น้อมรำลึกในพระกรุณาธิคุณรายละเอียด
บริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006·ร้านค้าทางการบน SHOPEE · LAZADA · TIKTOK SHOP · LINEบริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006
ช่องทางการสั่งซื้อ
JAPAN QUALITY·輝く毎日を、内側から。·GMP · ISO · HACCP · FSSC 22000 · HALAL CERTIFIED
รู้จักส่วนผสม

คอลลาเจนมีกี่แบบ แต่ละแบบต่างกันอย่างไร?

·
คอลลาเจนต่างกันหลัก ๆ ที่แหล่งที่มาและรูปแบบ แหล่งที่มาได้แก่ วัว หมู ไก่และเป็ด และปลา ส่วนพืชไม่มีคอลลาเจน รูปแบบได้แก่ คอลลาเจนที่ยังคงเกลียวสามสาย เจลาติน และคอลลาเจนไฮโดรไลเซตหรือคอลลาเจนเปปไทด์ ส่วนไทป์ของคอลลาเจนขึ้นกับเนื้อเยื่อสัตว์ที่ใช้

คอลลาเจนต่างกันหลัก ๆ สองเรื่อง คือแหล่งที่มาและรูปแบบ แหล่งที่มาได้แก่ วัว หมู ไก่และเป็ด และปลา (ที่มักเรียกว่าคอลลาเจนจากปลาหรือ marine collagen) ส่วนพืชไม่มีคอลลาเจนเลย รูปแบบได้แก่ คอลลาเจนที่ยังคงเกลียวสามสาย เจลาติน และคอลลาเจนไฮโดรไลเซตหรือคอลลาเจนเปปไทด์ ซึ่งต่างกันที่โปรตีนถูกคลายเกลียวหรือถูกย่อยไปมากน้อยแค่ไหน เรื่องที่สามคือไทป์ ซึ่งขึ้นกับว่าคอลลาเจนนำมาจากเนื้อเยื่อส่วนไหนของสัตว์

คอลลาเจนคืออะไร?

คอลลาเจนเป็นโปรตีนโครงสร้างที่พบในสัตว์ทุกชนิด Shoulders และ Raines (2009) ระบุว่าในคน คอลลาเจนคิดเป็นราวหนึ่งในสามของโปรตีนทั้งหมดในร่างกาย โมเลกุลของคอลลาเจนเป็นเกลียวสามสาย คือสายโปรตีนยาวสามเส้นพันกันคล้ายเชือก

ร่างกายสร้างคอลลาเจนเองได้

ร่างกายสร้างคอลลาเจนเองจากกรดอะมิโน คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ด (Harvard T.H. Chan School of Public Health) ระบุว่าอาหารทั้งจากสัตว์และจากพืชหลายชนิดให้วัตถุดิบสำหรับการสร้างคอลลาเจนในร่างกาย

คอลลาเจนมาจากไหนบ้าง?

คอลลาเจนทั้งหมดมาจากสัตว์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ดระบุว่าในอาหาร คอลลาเจนพบตามธรรมชาติเฉพาะในเนื้อสัตว์และปลาที่มีเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเท่านั้น จึงไม่มีคอลลาเจนจากพืช

บทความทบทวนของ León-López และคณะ (2019) อธิบายแหล่งหลักที่ใช้ผลิตคอลลาเจน ดังนี้

แหล่งที่มา ทำจากส่วนไหน บทความทบทวนระบุว่า
วัว (bovine) หนังและเอ็น เป็นแหล่งสกัดหลัก เพราะหาได้ง่าย
หมู (porcine) ผลพลอยได้ เช่น หนัง เป็นอีกแหล่งที่ใช้กันทั่วไป
ไก่และเป็ด หนังและขา อยู่ในกลุ่มแหล่งทางเลือกที่ไม่ใช่วัวหรือหมู
ปลา (marine) หนัง เกล็ด และก้างที่เหลือจากการแปรรูปปลา ตัวอย่างเช่น เกล็ดปลานิล ปลาค็อด ปลาพอลล็อกอะแลสกา และหนังปลาทูน่า

ไทป์ขึ้นกับวัตถุดิบ

León-López และคณะระบุว่าพบคอลลาเจนแล้วเกือบ 28 ไทป์ และเนื้อเยื่อต่างชนิดกันมีไทป์ต่างกัน คอลลาเจนจะเป็นไทป์ไหนจึงขึ้นกับว่านำมาจากส่วนไหนของสัตว์

วัตถุดิบ ไทป์หลักของคอลลาเจน (León-López และคณะ 2019)
หนังสัตว์ หนังและเกล็ดปลา กระดูก และเอ็น ไทป์ 1
กระดูกอ่อน ไทป์ 2

คอลลาเจนมีรูปแบบอะไรบ้าง?

