ดูแลประจำวัน

ช่วงมีประจำเดือนอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ทำไงดี?

โดยทีมบรรณาธิการ VISTRA · อ่าน 13 นาที

เผยแพร่ 11 พ.ย. 2569 · อัปเดต 11 พ.ย. 2569

อ่อนเพลียช่วงมีประจำเดือนพบได้บ่อย แต่ดูจากอาการอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าร่างกายขาดอะไรหรือไม่ แพทย์ส่งตรวจได้ถ้าจำเป็น งานวิจัยไทยพบนักศึกษาและพยาบาล 70–84% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน ซึ่งมักกระทบสมาธิ ให้พักผ่อน กินให้ตรงเวลา และพบแพทย์ถ้าประจำเดือนกระทบชีวิตประจำวัน

อ่อนเพลีย หมดแรงช่วงมีประจำเดือนเป็นเรื่องที่พบได้บ่อย และไม่ได้คิดไปเอง การสำรวจปี 2026 ในคนเยอรมนีและออสเตรีย 336 คน พบว่าความรู้สึกไม่สบายจากอาการต่าง ๆ สูงกว่าในช่วงมีประจำเดือนเมื่อเทียบกับช่วงอื่นของรอบเดือน และงานวิจัยไทยในนักศึกษาและพยาบาลพบว่า 70–84% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน จนหลายคนบอกว่ากระทบสมาธิและกิจวัตรประจำวัน ส่วนคำถามว่าร่างกายขาดอะไรหรือไม่ ดูจากอาการอย่างเดียวบอกไม่ได้ ถ้าเหนื่อยต่อเนื่อง แพทย์จะถามอาการและส่งตรวจได้ถ้าจำเป็น ในชีวิตประจำวัน ให้ดูแลการนอน กินอาหารให้ตรงเวลาและครบหมู่ ขยับร่างกายเบา ๆ และไปพบแพทย์ถ้าประจำเดือนกระทบชีวิตประจำวัน เปลี่ยนไปจากเดิม หรือยังเหนื่อยต่อเนื่องแม้หมดประจำเดือนแล้ว

บทความนี้พูดถึงความเหนื่อยที่มาพร้อมประจำเดือน ถ้าเหนื่อยแทบทั้งเดือนจากสาเหตุอื่นในชีวิตประจำวัน อ่านต่อได้ที่อ่อนเพลีย ไม่มีแรง ง่วงทั้งวัน เกิดจากอะไร?

ช่วงมีประจำเดือนรู้สึกเหนื่อย อ่อนเพลีย เป็นเรื่องปกติไหม?

สิ่งที่ผู้หญิงหลายคนรู้สึก

Volpi และ König จากมหาวิทยาลัยเวียนนา ถามคน 336 คนในเยอรมนีและออสเตรียว่าอาการ 25 อย่างเกิดบ่อยแค่ไหนในแต่ละช่วงของรอบเดือน และรบกวนมากน้อยเพียงใด โดยรวมความรู้สึกไม่สบายอยู่ในระดับไม่มาก แต่ในช่วงมีประจำเดือนสูงกว่าช่วงอื่นของรอบเดือน และอาการปวดร่วมกับความไม่สบายตัวมาพร้อมกับการที่ชีวิตประจำวันถูกรบกวนมากขึ้น ทั้งในช่วงมีประจำเดือนและช่วงก่อนหน้า การสำรวจนี้ทำทางออนไลน์และอาศัยคำตอบของผู้ตอบเอง ผู้วิจัยจึงแนะนำให้ตีความอย่างระมัดระวัง

ช่วงก่อนมีประจำเดือนก็อาจรู้สึกต่างไปเช่นกัน NHS อธิบายอาการที่ผู้หญิงบางคนมีในช่วงหลายสัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน เช่น อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย อ่อนไหวง่าย อ่อนเพลียหรือนอนหลับยาก ท้องอืด เจ็บคัดเต้านม ปวดศีรษะ และความอยากอาหารเปลี่ยนไป อาการเหล่านี้ต่างกันไปในแต่ละคนและแต่ละเดือน

งานวิจัยในประเทศไทยพบอะไร

งานวิจัยไทยส่วนใหญ่ถามเรื่องอาการปวดช่วงมีประจำเดือนและผลต่อการเรียนและการทำงาน ไม่ได้วัดความเหนื่อยโดยตรง แต่ช่วยให้เห็นว่าการรู้สึกไม่สบายในช่วงนี้พบได้บ่อยแค่ไหน

