น้อมรำลึกในพระกรุณาธิคุณรายละเอียด
บริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006·ร้านค้าทางการบน SHOPEE · LAZADA · TIKTOK SHOP · LINEบริษัทไทยตั้งแต่ปี 1999 · แบรนด์ VISTRA ตั้งแต่ปี 2006
ช่องทางการสั่งซื้อ
JAPAN QUALITY·輝く毎日を、内側から。·GMP · ISO · HACCP · FSSC 22000 · HALAL CERTIFIED
สัญญาณจากร่างกาย

หมดไฟในการทำงาน ต่างจากความเหนื่อยอย่างไร?

·
การจำแนกโรคขององค์การอนามัยโลกจัดภาวะหมดไฟเป็นปรากฏการณ์จากการทำงาน ไม่ใช่ภาวะทางการแพทย์ เกิดจากความเครียดเรื้อรังจากงานที่จัดการไม่ได้ มี 3 ด้าน คือ หมดแรง ห่างเหินจากงาน และรู้สึกว่าทำงานได้ผลน้อยลง ความเหนื่อยธรรมดาส่วนใหญ่คือด้านแรก งานวิจัยไทยพบตั้งแต่ราว 11 ถึง 73% แล้วแต่อาชีพและเกณฑ์

รู้สึกหมดไฟในการทำงานเป็นมากกว่าความเหนื่อย การจำแนกโรค ICD-11 ขององค์การอนามัยโลกอธิบายภาวะหมดไฟว่าเป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากความเครียดเรื้อรังจากที่ทำงานที่ไม่ได้รับการจัดการอย่างได้ผล และจัดไว้เป็นปรากฏการณ์จากการทำงาน ไม่ใช่ภาวะทางการแพทย์ ภาวะหมดไฟมี 3 ด้าน คือ รู้สึกหมดแรง รู้สึกห่างเหินหรือมองงานในแง่ลบมากขึ้น และรู้สึกว่าทำงานได้ผลน้อยลง ส่วนความเหนื่อยธรรมดาส่วนใหญ่คือด้านแรก และไม่ได้มาจากงานอย่างเดียว งานวิจัยในไทยพบตัวเลขต่างกันมาก ตั้งแต่ราว 11% ถึง 73% ของคนทำงานที่สำรวจ แล้วแต่อาชีพและเกณฑ์ที่ใช้ ขั้นแรกที่ดีคือคุยกับใครสักคนในที่ทำงาน เช่น หัวหน้า และไปพบแพทย์ถ้ารับมือไม่ไหว หรืออารมณ์หดหู่ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์

ถ้าที่รู้สึกส่วนใหญ่คือเหนื่อยกายหลังทำงานหนักทั้งวัน อ่านได้ในทำงานหนักจนเพลียทั้งวัน สมองล้า ดูแลอย่างไร? ส่วนความเครียดที่สะสมจากทุกเรื่องในชีวิต อ่านได้ในเครียดสะสม สังเกตอย่างไร ดูแลตัวเองอย่างไรดี?

"หมดไฟในการทำงาน" หมายความว่าอะไรกันแน่?

คนทั่วไปใช้คำว่าหมดไฟกับสัปดาห์ที่แย่ ๆ แทบทุกแบบ แต่นักวิจัยและองค์การอนามัยโลกใช้ในความหมายที่แคบกว่านั้น

การจำแนกขององค์การอนามัยโลกอธิบายไว้อย่างไร

องค์การอนามัยโลกอธิบายภาวะหมดไฟว่าเป็นกลุ่มอาการที่เกิดจากความเครียดเรื้อรังจากที่ทำงานที่ไม่ได้รับการจัดการอย่างได้ผล บทความปี 2025 ของ De Beer และ Schaufeli นักวิจัยด้านจิตวิทยาการทำงานในนอร์เวย์และเนเธอร์แลนด์ ระบุว่า ICD-11 ซึ่งเป็นบัญชีจำแนกโรคขององค์การอนามัยโลก จัดภาวะหมดไฟไว้เป็น "ปรากฏการณ์จากการทำงาน" ไม่ใช่ภาวะทางการแพทย์

3 ด้านของภาวะหมดไฟ

งานวิจัยที่อิงคำอธิบายของ ICD-11 เช่น งานวิจัยปี 2025 ในพนักงาน 1,024 คนของคณะของ Kim จากมหาวิทยาลัยอินฮา เกาหลีใต้ วัดภาวะหมดไฟใน 3 ด้าน

