ลูกไม่ค่อยมีสมาธิ จดจ่อได้ไม่นาน ทำอย่างไรดี?

เด็กเล็กจดจ่อกับสิ่งหนึ่งได้สั้นกว่าผู้ใหญ่มาก และจดจ่อได้นานแค่ไหนขึ้นกับทั้งวัยและกิจกรรม CDC ของสหรัฐฯ ระบุพัฒนาการของเด็กอายุ 5 ปีไว้ว่า ตั้งใจทำกิจกรรมได้ 5 ถึง 10 นาที เช่น ตอนฟังนิทานหรือทำงานศิลปะ สิ่งที่พ่อแม่ดูแลได้ที่บ้านเป็นเรื่องในชีวิตประจำวัน คือ ให้นอนพอตามวัย กินมื้อเช้าทุกวัน จำกัดเวลาหน้าจอและทำการบ้านโดยไม่มีจอ ให้ได้วิ่งเล่นวันละ 1 ชั่วโมงขึ้นไป และจัดมุมทำการบ้านที่เงียบ ถ้ายังกังวล ให้คุยกับครูและปรึกษาแพทย์ของลูก

เด็กควรจดจ่อกับอะไรได้นานแค่ไหน?

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกวัย และยังเปลี่ยนไปตามกิจกรรม รายการพัฒนาการตามวัยของ CDC สำหรับเด็กอายุ 5 ปี มีข้อหนึ่งว่า "ตั้งใจทำกิจกรรมได้ 5 ถึง 10 นาที" เช่น ตอนฟังนิทานหรือทำงานศิลปะ และระบุไว้ว่าเวลาดูหน้าจอไม่นับรวม

ทำไมเวลาดูจอไม่นับ

การ์ตูนหรือเกมในแท็บเล็ตดึงสายตาเด็กไว้ได้นาน แต่ไม่เหมือนกับการอยู่กับหนังสือ จิ๊กซอว์ หรือการบ้าน เวลาสังเกตว่าลูกจดจ่อได้นานแค่ไหน ให้ดูจากกิจกรรมที่ไม่มีจอ

ความสนใจมีผล

เด็กมักอยู่กับสิ่งที่ชอบได้นานกว่างานที่คนอื่นสั่ง ถ้าลูกต่อบล็อกได้ครึ่งชั่วโมง แต่คัดลายมือได้ไม่กี่นาทีก็เริ่มวอกแวก เป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป

ความคาดหวังที่บ้าน

การให้เด็กเล็กนั่งทำการบ้านต่อเนื่องหนึ่งชั่วโมงโดยไม่พักถือว่านานมากสำหรับวัยนี้ การแบ่งเป็นช่วงสั้น ๆ แล้วพักคั่น มักได้ผลกว่า

ทำไมลูกถึงไม่ค่อยมีสมาธิ?

หลายครั้งเป็นเรื่องในชีวิตประจำวัน ทั้งการนอน มื้ออาหาร หน้าจอ และการได้ขยับร่างกาย ให้ดูเรื่องเหล่านี้ก่อน

นอนไม่พอ

CDC แนะนำชั่วโมงนอนของเด็กไว้ตามตารางด้านล่าง การเล่นมือถือหรือแท็บเล็ตจนดึก หรือการต้องตื่นเช้ามากเพราะบ้านไกลโรงเรียน ทำให้ชั่วโมงนอนหายไปได้ง่าย ๆ หนึ่งชั่วโมง

ไม่ได้กินมื้อเช้า

การข้ามมื้อเช้าเป็นเรื่องที่พบบ่อย การสำรวจของ CDC ในปี 2566 กับนักเรียนมัธยมปลายในสหรัฐฯ พบว่า 72.6% ไม่ได้กินมื้อเช้าอย่างน้อย 1 วันใน 7 วันที่ผ่านมา แม้เป็นการสำรวจนักเรียนที่โตกว่าและอยู่ในสหรัฐฯ แต่ไม่ว่าวัยไหน เช้าที่รีบก็มักเป็นช่วงที่มื้อเช้าถูกข้ามไป

หน้าจอและการแจ้งเตือน

การแจ้งเตือนที่เด้งตลอดเวลาและวิดีโอที่เล่นต่อกันอัตโนมัติ ดึงความสนใจออกไปได้ง่าย

ได้วิ่งเล่นน้อย

NHS ของสหราชอาณาจักรแนะนำให้เด็กและวัยรุ่นอายุ 5 ถึง 18 ปี มีกิจกรรมทางกายระดับปานกลางถึงหนักเฉลี่ยอย่างน้อยวันละ 60 นาทีตลอดสัปดาห์ และลดเวลานั่งหรือนอนเฉย ๆ เด็กหลายคนนั่งเกือบทั้งวัน ทั้งที่โรงเรียน แล้วกลับบ้านมาก็นั่งทำการบ้านและดูจอต่อ

มื้อเช้าของเด็กวัยเรียนควรมีอะไรบ้าง?

