินอะไรในแต่ละวัน?
คิดเป็นหมู่อาหารแทนการคิดเป็นอาหารทีละอย่าง ในแต่ละวันควรมี
| หมู่อาหาร | ตัวอย่างในอาหารไทย |
|---|---|
| ข้าวและธัญพืช | ข้าวสวย ข้าวกล้องหรือข้าวผสม เส้นก๋วยเตี๋ยว ขนมปัง ข้าวเหนียว |
| อาหารโปรตีน | ปลา ไข่ ไก่ หมู กุ้ง เต้าหู้ นมถั่วเหลือง ถั่วเขียว |
| นมและอาหารที่มีแคลเซียม | นม โยเกิร์ต ชีส ปลาเล็กปลาน้อยที่กินทั้งกระดูก กุ้งแห้ง เต้าหู้แข็ง |
| ผัก | ฟักทอง แครอท คะน้า ผักบุ้ง บรอกโคลี |
| ผลไม้ | มะละกอ มะม่วง กล้วย ฝรั่ง ส้ม |
อาหารโปรตีนทุกมื้อ
โปรตีนได้จากเนื้อสัตว์ ปลา ไข่ นม เต้าหู้ และถั่วเมล็ดแห้ง ความหลากหลายสำคัญกว่าปริมาณจากแหล่งเดียว เพราะโปรตีนจากแหล่งต่างกันให้กรดอะมิโนในสัดส่วนต่างกัน เช่น ไข่ตอนเช้า ไก่หรือปลาตอนกลางวัน และเต้าหู้หรือหมูตอนเย็น
นมและอาหารที่มีแคลเซียม
NIAMS ของสหรัฐฯ ระบุว่านมและผลิตภัณฑ์จากนมอย่างชีสและโยเกิร์ตเป็นแหล่งแคลเซียมที่ดีที่สุด และนมหนึ่งแก้วขนาด 8 ออนซ์ (ประมาณ 240 มล.) ให้แคลเซียม 300 มิลลิกรัม อาหารอื่นที่มีแคลเซียม ได้แก่ ปลา ผักใบเขียว และอาหารที่ทำจากธัญพืชอย่างขนมปัง เด็กที่ไม่ชอบนม อาจกินโยเกิร์ต ชีส ปลาเล็กปลาน้อยทอดที่กินได้ทั้งตัว หรือเต้าหู้ในแกงจืดแทน
อาหารจากสัตว์กับสังกะสี
สังกะสีได้จากเนื้อแดง สัตว์ปีก อาหารทะเล ไข่ นม ถั่วเมล็ดแห้ง และเมล็ดฟักทอง เอกสารข้อมูลสังกะสีของสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐฯ (NIH) ระบุว่าไฟเตตในถั่วและธัญพืชจับสังกะสีไว้ ทำให้ดูดซึมได้น้อยลง การกินร่วมกับแหล่งจากสัตว์บ้างจึงช่วยในทางปฏิบัติ
ผักสีเหลือง ส้ม และเขียว
วิตามินเอได้จากตับ ไข่แดง นม และผักผลไม้สีเหลืองส้มที่ให้เบต้าแคโรทีน เช่น ฟักทอง แครอท มะละกอ และมันเทศ รวมถึงผักใบเขียวเข้ม เบต้าแคโรทีนเป็นสารตั้งต้นของวิตามินเอ
จัดให้เด็กกินได้จริง
- มื้อเช้า: โจ๊กใส่ไข่ หรือขนมปังกับไข่ต้มและนมหนึ่งแก้ว
- กล่องข้าวกลางวัน: ข้าวผัดไก่ใส่ผัก หรือข้าวไข่เจียวกับแตงกวา
- หลังเลิกเรียน: โยเกิร์ต กล้วย หรือนมถั่วเหลืองหนึ่งแก้ว
- มื้อเย็น: แกงจืดเต้าหู้หมูสับ ฟักทองผัดไข่ และผลไม้
สิ่งที่สำคัญคือสิ่งที่เด็กแต่ละคนกินจริงในหนึ่งสัปดาห์ วิธีดูง่าย ๆ คือในแต่ละวันมีอาหารโปรตีน อาหารที่มีแคลเซียม ผัก และผลไม้ครบหรือไม่
สารอาหารอะไรเกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตและกระดูก?
สารอาหารหลายชนิดมีบทบาทต่อการเจริญเติบโต และหลายชนิดมีบทบาทต่อกระดูก
| สารอาหาร | บทบาท |
|---|---|
| โปรตีน | มีส่วนช่วยในการเจริญเติบโตและการซ่อมแซมเนื้อเยื่อของร่างกาย และมีส่วนช่วยคงสภาพปกติของกระดูก |
| สังกะสี | มีส่วนช่วยในการเจริญเติบโต และการคงสภาพปกติของกระดูก |
| วิตามินเอ | มีบทบาทในการเจริญเติบโตของร่างกาย |
| แคลเซียม | จำเป็นต่อการคงสภาพปกติของกระดูกและฟัน และมีส่วนช่วยในการสร้างกระดูกและฟัน |
| วิตามินดี | มีส่วนช่วยในการดูดซึมแคลเซียมและฟอสฟอรัสที่ปกติ และมีส่วนช่วยคงสภาพปกติของกระดูก |
สารอาหารเหล่านี้ทำงานคนละหน้าที่และมาจากอาหารต่างชนิดกัน การกินให้ครบทุกหมู่จึงสำคัญกว่าการเน้นอาหารอย่างใดอย่างหนึ่ง
ค่าอ้างอิงสารอาหารต่อวันสำหรับคนไทย (Thai RDIs) เป็นค่าเดียวสำหรับบุคคลทั่วไปอายุ 3 ปีขึ้นไป ไม่ได้กำหนดแยกตามวัยของเด็ก ถ้าอยากรู้ว่าลูกควรได้เท่าไร ให้ถามกุมารแพทย์ และใช้แนวทางอาหารด้านบนในการจัดมื้อประจำวัน ค่าที่แนะนำแยกตามช่วงวัยอย่างไร อ่านได้ในปริมาณที่แนะนำเปลี่ยนไปตามอายุอย่างไร?