ด้าน หมายถึง ตัวอย่างที่อาจเจอในที่ทำงาน
หมดแรง รู้สึกพลังงานหมด วันทำงานตื่นมาก็เหนื่อยแล้ว พอตกเย็นไม่เหลือแรงทำอะไร
ห่างเหินหรือมองงานในแง่ลบ รู้สึกเหินห่างหรือเป็นลบกับงาน ไม่สนใจว่างานจะออกมาเป็นอย่างไร หงุดหงิดเรื่องงานง่าย นั่งนับชั่วโมงรอเลิกงาน
ทำงานได้ผลน้อยลง รู้สึกว่าตัวเองทำงานได้ไม่ดีเท่าเดิม งานที่เคยทำได้ตอนนี้รู้สึกเกินกำลัง ไม่ค่อยรู้สึกว่าทำอะไรสำเร็จ

ในงานวิจัยของเกาหลี มีพนักงานเพียง 3.3% จาก 1,024 คนที่เข้าเกณฑ์ครบทั้ง 3 ด้านพร้อมกัน แสดงว่านิยามเต็มนั้นเข้มกว่าการใช้คำนี้ในชีวิตประจำวันมาก

หมดไฟเล็กน้อยกับหมดไฟรุนแรง

De Beer และ Schaufeli แยกอาการหมดไฟเล็กน้อยที่เกี่ยวกับงานออกจากภาวะหมดไฟที่รุนแรงกว่า และเห็นว่าการสังเกตสัญญาณตั้งแต่แรกสำคัญ เพราะช่วยคนได้ก่อนที่จะหนักขึ้น หน่วยงานความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของอังกฤษระบุว่าความเครียดไม่ใช่ความอ่อนแอ และเกิดกับใครก็ได้

หมดไฟต่างจากความเหนื่อยธรรมดาอย่างไร?

ทั้งสองอย่างซ้อนกันอยู่ จึงสับสนกันง่าย ความต่างหลักคือมีอะไรมาพร้อมกับความหมดแรง และมาจากไหน

เทียบกันชัด ๆ

ความเหนื่อยธรรมดา ภาวะหมดไฟ (ตามคำอธิบายของ ICD-11)
มาจากไหน NHS ระบุว่าความเหนื่อยเกี่ยวกับเรื่องในชีวิตประจำวัน เช่น นอนน้อย อาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ ขยับร่างกายน้อย ความเครียด และเรื่องท้าทายในชีวิต ความเครียดเรื้อรังจากที่ทำงานที่ไม่ได้รับการจัดการอย่างได้ผล
มีอะไรบ้าง ส่วนใหญ่คือไม่มีแรง หมดแรง ร่วมกับห่างเหินหรือมองงานในแง่ลบ และรู้สึกว่าทำงานได้ผลน้อยลง
จัดอยู่ในกลุ่มไหน ความรู้สึกที่พบบ่อยและมีได้หลายสาเหตุ ปรากฏการณ์จากการทำงาน ไม่ใช่ภาวะทางการแพทย์

3 คำถามถามตัวเอง

คำถามเหล่านี้ตาม 3 ด้านข้างต้น ไม่ใช่แบบทดสอบและบอกไม่ได้ว่าเราหมดไฟหรือไม่ แต่ช่วยให้เล่าสิ่งที่เกิดขึ้นได้ชัดเวลาคุยกับหัวหน้าหรือแพทย์

  • เราหมดแรงเกือบทุกวันทำงาน ไม่ใช่แค่หลังสัปดาห์ที่ยุ่งเป็นพิเศษใช่ไหม?
  • เราเริ่มรู้สึกห่างเหินหรือเป็นลบกับงาน แบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อนใช่ไหม?
  • เรารู้สึกว่าทำงานได้ดีน้อยกว่าเดิมใช่ไหม?

ถ้าตอบว่า "ใช่" แค่ข้อแรก แต่ข้ออื่นตอบว่า "ไม่" บทความเรื่องความเหนื่อยอาจตรงกว่า อ่านได้ในอ่อนเพลีย ไม่มีแรง ง่วงทั้งวัน เกิดจากอะไร?

คนทำงานไทยหมดไฟมากแค่ไหน?