Eatwell Guide ของ NHS ซึ่งใช้กับเด็กตั้งแต่อายุ 2 ปี แบ่งกลุ่มอาหารไว้ตามตารางด้านล่าง มื้อเช้าที่มีอาหารจากหลายกลุ่มเป็นจุดเริ่มต้นที่ง่าย

ทำให้มื้อเช้าเกิดขึ้นได้ในวันที่รีบ

มื้อเช้าไม่จำเป็นต้องกินที่โต๊ะเสมอไป ข้าวไข่ใส่กล่องหรือแซนด์วิชเตรียมไว้ตั้งแต่คืนก่อน เก็บในตู้เย็น แล้วกินในรถระหว่างไปโรงเรียนได้

ให้ลูกได้กินผัก

ผักและผลไม้เป็นหนึ่งในกลุ่มอาหารในตารางข้างบน ใส่แตงกวาหรือมะเขือเทศหั่นสักสองสามชิ้นในกล่องข้าว หรือเพิ่มผลไม้สักชิ้น เช่น กล้วยหรือส้ม ก็เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ทำให้มื้อเช้ามีกลุ่มนี้ด้วย

มื้ออื่นตลอดวัน

ของว่างให้เลือกผลไม้หรือนมรสจืด แทนขนมหวานและน้ำหวาน ไม่จำเป็นต้องหาอาหารพิเศษ เริ่มจากการกินให้เป็นมื้อและหลากหลาย

นอกจากเรื่องอาหาร ที่บ้านจัดอะไรได้บ้าง?

การนอน หน้าจอ การเล่น และมุมทำการบ้าน ล้วนมีผล

นอนและตื่นเป็นเวลา

CDC แนะนำให้เข้านอนและตื่นนอนเวลาเดิมทุกวัน ตั้งเวลาเข้านอนให้แน่นอน และทำกิจวัตรก่อนนอนแบบสงบ ๆ เช่น อาบน้ำ แปรงฟัน แล้วอ่านนิทาน

กำหนดเวลาหน้าจอและช่วงปลอดจอ

แนวทางด้านกุมารเวชศาสตร์แนะนำว่าเด็กอายุ 2 ถึง 5 ปีไม่ควรดูจอเกินวันละ 1 ชั่วโมง และเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีไม่ควรดูจอเลย CDC แนะนำให้งดจอ 1 ถึง 2 ชั่วโมงก่อนนอน และไม่วางจอในห้องนอนเด็ก

เรื่องการให้ลูกดูแท็บเล็ต อ่านเพิ่มได้ในลูกดูแท็บเล็ตนานๆ จะดูแลสายตาลูกอย่างไร?

ให้เวลาวิ่งเล่น

NHS แนะนำให้เด็กอายุ 5 ถึง 18 ปีมีกิจกรรมระดับปานกลางถึงหนักเฉลี่ยอย่างน้อยวันละ 60 นาทีตลอดสัปดาห์ และเด็กอายุ 3 ถึง 4 ปีทำกิจกรรมทางกายหลากหลายอย่างน้อยวันละ 180 นาที ซึ่งในนั้นเป็นระดับปานกลางถึงหนักอย่างน้อย 60 นาที วิ่งเล่นในสวน ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ หรือเตะบอลหลังเลิกเรียน นับได้ทั้งหมด

มุมทำการบ้านที่เงียบ

ให้ลูกมีโต๊ะที่อยู่ห่างจากทีวี วางมือถือและแท็บเล็ตไว้ไกลมือ แบ่งการบ้านเป็นช่วงสั้น ๆ แล้วพักยืดตัวหรือดื่มน้ำคั่น และนั่งอยู่ใกล้ ๆ ในช่วงแรกเพื่อช่วยให้ลูกเริ่มได้

เรื่องการแบ่งเวลาอ่านหนังสือเป็นช่วงสั้น ๆ และการนอน อ่านเพิ่มได้ในใกล้สอบเครียด นอนหลับยาก ผ่อนคลายอย่างไรดี?

ลูกจดจ่อได้ไม่นาน เมื่อไรควรปรึกษาครูหรือแพทย์?

เด็กแต่ละคนมีพัฒนาการตามจังหวะของตัวเอง และบางคนต้องการการดูแลมากกว่า CDC แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ของลูกเมื่อ

• ลูกยังทำสิ่งที่เด็กวัยเดียวกันทำได้ไม่ได้ ตั้งแต่หนึ่งเรื่องขึ้นไป
• ลูกทำสิ่งที่เคยทำได้ไม่ได้แล้ว
• พ่อแม่มีความกังวลเรื่องพัฒนาการของลูกในด้านอื่น

ควรคุยกับครูด้วย ถามว่าลูกเป็นอย่างไรในห้องเรียนและกับเพื่อน และครูสังเกตเห็นแบบเดียวกับที่พ่อแม่เห็นที่บ้านหรือไม่ แล้วนำข้อมูลเหล่านี้ไปเล่าให้แพทย์ฟัง ถ้าพบแพทย์แล้วยังกังวลอยู่ CDC แนะนำให้ขอส่งต่อไปพบผู้เชี่ยวชาญ