อยู่คนเดียวกินไม่ครบหมู่ กินให้ครบได้อย่างไร?
คนที่อยู่คนเดียวแล้วรู้สึกว่ากินไม่ครบหมู่ สิ่งที่ควรเติมคือ "กลุ่มอาหาร" ที่ขาดไปในแต่ละวัน ใช้จานง่าย ๆ เป็นเกณฑ์ ให้ผักครึ่งจาน ข้าว-แป้ง 1 ใน 4 และเนื้อสัตว์ ปลา หรือไข่ 1 ใน 4 แล้วกินผลไม้เป็นของว่าง ถ้าซื้อกินเป็นหลัก ให้ดูว่ามื้อนั้นขาดกลุ่มไหนแล้วเติมจากร้านสะดวกซื้อหรือแผงผลไม้ ถ้าทำกินเอง ให้เลือกวัตถุดิบที่ใช้หมดได้และเก็บอาหารให้ถูกวิธี
ทำไมอยู่คนเดียวแล้วมักกินไม่ครบหมู่?
การกินคนเดียวไม่ได้ทำให้ขาดอาหารโดยตรง แต่ทำให้ "รูปแบบการกิน" เปลี่ยนไปทีละน้อยโดยไม่รู้ตัว
กินอาหารจานเดียวเป็นหลัก
เมื่อไม่มีใครกินด้วย คนส่วนใหญ่มักซื้ออาหารจานเดียว เช่น ข้าวมันไก่ ข้าวขาหมู กะเพราไข่ดาว หรือบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป อาหารเหล่านี้มีข้าว-แป้งและเนื้อสัตว์ แต่ผักมีเพียงไม่กี่ชิ้นหรือไม่มีเลย และแทบไม่มีผลไม้หรือนมอยู่ในมื้อ
กินเมนูเดิมซ้ำ ๆ
ร้านใกล้คอนโด ร้านในซอยที่คุ้นเคย หรือเมนูที่สั่งผ่านแอปเป็นประจำ ทำให้วนกินไม่กี่อย่าง อาหารแต่ละชนิดมีคุณค่าทางโภชนาการไม่เท่ากัน การกินชนิดเดิมซ้ำ ๆ ตามความชอบหรือความเคยชินจึงทำให้ได้อาหารไม่หลากหลาย NHS แนะนำให้เลือกอาหารหลากหลายชนิดจากอาหารหลัก 5 กลุ่ม เพื่อให้ได้สารอาหารหลากหลาย การกินหลายชนิดในกลุ่มเดียวกันหมุนเวียนกันไปจึงช่วยได้
ซื้อของสดมาทำเองแล้วใช้ไม่หมด
ผักหนึ่งกำหรือเนื้อสัตว์หนึ่งแพ็กมักมากเกินไปสำหรับคนเดียว เมื่อทิ้งเสียไปสองสามครั้ง หลายคนจึงเลิกซื้อผักสด และหันไปพึ่งอาหารสำเร็จรูปมากขึ้น
ข้ามมื้อหรือกินมื้อดึก
วันที่ทำงานเลิกดึก มื้อเย็นอาจกลายเป็นขนมหรือบะหมี่ถ้วยตอนสี่ห้าทุ่ม ส่วนมื้อเช้าถูกข้ามไปเพราะไม่มีใครชวนกิน เมื่อมื้อหายไปหนึ่งมื้อ ก็อาจได้ผักหรือผลไม้น้อยลงในวันนั้น
ใน 1 วันควรกินอะไรบ้าง และกินเท่าไร?
NHS สรุปหลักการกินอาหารให้สมดุลไว้ดังนี้
- กินผักและผลไม้หลากหลายชนิดอย่างน้อยวันละ 5 ส่วน
- ใช้อาหารกลุ่มแป้งที่มีใยอาหารสูงเป็นฐานของมื้อ เช่น ข้าว ขนมปัง หรือมันฝรั่ง
- กินนมหรือผลิตภัณฑ์ทดแทนนม เช่น นมถั่วเหลือง บ้าง
- กินถั่ว ปลา ไข่ เนื้อสัตว์ และโปรตีนอื่นบ้าง
- เลือกน้ำมันชนิดไม่อิ่มตัว และใช้แต่น้อย
- ดื่มน้ำหรือเครื่องดื่มอย่างน้อยวันละ 6 ถึง 8 แก้ว
ผักหรือผลไม้ 1 ส่วน เท่ากับเท่าไร?