คอลลาเจนชนิดเดียวกันอาจอยู่ในรูปแบบต่างกันได้ ความต่างอยู่ที่เกลียวสามสายเดิมถูกคลายออกหรือถูกตัดเป็นชิ้นเล็กไปมากแค่ไหนระหว่างการแปรรูป

รูปแบบ คืออะไร ขนาด
คอลลาเจนที่ยังคงเกลียวสามสาย คอลลาเจนที่ยังคงรูปเกลียวสามสายเดิม ราว 300 กิโลดาลตัน (León-López และคณะ 2019)
เจลาติน คอลลาเจนรูปแบบหนึ่งที่ได้จากการต้มกระดูก กระดูกอ่อน และหนังสัตว์นานหลายชั่วโมง (คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ด) เกลียวถูกคลายออกด้วยความร้อน
คอลลาเจนไฮโดรไลเซต (คอลลาเจนเปปไทด์) คอลลาเจนที่ถูกตัดเป็นสายกรดอะมิโนสั้น ๆ ในกระบวนการผลิต ราว 3 ถึง 6 กิโลดาลตัน (León-López และคณะ 2019)

คอลลาเจนที่ยังคงเกลียวสามสาย

León-López และคณะอธิบายว่าเมื่อให้ความร้อนคอลลาเจนสูงกว่าราว 40 องศาเซลเซียส เกลียวสามสายจะคลายออกเป็นสายหลวม ๆ สามสาย คอลลาเจนที่ไม่ได้ผ่านความร้อนหรือการย่อยแบบนี้จึงยังคงเกลียวสามสายไว้

เจลาติน

เจลาตินคือสิ่งที่ได้เมื่อนำส่วนของสัตว์ที่มีคอลลาเจนมากไปต้มนาน ๆ จึงเป็นรูปแบบของคอลลาเจนที่คนส่วนใหญ่กินกันอยู่แล้วในอาหารประจำวัน

คอลลาเจนไฮโดรไลเซตและคอลลาเจนเปปไทด์

León-López และคณะอธิบายว่าการไฮโดรไลซิสคือการย่อยคอลลาเจนด้วยเอนไซม์ เช่น อัลคาเลส ปาเปน หรือเปปซิน หรือด้วยกรด ด่าง หรือความร้อน ผลที่ได้คือเปปไทด์ขนาดเล็กหลายขนาดปนกัน "คอลลาเจนไฮโดรไลเซต" และ "คอลลาเจนเปปไทด์" จึงเป็นสองชื่อของรูปแบบเดียวกัน

กินคอลลาเจนเข้าไปแล้วเกิดอะไรขึ้น?

คอลลาเจนที่กินเข้าไปถูกย่อยเหมือนโปรตีนชนิดอื่น คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ดอธิบายว่าระหว่างการย่อย คอลลาเจนถูกย่อยเป็นกรดอะมิโน แล้วถูกส่งไปยังส่วนที่ร่างกายต้องการโปรตีนมากที่สุด ข้อนี้เป็นเหมือนกันทุกแหล่งที่มาและทุกรูปแบบที่กล่าวมาข้างต้น อ่านเรื่องการย่อยโปรตีนเพิ่มเติมได้ที่ คอลลาเจนที่กินเข้าไป ร่างกายนำไปใช้อย่างไร?

คอลลาเจนต่างจากโปรตีนอื่นอย่างไร?

คอลลาเจนมีส่วนผสมของกรดอะมิโนที่ไม่เหมือนโปรตีนทั่วไป

มีไกลซีน โพรลีน และไฮดรอกซีโพรลีนมาก

León-López และคณะ (2019) ระบุว่าคอลลาเจนประกอบด้วยไกลซีนเป็นหลัก (ราวร้อยละ 33) และโพรลีนรวมกับไฮดรอกซีโพรลีน (ราวร้อยละ 22) Shoulders และ Raines อธิบายว่าไกลซีนต้องอยู่ทุกตำแหน่งที่สามของแต่ละสาย เพื่อให้สายทั้งสามพันกันแน่นเป็นเกลียวได้

ไม่มีทริปโตเฟน

Paul และคณะ (2019) เขียนในวารสาร Nutrients ว่าโปรตีนคอลลาเจนขาดกรดอะมิโนจำเป็นหนึ่งชนิด คือทริปโตเฟน จึงจัดเป็นแหล่งโปรตีนที่ไม่สมบูรณ์ ขณะที่เนื้อสัตว์ ปลา ไข่ และนม มีกรดอะมิโนจำเป็นครบ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ กรดอะมิโนจำเป็นคืออะไร?

คอลลาเจน เนื้อสัตว์ ปลา ไข่ นม
ทริปโตเฟน ไม่มี มี
จัดเป็น โปรตีนไม่สมบูรณ์ โปรตีนสมบูรณ์

อาหารอะไรมีคอลลาเจน?