งานวิจัย	ใครเข้าร่วม	สิ่งที่พบ
Tangchai และคณะ โรงพยาบาลศิริราช ตีพิมพ์ปี 2004	นักศึกษาปี 1–2 มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม 789 คน	84.2% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน อาการที่พบบ่อยคือปวดเกร็งท้อง (78.0%) ปวดหลัง (58.9%) และอารมณ์เปลี่ยน (56.9%) ในกลุ่มที่ปวด มากกว่า 60% บอกว่าสมาธิในห้องเรียนลดลง
Tanmahasamut และ Chawengsettakul ตีพิมพ์ปี 2012	นักศึกษาแพทย์หญิง โรงพยาบาลศิริราช 552 คน	77.7% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน ระดับน้อย 35.3% ปานกลาง 39.3% และมาก 3.1% กลุ่มที่ปวดปานกลางถึงมากรายงานว่ากระทบกิจวัตรและการเรียน
Chuamoor และคณะ ตีพิมพ์ปี 2012	พยาบาลหญิง โรงพยาบาลศิริราช 493 คน	70.2% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน ในกลุ่มที่ปวดปานกลางถึงมาก 93% ต้องงดหรือลดการเล่นกีฬา 81% บอกว่ากระทบสมาธิ 66% ลดกิจกรรมทางสังคม และ 16.5% เคยต้องหยุดงาน
Ky และคณะ การทบทวนงานวิจัยปี 2026	17 การศึกษา นักศึกษาแพทย์หญิง 7,080 คน ในเวียดนาม ไทย อินโดนีเซีย และมาเลเซีย	โดยเฉลี่ย 78.11% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน และ 30.10% ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ

งานวิจัยเหล่านี้ทำในมหาวิทยาลัยและโรงพยาบาลบางแห่ง และใช้แบบสอบถาม ตัวเลขในที่อื่นอาจต่างไป อีกทั้งผู้เข้าร่วมเป็นนักศึกษาและพยาบาล ซึ่งมักมีวันที่ยาวและเวลาพักไม่แน่นอน จึงอาจไม่ตรงกับทุกคน

ทำไมช่วงมีประจำเดือนถึงรู้สึกหมดแรง?

มักไม่ได้มีเหตุผลเดียว งานวิจัยเห็นหลายเรื่องที่มักมาพร้อมกับการรู้สึกแย่ลงในช่วงมีประจำเดือน แต่ทั้งหมดเป็นความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่าเรื่องหนึ่งทำให้เกิดอีกเรื่องหนึ่ง

อาการปวดและความไม่สบายตัว

ในงานวิจัยพยาบาลศิริราช 81% ของกลุ่มที่ปวดปานกลางถึงมากบอกว่ากระทบสมาธิ และ 16.5% เคยต้องหยุดงาน ส่วนนักศึกษาที่นครปฐม มากกว่า 60% ของกลุ่มที่ปวดบอกว่าสมาธิในห้องเรียนลดลง การเรียนหรือทำงานไปทั้งวันพร้อมอาการปวดเกร็งท้องหรือปวดหลังต้องใช้แรงมาก และเพิ่มความเหนื่อยของวันนั้นขึ้นไปอีก

การนอนและการพักผ่อน

NHS ระบุว่าการนอนไม่พอ ความเครียด และการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เป็นเหตุผลที่พบบ่อยของความเหนื่อย ส่วนการทบทวนงานวิจัยในนักศึกษาแพทย์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของ Ky และคณะ รายงานว่าการได้รับคาเฟอีน การพักผ่อนน้อย และการขยับร่างกายน้อยหรือไม่สม่ำเสมอ เป็นปัจจัยที่อาจสัมพันธ์กับปัญหาประจำเดือน แต่การศึกษาที่นำมารวมต่างกันมาก ผู้วิจัยจึงถือว่าเป็นผลเบื้องต้น

เรื่องอื่น ๆ ในชีวิตที่เกิดพร้อมกัน

ประจำเดือนไม่ได้มาแยกจากชีวิตส่วนอื่น ช่วงสอบ งานเป็นกะ เดือนที่งานยุ่ง หรือลูกที่ตื่นกลางดึก ล้วนสะสมรวมกัน ถ้ารู้สึกหมดแรงแทบทั้งเดือน ไม่ใช่แค่ช่วงมีประจำเดือน สาเหตุอาจอยู่ที่เรื่องอื่น อ่านสาเหตุในชีวิตประจำวันได้ที่อ่อนเพลีย ไม่มีแรง ง่วงทั้งวัน เกิดจากอะไร?