NHS ระบุว่าผักหรือผลไม้ 1 ส่วนสำหรับผู้ใหญ่คือ 80 กรัม เช่น
- ผลไม้ กล้วย แอปเปิล หรือส้ม 1 ผล ผลไม้ลูกเล็กอย่างกีวี 2 ผล หรือสับปะรด 1 ชิ้นใหญ่
- ผักสุก 3 ช้อนโต๊ะพูน หรือผักปวยเล้งสุก 2 ช้อนโต๊ะพูน
- ผักสด มะเขือเทศขนาดกลาง 1 ผล มะเขือเทศเชอร์รี 7 ผล หรือแตงกวายาว 5 เซนติเมตร
แบ่งเป็นมื้อด้วย "จาน 2:1:1"
ถ้าการคิดทั้งวันดูยุ่งยาก ให้คิดเป็นรายมื้อ จานสุขภาพ 2:1:1 ของโรงพยาบาลรามาธิบดี แบ่งจานขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 9 นิ้วออกเป็น 4 ส่วน
- ผัก 2 ส่วน หรือครึ่งหนึ่งของจาน เลือกผักสดหรือผักสุกได้ทุกชนิด แต่ให้กินหลากหลาย
- ข้าวหรือแป้ง 1 ส่วน เช่น ข้าว เส้นก๋วยเตี๋ยว ขนมจีน ขนมปัง เผือก มัน ฟักทอง ถั่วธัญพืช
- เนื้อสัตว์ 1 ส่วน เลือกเนื้อสัตว์ที่มีไขมันต่ำ เช่น เนื้อไก่ไม่ติดหนัง ปลา หรือไข่
บทความเดียวกันแนะนำให้กินผลไม้เป็นอาหารว่างวันละ 1 ถึง 2 มื้อ มื้อละ 1 จานเล็ก
ถ้าแทบไม่ได้กินปลา อ่านตัวเลือกในมื้ออาหารได้ในแทบไม่กินปลาเลย ควรเสริมอะไรทดแทน?
ซื้อกินนอกบ้านทุกมื้อ จะกินให้ครบหมู่ได้อย่างไร?
คนอยู่คนเดียวส่วนใหญ่ซื้อกินเป็นหลัก ซึ่งไม่ใช่ปัญหา หลักคือดูว่าแต่ละมื้อ "ขาดกลุ่มไหน" แล้วเติมให้ครบ
ตัวอย่างการเติมมื้อที่ซื้อมาให้ครบ
ตัวอย่างการเติมอาหาร 2 เมนูที่หาซื้อได้ทั่วไปให้ครบหมู่
| เมนู | ในจาน | เติมให้ครบ |
|---|---|---|
| ข้าวราดแกง ผัดผักรวม และหมูผัดพริกหวาน | ข้าว ผักรวม หมู | ผลไม้ 1 ส่วน เช่น มะละกอ และนมจืด 1 แก้ว |
| ก๋วยเตี๋ยวต้มยำเส้นเล็ก หมูสับ ไข่ต้ม | เส้นเล็ก ผัก (ถั่วงอก ผักบุ้ง) หมูสับ ลูกชิ้น ไข่ต้ม | ผลไม้ 1 ส่วน เช่น แอปเปิล 1 ผลเล็ก |
ร้านข้าวราดแกง ร้านตามสั่ง และร้านก๋วยเตี๋ยว
- ถ้าสั่งกับข้าว 2 อย่าง ให้อย่างหนึ่งเป็นผัก เช่น ผัดผักรวม ผัดคะน้า แกงจืดผักกาดขาว หรือแกงเลียง
- สั่งผัดกะเพราหรือผัดพริกแกง ขอใส่ผักเพิ่ม เช่น ถั่วฝักยาว ข้าวโพดอ่อน ส่วนก๋วยเตี๋ยวขอถั่วงอก ผักบุ้งเพิ่ม และกินผักเคียงที่ร้านวางไว้
- ข้าวมันไก่ ข้าวขาหมู มีผักน้อย ให้ซื้อผักต้มหรือยำผักกินคู่ หรือเติมผักในมื้ออื่นของวันเดียวกัน
- เลือกต้ม นึ่ง ลวก ย่างให้บ่อยกว่าทอด และไม่ต้องเติมน้ำปลาหรือซอสเพิ่มลงในอาหารที่ปรุงมาแล้ว
เรื่องการเลือกเมนูเมื่อกินข้าวนอกบ้านและกินของทอดบ่อย อ่านได้ในกินนอกบ้าน ของทอดบ่อย ควรเสริมอะไรให้ร่างกาย?
