ดูแลประจำวัน

ลูกติดน้ำหวานทุกวัน พ่อแม่ควรทำอย่างไร?

โดยทีมบรรณาธิการ VISTRA · อ่าน 12 นาที

เผยแพร่ 10 พ.ย. 2569 · อัปเดต 10 พ.ย. 2569

ให้น้ำเปล่ากับนมจืดเป็นเครื่องดื่มประจำวัน และให้น้ำหวานเป็นของนาน ๆ ครั้ง นิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดีจัดเด็กอายุ 6-13 ปีไว้ในกลุ่มที่ควรกินน้ำตาลไม่เกินวันละ 4 ช้อนชา ขณะที่งานวิจัยของไทยประมาณว่านมชมพูหรือโกโก้จากร้าน 1 แก้วมีน้ำตาล 8-17 ช้อนชา ซื้อขนาดเล็ก

ถ้าลูกดื่มน้ำหวานทุกวัน การเปลี่ยนที่ง่ายที่สุดคือให้น้ำเปล่ากับนมจืดเป็นเครื่องดื่มประจำวัน และเก็บน้ำหวานไว้เป็นของนาน ๆ ครั้ง บทความในนิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดีจัดเด็กอายุ 6-13 ปีไว้ในกลุ่มที่ควรกินน้ำตาลไม่เกินวันละ 4 ช้อนชา ขณะที่งานวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดลโดยศรีดอนไพรและคณะประมาณว่านมชมพูหรือโกโก้จากร้าน 1 แก้วมีน้ำตาลราว 8-17 ช้อนชา การไม่เก็บน้ำหวานไว้ในตู้เย็น ซื้อขนาดเล็ก และดื่มน้ำเปล่าให้ลูกเห็น ล้วนช่วยได้

เด็กควรกินน้ำตาลวันละเท่าไหร่?

เทียบคำแนะนำแต่ละแหล่ง

คำแนะนำของแต่ละประเทศต่างกัน NHS และ CDC กำหนดปริมาณสำหรับเด็กน้อยกว่าผู้ใหญ่ ส่วนบทความใน @Rama จัดเด็กอายุ 6-13 ปีไว้ในกลุ่มที่ปริมาณน้อยที่สุด ร่วมกับหญิงวัยทำงานอายุ 25-60 ปีและผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป

แหล่งข้อมูล	อายุ	ปริมาณ
นิตยสาร @Rama โรงพยาบาลรามาธิบดี (ไทย)	เด็กอายุ 6-13 ปี	น้ำตาลไม่เกินวันละ 4 ช้อนชา (16 กรัม)
NHS (อังกฤษ)	1 ปี	น้ำตาลอิสระไม่เกินวันละ 10 กรัม (น้ำตาลก้อน 2 ก้อนครึ่ง)
NHS (อังกฤษ)	2-3 ปี	ไม่เกินวันละ 14 กรัม (3 ก้อนครึ่ง)
NHS (อังกฤษ)	4-6 ปี	ไม่เกินวันละ 19 กรัม (5 ก้อน)
NHS (อังกฤษ)	7-10 ปี	ไม่เกินวันละ 24 กรัม (6 ก้อน)
CDC (สหรัฐฯ)	ต่ำกว่า 11 ปี	ไม่ได้น้ำตาลที่เติมเพิ่มเลย

บทความใน @Rama เขียนโดยอาจารย์ภาควิชาโภชนวิทยา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กำหนดปริมาณตามพลังงานที่ต้องการ โดยนับน้ำตาล 1 ช้อนชาเท่ากับ 4 กรัม และนับน้ำตาลทุกชนิดที่เติมลงในอาหารและเครื่องดื่ม ทั้งน้ำตาลทราย น้ำตาลทรายแดง น้ำผึ้ง และไซรัป