ช่วงมีประจำเดือนอ่อนเพลีย แปลว่าร่างกายขาดอะไรหรือเปล่า?

ดูจากอาการอย่างเดียวบอกไม่ได้

ความเหนื่อยเป็นอาการที่มีได้หลายสาเหตุ ความรู้สึกแบบเดียวกันอาจมาจากการนอนน้อย อาการปวด ความเครียด หรือเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับประจำเดือนเลยก็ได้ ร่างกายขาดอะไรหรือไม่ และขาดอะไร จึงไม่สามารถบอกได้จากความรู้สึกเหนื่อย

แพทย์ตรวจให้ได้

NHS ระบุว่าถ้าเหนื่อยมาระยะหนึ่งโดยไม่รู้สาเหตุ แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่ม เช่น ตรวจเลือด ทางที่เชื่อถือได้จึงเป็นการไปพบแพทย์ เล่าเรื่องประจำเดือนและความเหนื่อยให้ฟัง แล้วให้แพทย์ตัดสินว่าต้องตรวจอะไรหรือไม่

จดอะไรไว้ก่อนไปพบแพทย์

วันที่ประจำเดือนเริ่มและหมด ราว 2–3 รอบ
แต่ละวันเหนื่อยมากน้อยเพียงใด และยังเหนื่อยต่อหลังหมดประจำเดือนหรือไม่
นอนวันละกี่ชั่วโมง และตื่นเพราะอาการปวดหรือไม่
ยาหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ใช้อยู่

NHS แนะนำให้จดบันทึกอาการอย่างน้อย 2 รอบเดือน (ในหน้าที่พูดถึงอาการช่วงก่อนมีประจำเดือน) ซึ่งช่วยให้แพทย์เห็นด้วยว่าความเหนื่อยเป็นไปตามรอบเดือนหรือไม่

ดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันอย่างไรได้บ้าง?

การนอนและการพัก

CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 18–60 ปีนอนคืนละ 7 ชั่วโมงขึ้นไป ส่วนหน้าเรื่องความเหนื่อยของ NHS แนะนำให้เข้านอนและตื่นเวลาเดิม ผ่อนคลายสักสองชั่วโมงก่อนนอน และไม่รับคาเฟอีนในช่วงสองสามชั่วโมงก่อนนอน วันที่รู้สึกหมดแรง การทำให้ช่วงเย็นเบาลงและเข้านอนเร็วขึ้นเล็กน้อยอาจช่วยให้ทำตามนี้ได้ง่ายขึ้น

กินให้ตรงเวลาและครบหมู่

NHS นับการกินอาหารที่ดีต่อสุขภาพและการออกกำลังกายสม่ำเสมอเป็นสิ่งที่ทำได้เมื่อรู้สึกเหนื่อย ส่วนอาหารไทยในแต่ละมื้อ นิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดีอธิบายจานสุขภาพ 2:1:1 ที่สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) แนะนำไว้

ส่วนของจานขนาด 9 นิ้ว	ใส่อะไร
2 ส่วน (ครึ่งจาน)	ผักสดหรือผักสุกได้ทุกชนิด กินให้หลากหลาย
1 ส่วน	ข้าวหรือแป้ง เช่น เส้นก๋วยเตี๋ยว ขนมปัง
1 ส่วน	เนื้อสัตว์ไขมันต่ำ เช่น เนื้อไก่ไม่ติดหนัง ปลา ไข่ ถั่วเหลือง เต้าหู้
ระหว่างมื้อ	ผลไม้เป็นอาหารว่าง 1–2 มื้อต่อวัน ครั้งละ 1 จานเล็ก เลือกผลไม้หวานน้อย

วันที่ไม่มีแรงทำอาหาร ข้าวจานเดียวจากร้านที่มีข้าว โปรตีน และผัก ยังใกล้เคียงกับจานแบบนี้มากกว่าขนมทอดหนึ่งถุง