งานวิจัยไทยหลายชิ้นวัดภาวะหมดไฟ ส่วนใหญ่ทำในบุคลากรสุขภาพ และมีชิ้นหนึ่งในภาคอุตสาหกรรม

งานวิจัยไทยพบอะไร

งานวิจัย สำรวจใคร สิ่งที่พบ
คณะของ Hongsiri จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ข้อมูลปี 2024) พนักงานอุตสาหกรรม 390 คนของบริษัทแห่งหนึ่ง 11.3% มีภาวะหมดไฟ
คณะของ Nantsupawat จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (ปี 2016) พยาบาล 2,084 คนจากโรงพยาบาลชุมชน 94 แห่ง 32% อ่อนล้าทางอารมณ์สูง 18% ห่างเหินจากผู้รับบริการสูง 35% รู้สึกว่าประสบความสำเร็จในงานต่ำ
คณะของ Somboonviboon จากโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า (ข้อมูลปี 2021) บุคลากรสุขภาพ 2,027 คน และ 1,146 คนใน 2 รอบ 73% และ 73.5% มีระดับสูงในอย่างน้อย 1 จาก 3 ด้าน
คณะของ Sakulteera การสำรวจระดับประเทศ (ปี 2026) บุคลากรวิสัญญี 593 คน 44.2% อยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง

ทำไมตัวเลขจึงต่างกันมาก

แต่ละงานใช้จุดตัดของตัวเอง การนับว่าหมดไฟเมื่อสูงแค่ด้านใดด้านหนึ่ง อย่างงานในบุคลากรสุขภาพปี 2021 ทำให้ได้ตัวเลขสูงกว่าการต้องเข้าเกณฑ์หลายด้านมาก ข้อมูลปี 2021 ยังเก็บในช่วงการระบาดใหญ่ทั่วโลก ในบุคลากรที่ดูแลผู้รับบริการช่วงนั้น ทั้ง 4 งานเป็นแบบสอบถามที่ให้คนประเมินตัวเองในช่วงเวลาเดียว และส่วนใหญ่ทำในบุคลากรสุขภาพ จึงบอกได้น้อยเรื่องงานออฟฟิศในกรุงเทพฯ เป็นต้น สิ่งที่บอกได้คือ ภาวะหมดไฟเป็นเรื่องที่พบได้และวัดได้ในที่ทำงานของไทย

เรื่องไหนในงานที่เกี่ยวกับภาวะหมดไฟ?

เพราะภาวะหมดไฟนิยามว่ามาจากงาน จึงช่วยได้ถ้าลองดูว่าเรื่องไหนในงานที่หนักใจเรา

6 ด้านของชีวิตการทำงานในงานวิจัยภาคอุตสาหกรรมไทย

งานวิจัยในพนักงานอุตสาหกรรมไทย 390 คนใช้แบบสอบถามที่เทียบสิ่งที่คนต้องการกับสิ่งที่งานให้ใน 6 ด้าน และพบว่าภาวะหมดไฟเกี่ยวกับความไม่ลงตัวในทั้ง 6 ด้าน

ด้าน คำถามเบื้องหลัง
ปริมาณงาน งานมีปริมาณที่รับไหวไหม?
การควบคุมงาน เรามีสิทธิ์เลือกวิธีทำงานของตัวเองไหม?
ผลตอบแทน ความพยายามของเรามีคนเห็นและได้รับผลตอบแทนไหม?
ความสัมพันธ์ในที่ทำงาน มีความสัมพันธ์ที่ดีและการช่วยเหลือกันในที่ทำงานไหม?
ความเป็นธรรม การตัดสินใจต่าง ๆ เป็นธรรมไหม?
ค่านิยม ค่านิยมของเราเข้ากับขององค์กรไหม?

งานวิจัยเดียวกันยังพบว่าภาวะหมดไฟเกี่ยวกับการทำงานเกินวันละ 8 ชั่วโมง

มุมมองของอังกฤษเรื่องความเครียดจากงาน

หน่วยงานความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของอังกฤษ (HSE) ระบุ 6 ด้านหลักของงานที่ทำให้เกิดความเครียดจากงานได้ คือ ความต้องการของงาน (รับมือกับสิ่งที่งานต้องการไม่ไหว) การควบคุม (ควบคุมวิธีทำงานของตัวเองไม่ได้) การสนับสนุน (ได้ข้อมูลและการสนับสนุนไม่พอ) ความสัมพันธ์ (มีปัญหาความสัมพันธ์ในที่ทำงาน หรือถูกกลั่นแกล้ง) บทบาท (ไม่เข้าใจบทบาทและหน้าที่ของตัวเองชัดเจน) และการเปลี่ยนแปลง (ไม่ได้มีส่วนร่วมเมื่อองค์กรเปลี่ยนแปลง) ซึ่งใกล้เคียงกับ 6 ด้านข้างต้นมาก