เด็กวัยกำลังโตควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?
CDC ของสหรัฐฯ แนะนำดังนี้
| อายุ | ชั่วโมงนอนต่อวัน |
|---|---|
| 3 ถึง 5 ปี | 10 ถึง 13 ชั่วโมง รวมงีบกลางวัน |
| 6 ถึง 12 ปี | 9 ถึง 12 ชั่วโมง |
| 13 ถึง 17 ปี | 8 ถึง 10 ชั่วโมง |
เด็กไทยหลายคนต้องตื่นเช้ามากเพื่อไปโรงเรียน สิ่งที่ปรับได้ง่ายที่สุดมักเป็นการเข้านอนให้เร็วขึ้น หรี่ไฟในบ้าน เก็บแท็บเล็ตและมือถือ และเข้านอนเวลาเดิมในคืนก่อนวันเรียน
ควรให้ลูกขยับร่างกายแบบไหนเพื่อกระดูก?
NIAMS อธิบายว่าในวัยเด็กและวัยรุ่น ร่างกายสร้างกระดูกใหม่มากกว่าที่สลายออกไปมาก เพราะโครงกระดูกกำลังยาวขึ้นและหนาแน่นขึ้น และในคนส่วนใหญ่ ปริมาณเนื้อกระดูกจะขึ้นถึงจุดสูงสุดราวกลางถึงปลายวัย 20
NIAMS ยกตัวอย่างกิจกรรมสำหรับกระดูกของเด็ก ได้แก่ กระโดดขาเดียว กระโดดสลับเท้า กระโดดเชือก ยูโด วิ่ง เต้น ยิมนาสติก และกีฬาเป็นทีมอย่างฟุตบอลหรือบาสเกตบอล และแนะนำให้พ่อแม่ชวนลูกเดินหรือวิ่งในสวนสาธารณะ หรือเล่นกีฬาด้วยกัน
ในชีวิตแบบไทย ๆ อาจเป็นการเล่นตะกร้อหรือฟุตบอลหลังเลิกเรียน กระโดดเชือกกับเพื่อน เรียนรำไทยหรือว่ายน้ำ หรือปั่นจักรยานรอบหมู่บ้านในวันหยุด การได้วิ่งเล่นทุกวันเหมาะกับเด็กส่วนใหญ่มากกว่าการออกกำลังกายนาน ๆ สัปดาห์ละครั้ง
ส่วนสูงของลูกขึ้นอยู่กับอะไร?
MedlinePlus Genetics ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติของสหรัฐฯ ระบุว่านักวิทยาศาสตร์ประมาณว่าส่วนสูงราว 80 เปอร์เซ็นต์กำหนดโดยความแปรผันของ DNA ที่ได้รับถ่ายทอดจากพ่อแม่ ซึ่งช่วยอธิบายว่าทำไมเด็กมักโตขึ้นมาสูงใกล้เคียงกับพ่อแม่ การเทียบลูกกับเพื่อนในห้องจึงบอกได้ไม่หมด สิ่งที่บอกได้มากกว่าคือการเติบโตของลูกเองเมื่อเวลาผ่านไป
สิ่งที่พ่อแม่ทำได้ในแต่ละวันก็คือเรื่องเดียวกับข้างต้น ได้แก่ อาหารเป็นมื้อครบทุกหมู่ การนอนให้พอ การวิ่งเล่น และการพาไปตรวจสุขภาพตามนัด
เมื่อไรควรพาลูกไปปรึกษากุมารแพทย์เรื่องการเจริญเติบโต?
CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้บุคลากรทางการแพทย์ใช้กราฟการเจริญเติบโตมาตรฐานติดตามการเติบโตของเด็ก คือกราฟมาตรฐานของ WHO ตั้งแต่แรกเกิดถึง 2 ปี และกราฟของ CDC สำหรับน้ำหนัก ส่วนสูง และดัชนีมวลกายตามอายุ ตั้งแต่ 2 ถึง 20 ปี
- พาไปตรวจสุขภาพตามนัด
- เก็บบันทึกน้ำหนักและส่วนสูงไว้ในสมุดสุขภาพของลูก
- ปรึกษากุมารแพทย์เมื่อมีเรื่องการเติบโตหรือการกินของลูกที่ทำให้กังวล และนำบันทึกล่าสุดไปด้วย
คำถามที่พบบ่อย
ลูกวัยกำลังโต ควรกินอะไรเพื่อกระดูกและส่วนสูง?
สารอาหารอะไรเกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตและกระดูก?
ลูกไม่ดื่มนม จะได้แคลเซียมจากอะไร?
เด็กวัยกำลังโตควรนอนวันละกี่ชั่วโมง?
เมื่อไรควรพาลูกไปปรึกษากุมารแพทย์เรื่องการเจริญเติบโต?
- Ministry of Public Health Notification No. 447 (B.E. 2566)
- NIH Office of Dietary Supplements: Zinc (Health Professional Fact Sheet) ↗
- NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin A (Health Professional Fact Sheet) ↗
- NIAMS (NIH): Kids and Their Bones ↗
- CDC: About Sleep ↗
- MedlinePlus Genetics (US National Library of Medicine): Is height determined by genetics? ↗
- CDC: Recommended growth charts ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