น้ำตาลแบบไหนที่นับ

NHS อธิบายว่าน้ำตาลอิสระคือน้ำตาลที่เติมลงในอาหารหรือเครื่องดื่ม รวมถึงน้ำตาลในน้ำผึ้ง ไซรัป และน้ำผลไม้ น้ำผัก หรือสมูทตี้ แม้ไม่ได้เติมน้ำตาล ส่วนน้ำตาลที่มีอยู่ตามธรรมชาติในนม ผลไม้ทั้งผล และผัก ไม่นับ นมจืด 1 แก้วจึงไม่นับ แต่นมปรุงแต่งรสหวานนับในส่วนของน้ำตาลที่เติมเข้าไป NHS ยังระบุว่าไม่มีปริมาณกำหนดสำหรับทารกอายุต่ำกว่า 1 ปี แต่ไม่ควรเติมน้ำตาลลงในอาหารหรือเครื่องดื่มของทารก

เครื่องดื่มที่เด็กชอบมีน้ำตาลเท่าไหร่?

เครื่องดื่มจากร้านและแผงขาย

ระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคม 2559 นักวิจัยจากสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล สำรวจร้านและแผงขายเครื่องดื่มทั้งภายในวิทยาเขตศาลายาและรอบ ๆ ในรัศมี 500 เมตร และวัดน้ำตาลในเครื่องดื่มจาก 60 ร้าน หลายเมนูเป็นเครื่องดื่มที่เด็ก ๆ ชอบสั่ง

เครื่องดื่ม	น้ำตาลต่อ 100 มล.	ช้อนชาต่อแก้วตามที่ขาย (ค่าประมาณของงานวิจัย)
นมชมพู (นมใส่น้ำแดง)	26.3 กรัม	11-14
น้ำเขียวโซดา	21.0 กรัม	8-12
โกโก้	20.8 กรัม (13.2-35.5)	8-17
น้ำแดงโซดา	17.8 กรัม (15.8-19.8)	7-14
น้ำส้ม	11.3 กรัม (7.8-14.7)	7-9
นมปั่นกล้วย	10.8 กรัม	13-18
สมูทตี้สตรอว์เบอร์รี	9.9 กรัม	12-16
นมคาราเมล	10.2 กรัม	4-6
นมถั่วเหลือง (แก้ว/ขวด 310-365 มล.)	6.7 กรัม	5 ต่อภาชนะ

ตัวเลขช้อนชาเป็นค่าที่นักวิจัยประมาณสำหรับ 1 แก้วเต็มตามที่ขาย ซึ่งส่วนใหญ่มีขนาด 480-960 มล. โดยคิดว่าเครื่องดื่มเย็นมีตัวเครื่องดื่มราว 1 ใน 3 ของแก้ว ที่เหลือเป็นน้ำแข็ง ส่วนนมปั่น สมูทตี้ และนมถั่วเหลืองคิดจากทั้งภาชนะ เด็กอาจดื่มไม่หมดแก้ว ปริมาณที่ได้จริงจึงน้อยกว่านี้ งานวิจัยนี้สำรวจพื้นที่เดียวในช่วงเวลาเดียว และสูตรของแต่ละร้านก็ต่างกัน

เครื่องดื่มบรรจุขวดและบรรจุกล่อง

งานวิจัยปี 2568 ของ Nguyen Ngoc และคณะ เก็บข้อมูลเครื่องดื่มบรรจุภัณฑ์ 881 รายการในซูเปอร์มาร์เก็ตใหญ่แห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ เมื่อปี 2565 พบค่ามัธยฐานของน้ำตาล 5.0 กรัมต่อ 100 มล. ซึ่งน้อยกว่าเครื่องดื่มส่วนใหญ่ที่ชงขาย แต่ถ้าดื่มทั้งขวดก็ยังได้น้ำตาลไม่น้อย และร้อยละ 40.1 ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลอย่างน้อย 1 ชนิด ฉลากโภชนาการบอกได้ว่าเครื่องดื่มมีน้ำตาลเท่าไหร่

เรื่องเครื่องดื่มเดียวกันนี้สำหรับผู้ใหญ่ อ่านต่อได้ที่กินชาเย็น กาแฟเย็นทุกวัน ได้น้ำตาลเท่าไหร่?

เด็กไทยดื่มน้ำหวานบ่อยแค่ไหน?