ชั่วโมงทำงานและวันหยุด

งานวิจัยในบุคลากรสุขภาพไทยปี 2021 พบว่าภาวะหมดไฟพบมากกว่าในคนที่ดูแลผู้รับบริการเกิน 20 คนต่อเวร ทำเวรเพิ่มเกินเดือนละ 6 เวร หรือมีวันหยุดสัปดาห์ละ 1 วันหรือน้อยกว่า เป็นความสัมพันธ์ที่พบในแบบสอบถามครั้งเดียว ไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นสาเหตุ แต่ชี้ไปที่เรื่องเดียวกัน คือภาระงานหนักต่อเนื่องโดยไม่มีเวลาพักพอ

รู้สึกหมดไฟ ทำอะไรได้บ้างในแต่ละวัน?

ภาวะหมดไฟมาจากความลงตัวระหว่างเรากับงาน สิ่งที่ทำได้จึงเกี่ยวทั้งกับที่ทำงานและกิจวัตรของเราเอง

คุยกับใครสักคนในที่ทำงาน

HSE แนะนำว่าถ้ารู้สึกถึงสัญญาณความเครียดจากงาน สิ่งสำคัญคือคุยกับใครสักคน เช่น หัวหน้า ถ้าคุยกับหัวหน้าได้ยาก HSE แนะนำตัวแทนสหภาพแรงงาน ฝ่ายบุคคล โครงการช่วยเหลือพนักงาน หรือแพทย์ ในอังกฤษนายจ้างมีหน้าที่ตามกฎหมายในการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพจากความเครียดในงาน ลองใช้ 6 ด้านข้างต้นจดว่าเรื่องไหนหนักใจที่สุด เพื่อให้คุยได้ตรงประเด็น เช่น งานล้นมือ ลำดับความสำคัญไม่ชัด ไม่มีสิทธิ์กำหนดเส้นตาย หรือทำไปแล้วไม่มีใครเห็น

รักษาเวลานอนและวันหยุด

ในฐานะคำแนะนำทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ทุกคน CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 18 ถึง 60 ปีนอนคืนละ 7 ชั่วโมงขึ้นไป เข้านอนและตื่นเวลาเดิมทุกวัน ปิดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อย่างน้อย 30 นาทีก่อนนอน และไม่กินมื้อหนักหรือดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน อีกวิธีหนึ่งที่แยกจากคำแนะนำของ CDC คือเว้นวันหยุดบางวันให้ปลอดจากข้อความเรื่องงาน

ดูแลตัวเองด้วยวิธีที่ไม่เพิ่มภาระ

NHS แนะนำให้คุยกับคนที่ไว้ใจ ออกกำลังกายและฝึกหายใจ จัดการเวลาและวางแผนล่วงหน้า และไม่พยายามทำทุกอย่างพร้อมกัน และไม่แนะนำให้ใช้แอลกอฮอล์ บุหรี่ การพนัน หรือยาเสพติดในการรับมือ

เมื่อไรควรคุยกับแพทย์?

นอกจากการปรับเรื่องงานและกิจวัตรแล้ว แพทย์ก็เป็นอีกคนที่เราคุยด้วยได้ และช่วยดูเรื่องการนอน อารมณ์ และสุขภาพโดยรวมไปพร้อมกัน

นัดพบแพทย์ถ้า

NHS แนะนำให้พบแพทย์ถ้า

  • รับมือกับความเครียดไม่ไหว
  • สิ่งที่ลองทำเองไม่ช่วย
  • อารมณ์หดหู่ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ (จากหน้าเรื่องอารมณ์หดหู่ของ NHS)

ขอความช่วยเหลือทันที

ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเอง หรือรู้สึกว่าดูแลความปลอดภัยของตัวเองไม่ได้ ให้ขอความช่วยเหลือทันที ในประเทศไทยโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง หรือไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด

จดไว้ก่อนไปพบแพทย์

  • เริ่มรู้สึกแบบนี้ตั้งแต่เมื่อไร และตอนนั้นมีอะไรเกิดขึ้นในงาน
  • รู้สึกด้านไหนบ้างใน 3 ด้านข้างต้น
  • ชั่วโมงทำงาน วันหยุด และเวลานอนตามปกติ
  • ดื่มกาแฟหรือแอลกอฮอล์ หรือสูบบุหรี่มากขึ้นไหม
  • ยาที่ใช้เป็นประจำ

คำถามที่พบบ่อย

เหนื่อยธรรมดากับหมดไฟในการทำงานต่างกันอย่างไร?