คอลลาเจนในอาหารอยู่ในส่วนของสัตว์ที่มีเนื้อเยื่อเกี่ยวพันมาก คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ดยกตัวอย่างไว้ ดังนี้

  • เนื้อส่วนที่เหนียวและมีเนื้อเยื่อเกี่ยวพันมาก เช่น เนื้อหน้าอกวัว (brisket) และเนื้อสันคอ (chuck)
  • กระดูกและหนังของปลาน้ำจืดและปลาทะเล
  • น้ำซุปกระดูก ที่ได้จากการเคี่ยวกระดูกสัตว์ในน้ำ
  • เจลาติน ที่ได้จากการต้มกระดูก กระดูกอ่อน และหนังสัตว์

ในอาหารไทย ก็คือเมนูที่ใช้หนัง เอ็น กระดูกอ่อน หรือกระดูก เช่น ขาหมูพะโล้ ก๋วยเตี๋ยวเนื้อใส่เอ็น ตีนไก่ หนังปลา และน้ำซุปกระดูกที่เคี่ยวนาน ๆ

ใครควรระวังแหล่งที่มาของคอลลาเจน?

คอลลาเจนมาจากสัตว์เสมอ แหล่งที่มาจึงเป็นเรื่องที่บางคนควรรู้

แพ้ปลา

คอลลาเจนจากปลาเป็นสารก่อภูมิแพ้ได้ งานวิจัยปี 2020 ของ Kalic และคณะในคนที่แพ้ปลา 101 คน พบว่า 21 คน (ร้อยละ 21) มีภาวะไวต่อคอลลาเจนจากปลา ผู้วิจัยระบุว่าคอลลาเจนจากปลาถูกใช้แพร่หลายในอาหาร เครื่องสำอาง และการแพทย์ คนที่แพ้ปลาจึงควรถามแพทย์ก่อนกินคอลลาเจนจากปลาหรือเจลาตินที่ทำจากปลา

ศาสนาและการกินมังสวิรัติ

บางคนงดคอลลาเจนและเจลาตินจากหมูหรือวัวด้วยเหตุผลทางศาสนาหรือการเลือกกิน

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร?

ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ผู้ที่ใช้ยาประจำ และผู้ที่แพ้ปลา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

คำถามที่พบบ่อย

คอลลาเจนมีกี่แบบ แต่ละแบบต่างกันตรงไหน?

คอลลาเจนต่างกันหลัก ๆ สองเรื่อง คือแหล่งที่มา (วัว หมู ไก่หรือเป็ด และปลา ซึ่งมักเรียกว่าคอลลาเจนจากปลาหรือ marine collagen) และรูปแบบ (คอลลาเจนที่ยังคงเกลียวสามสาย เจลาติน และคอลลาเจนไฮโดรไลเซตหรือคอลลาเจนเปปไทด์) นอกจากนี้ยังอาจต่างกันที่ไทป์ ซึ่งสะท้อนว่ามาจากเนื้อเยื่อส่วนไหนของสัตว์

คอลลาเจน เจลาติน และคอลลาเจนเปปไทด์ ต่างกันอย่างไร?

คอลลาเจนที่ยังคงเกลียวสามสายมีขนาดราว 300 กิโลดาลตัน คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ด (Harvard T.H. Chan School of Public Health) อธิบายว่าเจลาตินคือคอลลาเจนรูปแบบหนึ่งที่ได้จากการต้มกระดูก กระดูกอ่อน และหนังสัตว์นานหลายชั่วโมง ส่วนคอลลาเจนเปปไทด์หรือคอลลาเจนไฮโดรไลเซต คือคอลลาเจนที่ถูกย่อยเป็นชิ้นเล็กขนาดราว 3 ถึง 6 กิโลดาลตันในกระบวนการผลิต ซึ่งมักใช้เอนไซม์

คอลลาเจนจากปลาคืออะไร?

คอลลาเจนจากปลาคือคอลลาเจนที่สกัดจากปลา เช่น หนัง เกล็ด และก้างที่เหลือจากการแปรรูปปลา บทความทบทวนของ León-López และคณะยกตัวอย่างเกล็ดปลานิล ปลาค็อด ปลาพอลล็อกอะแลสกา และหนังปลาทูน่า เพราะมาจากปลา คนที่แพ้ปลาจึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนกิน

มีคอลลาเจนจากพืชหรือคอลลาเจนสำหรับคนกินเจไหม?

คอลลาเจนมาจากสัตว์เท่านั้น คณะสาธารณสุขศาสตร์ฮาร์วาร์ดระบุว่าในอาหาร คอลลาเจนพบตามธรรมชาติเฉพาะในเนื้อสัตว์และปลาที่มีเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเท่านั้น อาหารจากพืชจึงไม่มีคอลลาเจน แต่ร่างกายสร้างคอลลาเจนเองได้จากกรดอะมิโนที่ได้จากอาหารหลายชนิด

คอลลาเจนเป็นโปรตีนสมบูรณ์ไหม?

ไม่ใช่ บทวิเคราะห์ปี 2019 ในวารสาร Nutrients ระบุว่าโปรตีนคอลลาเจนขาดกรดอะมิโนจำเป็นหนึ่งชนิด คือทริปโตเฟน จึงจัดเป็นแหล่งโปรตีนที่ไม่สมบูรณ์ แต่มีไกลซีน โพรลีน และไฮดรอกซีโพรลีนมาก