ร้านสะดวกซื้อและแผงผลไม้
ร้านสะดวกซื้อใกล้บ้านช่วยเติมกลุ่มที่ขาดได้ง่าย โดยไม่ต้องทำอาหารเอง
| กลุ่มที่ขาด | ตัวอย่างที่หาซื้อได้ |
|---|---|
| ผัก | สลัดผักกล่อง ผักต้มหรือผักลวกแบบพร้อมกิน ซุปผัก |
| ผลไม้ | ผลไม้ตัดจากแผงผลไม้ เช่น ฝรั่ง มะละกอ สับปะรด แตงโม กล้วยทั้งหวี ส้ม |
| เนื้อสัตว์ ไข่ ถั่ว | ไข่ต้ม อกไก่พร้อมกิน เต้าหู้ ถั่วอบไม่ปรุงรส |
| นม | นมจืด นมถั่วเหลืองสูตรไม่หวาน โยเกิร์ตรสธรรมชาติ |
ผลไม้ตัดเป็นถุงหาซื้อง่ายในไทย ให้ซื้อมากินหลังมื้อหรือเป็นของว่างแทนขนม เลือกผลไม้ที่รสไม่หวานจัด และเลี่ยงผลไม้กระป๋องและผลไม้แช่อิ่ม
ทำกับข้าวกินคนเดียว เตรียมไว้ล่วงหน้าอย่างไรให้ครบหมู่?
การทำอาหารเองครั้งละหลายมื้อช่วยให้คุมผักและเนื้อสัตว์ได้ง่ายกว่า แต่ต้องเก็บให้ถูกวิธี เพราะอากาศในไทยร้อน
วิธีจัดให้ครบหมู่โดยไม่เหลือทิ้ง
- ผัก เลือกผักที่เก็บได้นานกว่าผักใบ เช่น แครอท กะหล่ำปลี ฟักทอง ถั่วฝักยาว หรือใช้ผักแช่แข็ง แล้วซื้อผักใบเท่าที่ใช้หมดใน 1 ถึง 2 วัน
- เนื้อสัตว์ แบ่งเป็นถุงเล็กพอดีมื้อก่อนเข้าช่องแช่แข็ง หยิบออกมาทีละถุง
- ไข่และเต้าหู้ เป็นโปรตีนที่ทำง่ายสำหรับคนเดียว
- ข้าว หุงข้าวกล้องหรือข้าวซ้อมมือครั้งละพอดี หรือหุงแล้วแบ่งแช่แข็งเป็นก้อนละมื้อ
เก็บอาหารที่ทำไว้อย่างไร
- CDC แนะนำให้นำอาหารที่ปรุงแล้ว เนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์นม และผลไม้ที่หั่นแล้ว เข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมง หรือภายใน 1 ชั่วโมงถ้าอากาศร้อนเกิน 32°C และตั้งตู้เย็นไว้ที่ราว 4°C หรือต่ำกว่า
- เวลาอุ่นอาหารด้วยไมโครเวฟ CDC แนะนำให้ใช้เทอร์โมมิเตอร์วัดว่าอาหารร้อนถึง 74°C (165°F)
ล้างมือก่อนและหลังทำอาหาร
- ล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดก่อน ระหว่าง และหลังเตรียมอาหาร และก่อนกินอาหาร ถูให้ทั่วอย่างน้อย 20 วินาที แล้วล้างออกและเช็ดให้แห้ง ตามขั้นตอนของ CDC
- ถ้าไม่มีน้ำและสบู่ ใช้เจลล้างมือที่มีแอลกอฮอล์อย่างน้อย 60%
- ใช้เขียงหรือจานแยกระหว่างเนื้อสัตว์ดิบกับผัก ผลไม้ และขนมปัง
- รับอาหารจากไรเดอร์หรือกลับจากข้างนอกแล้ว ล้างมือก่อนแกะกล่องและหยิบอาหาร
คำถามที่พบบ่อย
อยู่คนเดียวกินอาหารไม่ครบหมู่ ควรเติมอะไรในมื้ออาหาร?
วัยทำงานควรกินอะไรบ้างใน 1 วัน และกินเท่าไร?
ซื้อกินนอกบ้านทุกมื้อ จะกินให้ครบหมู่ได้อย่างไร?
ทำกับข้าวกินคนเดียว เตรียมไว้หลายวันได้ไหม?
ผักหรือผลไม้ 1 ส่วน เท่ากับเท่าไร?
- NHS: Eating a balanced diet ↗
- NHS: 5 A Day portion sizes ↗
- โรงพยาบาลรามาธิบดี นิตยสาร @Rama: ชวนทำอาหารจานสุขภาพ 2:1:1 ↗
- CDC: About Handwashing ↗
- CDC: Four Steps to Food Safety ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
