ผิวแพ้ง่าย ระคายเคืองบ่อย ดูแลผิวอย่างไร?

ผิวแพ้ง่าย แสบ หรือระคายเคืองบ่อย และผิวแห้งจากการอยู่ห้องแอร์ทั้งวัน ดูแลได้ด้วยการดูแลผิวจากภายนอกเป็นหลัก ไม่ใช่ด้วยอาหารหรือเครื่องดื่ม สิ่งที่ทำได้คือล้างหน้าด้วยน้ำอุ่นและคลีนเซอร์ที่ไม่ใช่สบู่และไม่มีน้ำหอม ทามอยส์เจอไรเซอร์ขณะผิวยังหมาด หยุดผลิตภัณฑ์ที่ทำให้แสบ ทดสอบผลิตภัณฑ์ใหม่ก่อนใช้ และรักษาความชื้นในห้องราว 30-50%

ผิวแพ้ง่ายคืออะไร และเกี่ยวกับเกราะป้องกันผิวอย่างไร?

ผิวแพ้ง่าย

DermNet อธิบายว่าผิวแพ้ง่ายคือภาวะที่ผิวรู้สึกแสบ ร้อน เจ็บ คัน หรือเสียวแปลบ ต่อสิ่งที่ปกติไม่ควรทำให้รู้สึกเช่นนั้น ความรู้สึกเหล่านี้มักมากกว่าสิ่งที่มองเห็นบนผิว และพบบ่อยที่ใบหน้าและข้อพับ ภาวะนี้พบได้บ่อยมาก โดย DermNet ระบุว่าพบในผู้หญิงราว 60-70% และผู้ชายราว 50-60% ทั่วโลก

เกราะป้องกันผิว

เกราะป้องกันผิวคือผิวชั้นนอกสุด หรือชั้นขี้ไคล ซึ่งอาศัยไขมัน โดยเฉพาะเซราไมด์ ที่อัดแน่นอยู่ระหว่างเซลล์ ทำหน้าที่กักเก็บน้ำไว้ในผิวและกันสิ่งระคายเคืองจากภายนอก ความชุ่มชื้นและความสบายผิวจึงขึ้นอยู่กับว่าโครงสร้างนี้สมบูรณ์เพียงใด

ผิวแห้งเป็นอย่างไร

ผิวแห้งให้ความรู้สึกตึงและสาก อาจดูเป็นขุยหรือเป็นสะเก็ด บางครั้งมีรอยแตกเล็ก ๆ แดง หรือคัน เกิดขึ้นเมื่อสารให้ความชุ่มชื้นตามธรรมชาติและไขมันที่ผิวชั้นนอกลดลง ผิวจึงกักเก็บน้ำได้น้อยกว่าปกติ และน้ำระเหยออกทางผิวได้ง่ายขึ้น ซึ่งเรียกว่าการสูญเสียน้ำผ่านผิวหนัง (transepidermal water loss หรือ TEWL)

อะไรทำให้ผิวระคายเคืองบ่อยและเกราะผิวอ่อนแอ?

ปัจจัยภายใน

ผิวสร้างไขมันที่ผิวชั้นนอกได้น้อยลงตามอายุ และองค์ประกอบก็เปลี่ยนไป ความสามารถในการกักเก็บน้ำจึงลดลง

สิ่งกระตุ้นที่พบบ่อย

DermNet แบ่งสิ่งที่กระตุ้นผิวแพ้ง่ายออกเป็นกลุ่ม ดังนี้

นอกจากนี้ การอาบน้ำร้อนนาน ๆ สารชำระล้างที่รุนแรง และการขัดถูผิว ล้วนชะล้างไขมันออกเร็วกว่าที่ผิวสร้างทดแทนได้

ทำไมทาอะไรก็แสบ?

เมื่อเกราะผิวบางลง ส่วนผสมที่เดิมไม่เคยเป็นปัญหา เช่น น้ำหอม กรดผลัดผิว หรือเซรั่มที่มีสารออกฤทธิ์ อาจทำให้แสบได้ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับเกราะผิวที่อ่อนแอลง แต่บางครั้งอาจเป็นการแพ้ส่วนผสมบางชนิด หากแสบหรือแดงซ้ำ ๆ ควรปรึกษาแพทย์ผิวหนัง

ผิวแพ้ง่าย ระคายเคืองบ่อย ควรดูแลเกราะป้องกันผิวอย่างไร?

ล้างและอาบน้ำอย่างอ่อนโยน

• อาบน้ำด้วยน้ำอุ่นแทนน้ำร้อน ไม่เกิน 5 ถึง 10 นาที (American Academy of Dermatology หรือ AAD)
• ใช้คลีนเซอร์ที่ไม่ใช่สบู่และไม่มีน้ำหอม (DermNet)
• ล้างหน้าด้วยปลายนิ้ว ไม่ใช้ผ้าขนหนูหรือฟองน้ำถู ไม่ขัดถู แล้วซับให้แห้งด้วยผ้านุ่ม (AAD)

ทามอยส์เจอไรเซอร์ให้ถูกจังหวะ

AAD แนะนำให้ทามอยส์เจอไรเซอร์ขณะผิวยังหมาดหลังอาบน้ำ หลังล้างมือ และทุกครั้งที่รู้สึกว่าผิวแห้ง

เลือกมอยส์เจอไรเซอร์แบบไหน

• ครีมหรือขี้ผึ้งให้ความชุ่มชื้นได้มากกว่าโลชั่น
• ส่วนผสมที่ AAD ยกตัวอย่างว่าพบในมอยส์เจอไรเซอร์สำหรับผิวแห้ง ได้แก่ กลีเซอรีน กรดไฮยาลูโรนิก เชียบัตเตอร์ ปิโตรลาทัม ไดเมทิโคน น้ำมันโจโจบา ลาโนลิน มิเนอรัลออยล์ และกรดแล็กติก
• เมื่อผิวแพ้ง่าย เลือกชนิดที่ไม่มีน้ำหอม และพักน้ำหอม เซรั่มที่มีสารออกฤทธิ์ และกรดผลัดผิวไว้ก่อน

ทดสอบผลิตภัณฑ์ใหม่ก่อนใช้

AAD แนะนำให้ทาผลิตภัณฑ์ใหม่บนผิวบริเวณเล็ก ๆ ขนาดประมาณเหรียญ ในจุดที่ไม่ถูกเช็ดหรือล้างออก เช่น ท้องแขนหรือข้อพับศอก วันละสองครั้งเป็นเวลา 7 ถึง 10 วัน หากไม่มีอาการแดง คัน หรือบวม จึงค่อยใช้ตามปกติ หากมีอาการ ให้ล้างออกเบา ๆ ทันทีและไม่ใช้อีก

กันแดด

DermNet แนะนำให้ป้องกันแสงแดดด้วยเสื้อผ้า หมวก และครีมกันแดดชนิดปกป้องกว้าง เพราะรังสียูวีเป็นหนึ่งในสิ่งกระตุ้นผิวแพ้ง่าย

ทำงานในห้องแอร์ทั้งวันแล้วผิวแห้งมาก ทำอย่างไรได้บ้าง?

DermNet ระบุว่าการใช้เครื่องปรับอากาศมากเกินไปและความชื้นต่ำเป็นสาเหตุของผิวแห้ง การนั่งในห้องแอร์ทั้งวันจึงทำให้ผิวสูญเสียน้ำได้ง่าย สิ่งที่ทำได้มีดังนี้

• ความชื้นในห้อง สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ (EPA) แนะนำให้รักษาความชื้นสัมพัทธ์ในอาคารต่ำกว่า 60% และควรอยู่ระหว่าง 30-50% หากใช้เครื่องเพิ่มความชื้น AAD แนะนำให้ทำความสะอาดเครื่องสม่ำเสมอเพื่อป้องกันเชื้อรา
• มอยส์เจอไรเซอร์ระหว่างวัน ทาหลังล้างมือและเมื่อรู้สึกตึง พกขนาดเล็กไว้ที่โต๊ะทำงาน
• ริมฝีปาก ทาลิปบาล์มหรือปิโตรเลียมเจลลี่
• เสื้อผ้า AAD แนะนำเสื้อผ้าผ้าฝ้ายที่หลวม และให้มีชั้นผ้าฝ้ายหรือผ้าไหมรองใต้ผ้าเนื้อหยาบ

ไม่มีอาหารหรือเครื่องดื่มชนิดใดที่แก้ผิวแห้งจากห้องแอร์ได้ การดูแลจึงอยู่ที่ผิวภายนอกและสภาพห้องเป็นหลัก

ควรพบแพทย์ผิวหนังเมื่อใด?

DermNet แนะนำให้พบแพทย์ผิวหนังหากอาการผิวแพ้ง่ายเป็นต่อเนื่อง เพื่อแยกภาวะผิวอื่นที่ต้องได้รับการดูแลเฉพาะ และ AAD แนะนำให้พบแพทย์หากผิวยังแห้งหลังทำตามคำแนะนำข้างต้นแล้ว ควรพบแพทย์เช่นกันหากผิวแห้งจนแตกเป็นร่อง คันมากโดยไม่ดีขึ้น มีน้ำเหลือง เจ็บ หรือลุกลาม