ขยับร่างกายเบา ๆ

วันที่รู้สึกหมดแรง การเดินสั้น ๆ ยืดเหยียด หรือทำงานบ้านเบา ๆ อาจรู้สึกดีกว่านอนนิ่งทั้งวัน แต่ให้ฟังร่างกายตัวเอง และพักเมื่อต้องการ

แบ่งภาระในวันที่หนัก

ถ้าวันมีประจำเดือนเป็นวันที่หนัก ลองวางแผนรอบ ๆ วันเหล่านั้นเท่าที่ทำได้ เช่น เลื่อนงานหนักไปวันอื่น แบ่งงานบ้านหรือการดูแลลูกกับคนในบ้าน และบอกหัวหน้าหรืออาจารย์ที่ไว้ใจ ถ้าอาการปวดกระทบการทำงานหรือการเรียนเป็นประจำ

ถ้าใช้ยาบรรเทาอาการปวดหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพอื่นใด ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์ว่าแบบใดเหมาะกับตัวเอง

ควรไปพบแพทย์เมื่อไร?

ประจำเดือนมามากแค่ไหน

NHS อธิบายว่าประจำเดือนมักมาราว 5 วัน อยู่ในช่วง 2–7 วัน และส่วนใหญ่เสียเลือดประมาณ 20–90 มิลลิลิตร หรือราว 1–5 ช้อนโต๊ะ แต่บางคนมามากกว่านี้ หน้าประจำเดือนมามากของ NHS ระบุว่าอาจเป็นประจำเดือนมามากถ้าต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยหรือผ้าอนามัยแบบสอดทุก 1–2 ชั่วโมง ต้องใช้ผลิตภัณฑ์สองแบบพร้อมกัน มานานเกิน 7 วัน มีลิ่มเลือดใหญ่กว่าราว 2.5 เซนติเมตร (ราวเหรียญ 10 บาท) เลือดซึมเปื้อนเสื้อผ้าหรือที่นอน ต้องเลี่ยงกิจกรรมประจำวันหรือหยุดงานเพราะประจำเดือน หรือรู้สึกเหนื่อยหรือหายใจไม่อิ่มบ่อย ๆ NHS ระบุด้วยว่าผู้หญิงหลายคนประจำเดือนมามาก และอาจเป็นเรื่องปกติของตัวเอง

นัดพบแพทย์ถ้า

NHS แนะนำให้ไปพบแพทย์ถ้า

ประจำเดือนมามากจนกระทบชีวิต หรือมามากแบบนี้มาระยะหนึ่งแล้ว
ปวดมากในช่วงมีประจำเดือน
มีเลือดออกระหว่างรอบเดือนหรือหลังมีเพศสัมพันธ์
ประจำเดือนเปลี่ยนไปจากเดิม
รู้สึกเหนื่อยมาหลายสัปดาห์โดยไม่รู้สาเหตุ หรือความเหนื่อยกระทบชีวิตประจำวัน
อาการในช่วงหลายสัปดาห์ก่อนมีประจำเดือนกระทบชีวิตประจำวัน

ถ้ารู้สึกไม่สบายมาก

ถ้ารู้สึกไม่สบายมากและคิดว่าเป็นเหตุฉุกเฉิน โทร 1669 หมายเลขฉุกเฉินทางการแพทย์ หรือไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด ถ้ารู้สึกเศร้าหรือรับมือไม่ไหว โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง

คำถามที่พบบ่อย

มีประจำเดือนทีไรก็อ่อนเพลีย หมดแรง เป็นเรื่องปกติไหม?

ผู้หญิงหลายคนรู้สึกแบบนี้ การสำรวจปี 2026 ในคนเยอรมนีและออสเตรีย 336 คน พบว่าความรู้สึกไม่สบายจากอาการต่าง ๆ สูงกว่าในช่วงมีประจำเดือนเมื่อเทียบกับช่วงอื่นของรอบเดือน และ NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าอ่อนเพลียหรือนอนหลับยากเป็นอาการที่พบบ่อยในช่วงหลายสัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน งานวิจัยไทยในนักศึกษามหาวิทยาลัย นักศึกษาแพทย์ และพยาบาล พบว่า 70–84% ปวดท้องช่วงมีประจำเดือน และหลายคนบอกว่ากระทบสมาธิหรือกิจวัตรประจำวัน ถ้าเหนื่อยต่อเนื่องหลังหมดประจำเดือนแล้ว เหนื่อยมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือกระทบชีวิตประจำวัน ควรไปพบแพทย์

ช่วงมีประจำเดือนอ่อนเพลียเหนื่อยง่าย แปลว่าร่างกายขาดอะไรหรือเปล่า?

ดูจากอาการอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าร่างกายขาดอะไรหรือไม่ ความเหนื่อยมีได้หลายสาเหตุ เช่น นอนไม่พอ ความเครียด อาการปวด และการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน NHS ระบุว่าถ้าเหนื่อยมาระยะหนึ่งโดยไม่รู้สาเหตุ แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่ม เช่น ตรวจเลือด แทนที่จะเดาเอง ให้จดว่าประจำเดือนมานานกี่วัน เหนื่อยแค่ไหน และนอนอย่างไร แล้วนำไปให้แพทย์ดู

จะรู้ได้อย่างไรว่าประจำเดือนมามาก?

NHS อธิบายว่าประจำเดือนมักมาราว 5 วัน อยู่ในช่วง 2–7 วัน และส่วนใหญ่เสียเลือดประมาณ 20–90 มิลลิลิตร NHS ระบุว่าอาจเป็นประจำเดือนมามากถ้า เช่น ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุก 1–2 ชั่วโมง มานานเกิน 7 วัน มีลิ่มเลือดใหญ่กว่าราว 2.5 เซนติเมตร เลือดซึมเปื้อนเสื้อผ้าหรือที่นอน หรือรู้สึกเหนื่อยหรือหายใจไม่อิ่มบ่อย ๆ ประจำเดือนมามากอาจเป็นเรื่องปกติของบางคน แต่ถ้ากระทบชีวิตประจำวันหรือเป็นแบบนี้มาระยะหนึ่ง NHS แนะนำให้ไปพบแพทย์

ช่วงมีประจำเดือนไม่มีแรงเลย ดูแลตัวเองอย่างไรได้บ้าง?

NHS แนะนำให้กินอาหารที่ดีต่อสุขภาพและออกกำลังกายสม่ำเสมอ เข้านอนและตื่นเวลาเดิม และไม่รับคาเฟอีนในช่วงสองสามชั่วโมงก่อนนอน CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่นอนคืนละ 7 ชั่วโมงขึ้นไป ส่วนอาหารในแต่ละมื้อ นิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดีอธิบายจานสุขภาพ 2:1:1 ที่ สสส. แนะนำ คือผักครึ่งจาน ข้าวหรือแป้งหนึ่งในสี่ และเนื้อสัตว์ไขมันต่ำหนึ่งในสี่ เช่น เนื้อไก่ไม่ติดหนัง ปลา ไข่ ถั่วเหลือง หรือเต้าหู้

ดื่มกาแฟหรือพักผ่อนน้อย เกี่ยวกับปัญหาประจำเดือนไหม?

งานวิจัยเห็นเพียงความสัมพันธ์ ไม่ได้พิสูจน์ว่าเป็นสาเหตุ การทบทวนงานวิจัยปี 2026 ที่รวม 17 การศึกษาในนักศึกษาแพทย์หญิง 7,080 คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย รายงานว่าการได้รับคาเฟอีน การพักผ่อนน้อย และการขยับร่างกายน้อยหรือไม่สม่ำเสมอ เป็นปัจจัยที่อาจสัมพันธ์กับปัญหาประจำเดือน แต่การศึกษาที่นำมารวมต่างกันมาก ผู้วิจัยจึงแนะนำให้ตีความอย่างระมัดระวัง

อ่อนเพลียช่วงมีประจำเดือน ควรไปพบแพทย์เมื่อไร?

NHS แนะนำให้ไปพบแพทย์ถ้าประจำเดือนมามากจนกระทบชีวิต หรือมามากแบบนี้มาระยะหนึ่งแล้ว ปวดมากช่วงมีประจำเดือน มีเลือดออกระหว่างรอบเดือนหรือหลังมีเพศสัมพันธ์ ประจำเดือนเปลี่ยนไปจากเดิม หรือเหนื่อยมาหลายสัปดาห์โดยไม่รู้สาเหตุ ถ้ารู้สึกไม่สบายมากและคิดว่าเป็นเหตุฉุกเฉิน โทร 1669

ในบทความนี้

อ่านบทความทั้งหมด →

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูลอ้างอิงเชิงให้ความรู้ทั่วไป — ไม่ใช่การอ้างสรรพคุณผลิตภัณฑ์