นักเรียน

Pengpid และ Peltzer วิเคราะห์ข้อมูลการสำรวจสุขภาพนักเรียนระดับโลก (Global School-based Student Health Survey) ที่เก็บในปี 2557-2558 จาก 6 ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในประเทศไทยมีนักเรียน 5,894 คน (อายุมัธยฐานของนักเรียนทั้ง 6 ประเทศคือ 14 ปี) เมื่อถามว่าใน 30 วันที่ผ่านมามักดื่มน้ำอัดลมวันละกี่ครั้ง ได้คำตอบดังนี้

น้ำอัดลม	นักเรียนไทย
ไม่ได้ดื่มเลย	ร้อยละ 11.8
น้อยกว่าวันละ 1 ครั้ง	ร้อยละ 32.0
วันละ 1 ครั้ง	ร้อยละ 25.7
วันละ 2 ครั้งขึ้นไป	ร้อยละ 30.4

ในบรรดา 6 ประเทศ ไทยมีสัดส่วนนักเรียนที่ดื่มน้ำอัดลมวันละ 2 ครั้งขึ้นไปสูงที่สุด การสำรวจนี้ถามเฉพาะน้ำอัดลม จึงไม่รวมชาเย็น นมชมพู และน้ำหวานอื่น ๆ

ยี่ห้อที่เด็กจำได้

การสำรวจเด็กอายุ 10-18 ปี 2,113 คนใน 11 จังหวัดของไทยในปี 2567 โดยJindarattanaporn และ Chuenchom จากมหาวิทยาลัยมหิดล พบว่าเกือบร้อยละ 40 จำยี่ห้อเครื่องดื่มหวานได้ มากกว่าร้อยละ 35 ที่จำยี่ห้อขนมได้ และเด็กที่จำยี่ห้อได้มีแนวโน้มซื้อและกินดื่มอาหารและเครื่องดื่มที่มียี่ห้อมากกว่า

ในวัยมหาวิทยาลัย

ในวัยมหาวิทยาลัย เครื่องดื่มหวานก็ยังพบบ่อย งานวิจัยของPetchoo และคณะ ในนักศึกษาอายุ 18-22 ปีทางภาคใต้ 280 คน พบว่าร้อยละ 79.2 ได้น้ำตาลที่เติมเพิ่มมากกว่าที่ WHO แนะนำ และเครื่องดื่มเป็นแหล่งของน้ำตาลส่วนนี้มากที่สุด คือร้อยละ 46.5

งานวิจัยเหล่านี้อาศัยคำตอบของนักเรียนนักศึกษาเอง และแต่ละงานศึกษาเฉพาะกลุ่มคนและช่วงปีหนึ่ง จึงบอกได้ว่าน้ำหวานพบบ่อยแค่ไหน แต่ไม่ได้บอกว่าจะเกิดอะไรกับเด็กคนใดคนหนึ่ง

ให้ลูกดื่มอะไรแทนน้ำหวานดี?

น้ำเปล่าและนม

คำแนะนำของ NHS เรื่องเครื่องดื่มสำหรับเด็กเล็ก เน้นน้ำเปล่าและนม

น้ำเปล่า ตั้งแต่อายุประมาณ 6 เดือน ให้จิบน้ำจากแก้วพร้อมมื้ออาหาร
นมวัว นมไขมันเต็มหรือนมพร่องมันเนยเป็นเครื่องดื่มหลักได้ตั้งแต่อายุ 1 ปี ส่วนนมขาดมันเนยและนมไขมัน 1% ไม่ควรเป็นเครื่องดื่มหลักของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี
นมทางเลือก นมถั่วเหลือง นมข้าวโอ๊ต หรือนมอัลมอนด์แบบไม่หวานที่เสริมแคลเซียม ให้ได้ตั้งแต่อายุ 1 ปี ส่วนนมข้าวไม่เหมาะกับเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี
น้ำผลไม้และสมูทตี้ ตั้งแต่อายุ 5 ปี ไม่เกินวันละ 1 แก้ว (ประมาณ 150 มล.) พร้อมมื้ออาหาร
ชาและกาแฟ ไม่เหมาะกับทารกและเด็กเล็ก

เปลี่ยนง่าย ๆ ทีละอย่าง

แทนที่จะเป็น	ลองเปลี่ยนเป็น
นมชมพู โกโก้ หรือนมปรุงแต่งรสหวานอื่น ๆ	นมจืดหรือนมถั่วเหลืองไม่หวาน
น้ำแดงโซดา น้ำเขียวโซดา	น้ำเปล่า หรือโซดาใส่มะนาวฝาน
สมูทตี้ผลไม้แก้วใหญ่	ผลไม้ทั้งผลกับน้ำเปล่า
น้ำผลไม้ระหว่างมื้อ	น้ำผลไม้แก้วเล็กพร้อมมื้ออาหาร (ตั้งแต่อายุ 5 ปี)

NHS ระบุว่าน้ำหวานเข้มข้น นมปรุงแต่งรส เครื่องดื่มรส "ผลไม้" หรือ "น้ำผลไม้" และน้ำอัดลม อาจทำให้เด็กอิ่มจนไม่อยากกินอาหารที่ดีกว่า ส่วน CDC แนะนำให้ใส่ผลเบอร์รี มะนาว เลมอน หรือแตงกวาฝานลงในน้ำเปล่าเพื่อให้มีรสชาติ และถ้าน้ำเปล่ายังไม่พอ ให้เลือกนมจืดไม่หวาน

เครื่องดื่มไม่มีน้ำตาลหรือ "ไม่เติมน้ำตาล" เป็นทางเลือกที่ดีกว่าไหม?

NHS ระบุว่าเครื่องดื่มไดเอ็ตหรือสูตรน้ำตาลน้อยไม่แนะนำสำหรับทารกและเด็กเล็ก และแม้แต่เครื่องดื่มแคลอรีต่ำหรือไม่เติมน้ำตาลก็อาจทำให้เด็กติดรสหวานได้ ในงานวิจัยที่ซูเปอร์มาร์เก็ตในกรุงเทพฯ เครื่องดื่มบรรจุภัณฑ์ร้อยละ 40.1 ใช้สารให้ความหวาน เครื่องดื่มที่ระบุว่าน้ำตาลน้อยจึงอาจยังมีรสหวานจัดอยู่ สำหรับเครื่องดื่มประจำวัน น้ำเปล่าและนมจืดยังเป็นตัวเลือกตามที่ NHS อธิบาย

ช่วยให้ลูกดื่มน้ำหวานน้อยลงได้อย่างไร?

ที่บ้าน

ไม่เก็บน้ำหวานไว้ในตู้เย็น CDC แนะนำไม่ให้ซื้อน้ำหวานตุนไว้ และแช่เหยือกหรือขวดน้ำเย็นไว้ในตู้เย็นแทน
เป็นแบบอย่าง CDC ระบุว่าพ่อแม่เป็นแบบอย่างให้คนในครอบครัวได้ด้วยการเลือกดื่มน้ำเปล่า
ตกลงเวลาสำหรับของหวาน ตกลงกันในครอบครัวว่าน้ำหวานเป็นของสำหรับโอกาสไหน เช่น วันเที่ยวนอกบ้านช่วงสุดสัปดาห์ แทนที่จะเป็นทุกวันหลังเลิกเรียน

เวลาออกนอกบ้าน

พกน้ำไปด้วย CDC แนะนำให้พกขวดน้ำที่เติมได้และเติมระหว่างวัน ในอากาศร้อนแบบเมืองไทย น้ำเย็นสักขวดช่วยให้เดินผ่านร้านน้ำได้ง่ายขึ้น
เลือกแก้วเล็ก หรือแบ่งกัน แก้วในงานวิจัยของไทยส่วนใหญ่มีขนาด 480-960 มล. การเลือกขนาดเล็กที่สุดหรือแบ่งกันดื่มแก้วเดียวทำให้ได้น้ำตาลน้อยลง
บอกร้านให้ใส่น้ำตาลน้อย งานวิจัยของไทยระบุว่าร้านเติมน้ำตาลเพื่อปรับรสตามที่ลูกค้าชอบ จึงขอให้หวานน้อยหรือไม่ใส่น้ำตาลได้

คุยกับลูก

เด็กโตหลายคนบอกชื่อยี่ห้อเครื่องดื่มหวานได้ อย่างที่การสำรวจของไทยปี 2567 แสดงให้เห็น การอ่านปริมาณน้ำตาลบนฉลากด้วยกัน หรือเปรียบเทียบนมชมพู 1 แก้วกับนมจืด 1 แก้วจากตารางด้านบน ช่วยให้ลูกเข้าใจว่าทำไมน้ำหวานควรเป็นของนาน ๆ ครั้ง ค่อย ๆ เปลี่ยนทีละเครื่องดื่ม ดีกว่าเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน

ถ้าพ่อแม่เองก็ดื่มชาเย็นหรือกาแฟเย็นหวาน ๆ ทุกวัน วิธีเดียวกันนี้ใช้ได้กับทั้งครอบครัว อ่านต่อได้ที่กินชาเย็น กาแฟเย็นทุกวัน ได้น้ำตาลเท่าไหร่?

คำถามที่พบบ่อย

เด็กควรกินน้ำตาลวันละไม่เกินเท่าไหร่?

บทความในนิตยสาร @Rama ของโรงพยาบาลรามาธิบดีจัดเด็กอายุ 6-13 ปีไว้ในกลุ่มที่ควรกินน้ำตาลไม่เกินวันละ 4 ช้อนชา (16 กรัม) ส่วน NHS ของอังกฤษกำหนดน้ำตาลอิสระไม่เกินวันละ 10 กรัมสำหรับเด็กอายุ 1 ปี 14 กรัมสำหรับอายุ 2-3 ปี 19 กรัมสำหรับอายุ 4-6 ปี 24 กรัมสำหรับอายุ 7-10 ปี และ 30 กรัมสำหรับผู้ใหญ่ ขณะที่ CDC ของสหรัฐฯ ระบุว่าแนวทางโภชนาการของสหรัฐฯ แนะนำไม่ให้เด็กอายุต่ำกว่า 11 ปีได้น้ำตาลที่เติมเพิ่มเลย

เครื่องดื่มที่เด็กชอบมีน้ำตาลเท่าไหร่?

งานวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดลปี 2562 ที่วัดน้ำตาลในเครื่องดื่มรอบวิทยาเขตศาลายา พบว่านมชมพู (นมใส่น้ำแดง) มีน้ำตาล 26.3 กรัมต่อ 100 มล. โกโก้ 20.8 กรัม น้ำเขียวโซดา 21.0 กรัม และน้ำแดงโซดา 17.8 กรัม นักวิจัยประมาณว่านมชมพู 1 แก้วตามที่ขายมีน้ำตาลราว 11-14 ช้อนชา และโกโก้ 8-17 ช้อนชา ซึ่งเกินปริมาณของทั้งวันสำหรับเด็กอายุ 6-13 ปีแล้ว

ให้ลูกดื่มอะไรแทนน้ำหวานดี?

NHS ของอังกฤษแนะนำน้ำเปล่าและนม นมวัวไขมันเต็มหรือพร่องมันเนยเป็นเครื่องดื่มหลักได้ตั้งแต่อายุ 1 ปี และนมถั่วเหลืองหรือนมข้าวโอ๊ตแบบไม่หวานที่เสริมแคลเซียมให้ได้ตั้งแต่อายุ 1 ปี น้ำผลไม้หรือสมูทตี้ให้ได้ตั้งแต่อายุ 5 ปี แต่ไม่เกินวันละ 1 แก้ว (ประมาณ 150 มล.) พร้อมมื้ออาหาร ส่วน CDC ของสหรัฐฯ แนะนำให้ใส่ผลไม้หรือแตงกวาฝานลงในน้ำเปล่าเพื่อให้มีรสชาติ

เครื่องดื่มไม่มีน้ำตาลหรือสูตรไม่เติมน้ำตาลดีกว่าสำหรับเด็กไหม?

NHS ระบุว่าเครื่องดื่มไดเอ็ตหรือสูตรน้ำตาลน้อยไม่แนะนำสำหรับทารกและเด็กเล็ก และแม้แต่เครื่องดื่มแคลอรีต่ำหรือไม่เติมน้ำตาลก็อาจทำให้เด็กติดรสหวานได้ น้ำเปล่าและนมจืดจึงยังเป็นเครื่องดื่มประจำวันตามที่ NHS แนะนำ

เด็กไทยดื่มน้ำหวานบ่อยแค่ไหน?

ในการสำรวจสุขภาพนักเรียนระดับโลก (GSHS) ที่เก็บข้อมูลปี 2557-2558 นักเรียนไทย 5,894 คน ร้อยละ 30.4 ตอบว่าใน 30 วันที่ผ่านมามักดื่มน้ำอัดลมวันละ 2 ครั้งขึ้นไป และอีกร้อยละ 25.7 ดื่มวันละ 1 ครั้ง ส่วนการสำรวจเด็กไทยอายุ 10-18 ปี 2,113 คนในปี 2567 พบว่าเกือบร้อยละ 40 จำยี่ห้อเครื่องดื่มหวานได้ และการจำยี่ห้อได้สัมพันธ์กับการซื้อและการกินดื่มผลิตภัณฑ์ที่มียี่ห้อ

ช่วยให้ลูกดื่มน้ำหวานน้อยลงได้อย่างไร?

CDC แนะนำไม่ให้ซื้อน้ำหวานตุนไว้ที่บ้าน แต่แช่เหยือกหรือขวดน้ำเย็นไว้ในตู้เย็นแทน พกขวดน้ำที่เติมได้ และเป็นแบบอย่างด้วยการเลือกดื่มน้ำเปล่าเอง เวลาซื้อน้ำหวาน ให้เลือกขนาดเล็กที่สุด หรือบอกร้านให้ใส่น้ำตาลน้อย

ในบทความนี้

หมวดหมู่สุขภาพ: วิตามินพื้นฐาน →

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูลอ้างอิงเชิงให้ความรู้ทั่วไป — ไม่ใช่การอ้างสรรพคุณผลิตภัณฑ์

ลูกติดน้ำหวานทุกวัน พ่อแม่ควรทำอย่างไร?

เด็กควรกินน้ำตาลวันละเท่าไหร่?

เทียบคำแนะนำแต่ละแหล่ง

น้ำตาลแบบไหนที่นับ

เครื่องดื่มที่เด็กชอบมีน้ำตาลเท่าไหร่?

เครื่องดื่มจากร้านและแผงขาย

เครื่องดื่มบรรจุขวดและบรรจุกล่อง

เด็กไทยดื่มน้ำหวานบ่อยแค่ไหน?

นักเรียน

ยี่ห้อที่เด็กจำได้

ในวัยมหาวิทยาลัย

ให้ลูกดื่มอะไรแทนน้ำหวานดี?

น้ำเปล่าและนม

เปลี่ยนง่าย ๆ ทีละอย่าง

เครื่องดื่มไม่มีน้ำตาลหรือ "ไม่เติมน้ำตาล" เป็นทางเลือกที่ดีกว่าไหม?

ช่วยให้ลูกดื่มน้ำหวานน้อยลงได้อย่างไร?

ที่บ้าน

เวลาออกนอกบ้าน

คุยกับลูก

คำถามที่พบบ่อย

เด็กควรกินน้ำตาลวันละไม่เกินเท่าไหร่?+

เครื่องดื่มที่เด็กชอบมีน้ำตาลเท่าไหร่?+

ให้ลูกดื่มอะไรแทนน้ำหวานดี?+

เครื่องดื่มไม่มีน้ำตาลหรือสูตรไม่เติมน้ำตาลดีกว่าสำหรับเด็กไหม?+

เด็กไทยดื่มน้ำหวานบ่อยแค่ไหน?+

ช่วยให้ลูกดื่มน้ำหวานน้อยลงได้อย่างไร?+

เด็กควรกินน้ำตาลวันละไม่เกินเท่าไหร่?

เครื่องดื่มที่เด็กชอบมีน้ำตาลเท่าไหร่?

ให้ลูกดื่มอะไรแทนน้ำหวานดี?

เครื่องดื่มไม่มีน้ำตาลหรือสูตรไม่เติมน้ำตาลดีกว่าสำหรับเด็กไหม?

เด็กไทยดื่มน้ำหวานบ่อยแค่ไหน?

ช่วยให้ลูกดื่มน้ำหวานน้อยลงได้อย่างไร?