ความเหนื่อยส่วนใหญ่คือการไม่มีแรง NHS ของอังกฤษระบุว่าเกี่ยวกับเรื่องในชีวิตประจำวัน เช่น การนอน อาหาร การขยับร่างกายน้อย ความเครียด และเรื่องท้าทายในชีวิต ส่วนภาวะหมดไฟตามที่การจำแนก ICD-11 ขององค์การอนามัยโลกอธิบาย เกิดจากความเครียดเรื้อรังจากที่ทำงานที่จัดการไม่ได้ และมี 3 ด้าน คือ หมดแรง รู้สึกห่างเหินหรือมองงานในแง่ลบมากขึ้น และรู้สึกว่าทำงานได้ผลน้อยลง การหมดแรงอย่างเดียวจึงยังไม่ใช่ภาพทั้งหมด

หมดไฟในการทำงานเป็นโรคไหม?

ในการจำแนกขององค์การอนามัยโลก ICD-11 ภาวะหมดไฟถูกจัดเป็นปรากฏการณ์จากการทำงาน ไม่ใช่ภาวะทางการแพทย์ ถ้ารับมือไม่ไหว หรืออารมณ์หดหู่ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ ให้ไปพบแพทย์ แพทย์จะดูสุขภาพโดยรวมได้

คนทำงานไทยหมดไฟมากแค่ไหน?

ตัวเลขต่างกันตามอาชีพและวิธีวัด งานวิจัยปี 2024 ในพนักงานอุตสาหกรรม 390 คนของบริษัทแห่งหนึ่งในไทยพบภาวะหมดไฟ 11.3% งานวิจัยในพยาบาล 2,084 คนจากโรงพยาบาลชุมชน 94 แห่งพบ 32% มีความอ่อนล้าทางอารมณ์สูง และการสำรวจระดับประเทศในบุคลากรวิสัญญี 593 คนพบ 44.2% อยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง แต่ละงานใช้เกณฑ์ของตัวเอง จึงเทียบตัวเลขกันตรง ๆ ไม่ได้

เรื่องไหนในงานที่เกี่ยวกับภาวะหมดไฟ?

งานวิจัยในพนักงานอุตสาหกรรมไทย 390 คนพบว่าภาวะหมดไฟเกี่ยวกับความไม่ลงตัวในทั้ง 6 ด้านของชีวิตการทำงานที่วัด ได้แก่ ปริมาณงาน การควบคุมงาน ผลตอบแทน ความสัมพันธ์ในที่ทำงาน ความเป็นธรรม และค่านิยม และเกี่ยวกับการทำงานเกินวันละ 8 ชั่วโมง ส่วนหน่วยงานความปลอดภัยและอาชีวอนามัยของอังกฤษ (HSE) ระบุ 6 ด้านที่คล้ายกันที่ทำให้เกิดความเครียดจากงาน คือ ความต้องการของงาน การควบคุม การสนับสนุน ความสัมพันธ์ บทบาท และการเปลี่ยนแปลง

รู้สึกหมดไฟ ควรเริ่มจากอะไร?

เริ่มจากคุยกับใครสักคน HSE ของอังกฤษแนะนำว่าถ้ารู้สึกถึงสัญญาณความเครียดจากงาน สิ่งสำคัญคือคุยกับใครสักคน เช่น หัวหน้า หรือฝ่ายบุคคล โครงการช่วยเหลือพนักงาน หรือแพทย์ จดว่าเรื่องไหนของงานหนักใจที่สุด รักษาเวลานอน (CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 18 ถึง 60 ปีนอนคืนละ 7 ชั่วโมงขึ้นไป) และใช้วันหยุดเพื่อพักจริง ๆ

รู้สึกหมดไฟ เมื่อไรควรคุยกับแพทย์?

NHS แนะนำให้พบแพทย์ถ้ารับมือกับความเครียดไม่ไหว สิ่งที่ลองทำเองไม่ช่วย หรืออารมณ์หดหู่ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ ถ้ามีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ขอความช่วยเหลือทันที ในประเทศไทยโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง หรือไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด