อายุ 30 ต้น ๆ ควรใส่ใจค่าไขมันในเลือดหรือยัง?
อายุ 30 ต้น ๆ เป็นช่วงที่ควรเริ่มรู้ค่าไขมันในเลือดของตัวเองได้แล้ว MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 20 ถึง 65 ปีตรวจไขมันในเลือดทุก 5 ปี ส่วน NHS ของอังกฤษเชิญคนอายุ 40 ถึง 74 ปีมาตรวจสุขภาพที่มีการตรวจคอเลสเตอรอลทุก 5 ปี ความถี่จึงต่างกันตามประเทศ และขึ้นกับประวัติครอบครัวด้วย ถ้าตรวจแล้ว ให้เก็บผลไว้เทียบกันในแต่ละปี ให้แพทย์อ่านผล และเริ่มใส่ใจนิสัยประจำวันตั้งแต่ตอนนี้
ค่าไขมันในเลือดในผลตรวจสุขภาพมีอะไรบ้าง?
หมวดไขมันในเลือดในผลตรวจสุขภาพ บางแห่งเรียกว่า lipid profile MedlinePlus อธิบายว่าเป็นการตรวจเลือดที่วัดปริมาณคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ในเลือด
4 ค่าที่มักเห็นในผลตรวจ
| ค่าในผลตรวจ | ความหมายตาม MedlinePlus |
|---|---|
| คอเลสเตอรอลรวม (Total cholesterol) | ปริมาณคอเลสเตอรอลทั้งหมดในเลือด รวมทั้ง HDL และ LDL |
| LDL (แอลดีแอล) | มักเรียกว่าคอเลสเตอรอล "ไม่ดี" |
| HDL (เอชดีแอล) | มักเรียกว่าคอเลสเตอรอล "ดี" เพราะช่วยนำ LDL ออกไป |
| ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) | ไขมันชนิดหนึ่งที่พบในเลือด |
LDL ที่เขียนว่า "calculated"
MedlinePlus อธิบายว่าถ้าในผลเขียนว่า LDL เป็นค่า calculated หมายถึงเป็นค่าประมาณที่คำนวณจากคอเลสเตอรอลรวม HDL และไตรกลีเซอไรด์ บางแห่งก็วัด LDL จากเลือดโดยตรง
VLDL ที่บางแห่งไม่มีในผล
MedlinePlus ระบุว่ายังมีคอเลสเตอรอลอีกชนิดคือ VLDL ซึ่งพาไตรกลีเซอไรด์เป็นหลัก แต่มักไม่อยู่ในการตรวจประจำเพราะวัดยาก ห้องปฏิบัติการอาจประมาณค่าจากไตรกลีเซอไรด์แทน ถ้าผลของเราไม่มีค่านี้ก็ไม่แปลก
ต้องงดอาหารก่อนตรวจไขมันในเลือดไหม?
อาจต้องงด ขึ้นกับสถานพยาบาลและรายการที่ตรวจ
ระยะเวลาที่ใช้กันทั่วไป
MedlinePlus ระบุว่าอาจต้องงดอาหารและเครื่องดื่ม 9 ถึง 12 ชั่วโมงก่อนเจาะเลือด และสถานพยาบาลจะบอกว่าต้องงดหรือไม่ รวมถึงข้อปฏิบัติพิเศษอื่น ๆ ถ้าต้องงด การนัดตรวจตอนเช้าจะทำให้ช่วงที่งดอาหารส่วนใหญ่อยู่ในเวลานอน
ทำตามที่สถานพยาบาลบอก
แต่ละแห่งอาจให้คำแนะนำต่างกัน ถามให้ชัดตอนนัดว่าต้องงดกี่ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้ไหม และยาประจำต้องทำอย่างไร ถ้าเผลอกินอะไรไปก่อนตรวจ ให้บอกเจ้าหน้าที่ตามจริง
เรื่องการเตรียมตัวก่อนตรวจสุขภาพ อ่านได้ในก่อนตรวจสุขภาพซ้ำ ควรปรับการใช้ชีวิตอะไรบ้าง?
ควรเริ่มตรวจตอนอายุเท่าไร และบ่อยแค่ไหน?
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ทั่วโลก แต่ละประเทศมีแนวทางต่างกัน และความถี่ของแต่ละคนก็ต่างกันตามความเสี่ยง
ตัวอย่างแนวทางของ 2 ประเทศ
| ประเทศ (แหล่งข้อมูล) | ช่วงอายุ | ความถี่ |
|---|---|---|
| สหรัฐฯ (MedlinePlus) | 9 ถึง 11 ปี | ตรวจครั้งแรก แล้วตรวจซ้ำทุก 5 ปีในวัยเด็ก |
| สหรัฐฯ (MedlinePlus) | 20 ถึง 65 ปี | ทุก 5 ปี |
| สหรัฐฯ (MedlinePlus) | ผู้ชาย 45 ถึง 65 ปี ผู้หญิง 55 ถึง 65 ปี | ทุก 1 ถึง 2 ปี |
| สหรัฐฯ (MedlinePlus) | มากกว่า 65 ปี | ทุกปี |
| อังกฤษ (NHS Health Check) | 40 ถึง 74 ปี | ได้รับเชิญตรวจสุขภาพที่รวมการตรวจคอเลสเตอรอลทุก 5 ปี |
ตามแนวทางของสหรัฐฯ คนอายุ 30 ต้น ๆ อยู่ในกลุ่มที่ควรตรวจทุก 5 ปี ส่วนในอังกฤษ การเชิญตรวจของ NHS เริ่มที่อายุ 40 ในไทย ชุดตรวจสุขภาพประจำปีของที่ทำงานและโรงพยาบาลมีรายการต่างกัน ดูว่าแพ็กเกจของเรามีหมวดไขมันในเลือดหรือไม่ ถ้าไม่มี ถามสถานพยาบาลว่าควรตรวจเพิ่มไหม
เมื่อไรอาจต้องตรวจบ่อยกว่านี้
MedlinePlus ระบุว่าความถี่ขึ้นกับอายุ ปัจจัยเสี่ยง และประวัติครอบครัว และอาจต้องตรวจบ่อยขึ้นถ้ามีปัจจัยบางอย่าง เช่น
- คนในครอบครัวมีประวัติเรื่องหัวใจ
- สูบบุหรี่
- ไม่ค่อยมีกิจกรรมทางกาย
- กินอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวมาก
ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง ให้บอกแพทย์ แล้วถามว่าควรตรวจห่างกันเท่าไร
อ่านตัวเลขในผลตรวจอย่างไร?
ผลตรวจมักแสดงเป็นหน่วยมิลลิกรัมต่อเดซิลิตร (มก./ดล.) และมีช่วงค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการพิมพ์ไว้ข้าง ๆ
เกณฑ์ที่ MedlinePlus ของสหรัฐฯ ใช้
ตารางนี้เป็นเกณฑ์ที่ MedlinePlus ใช้สำหรับผู้ใหญ่อายุ 20 ปีขึ้นไป เป็นตัวอย่างของสหรัฐฯ ไม่ใช่เกณฑ์ของไทย
| ค่า | ระดับที่ MedlinePlus ถือว่าดี |
|---|---|
| คอเลสเตอรอลรวม | น้อยกว่า 200 มก./ดล. |
| LDL | น้อยกว่า 100 มก./ดล. |
| HDL | 60 มก./ดล. ขึ้นไปดีที่สุด (ผู้ชายต่ำกว่า 40 ผู้หญิงต่ำกว่า 50 ถือว่าต่ำ) |
| ไตรกลีเซอไรด์ | น้อยกว่า 150 มก./ดล. |
ให้แพทย์อ่านผลร่วมกับประวัติของเรา
MedlinePlus ระบุว่าระดับที่เหมาะกับแต่ละคนอาจขึ้นกับอายุ ประวัติครอบครัว วิถีชีวิต และปัจจัยเสี่ยงอื่น ตัวเลขเดียวจึงบอกได้ไม่ครบ ให้แพทย์อธิบายว่าค่าของเราหมายความว่าอะไร ควรจับตาค่าไหน และควรตรวจซ้ำเมื่อไร
เก็บผลไว้เทียบกัน
อายุ 30 ต้น ๆ เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการเก็บผลไว้เป็นข้อมูลพื้นฐานของตัวเอง ถ่ายรูปหรือเก็บใบผลตรวจทุกครั้ง แล้วนำไปให้แพทย์ดูในครั้งต่อไป จะเห็นได้ว่าค่าเปลี่ยนไปอย่างไรเมื่ออายุและวิถีชีวิตเปลี่ยน
ช่วงอายุ 30 ควรใส่ใจนิสัยประจำวันอะไรบ้าง?
ช่วงอายุ 30 เป็นวัยที่งานยุ่ง นั่งนาน กินนอกบ้าน และมีงานเลี้ยงบ่อย แนวทางด้านล่างเป็นนิสัยทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่ที่หน่วยงานสุขภาพแนะนำ
ขยับร่างกาย
WHO แนะนำให้ผู้ใหญ่มีกิจกรรมทางกายระดับปานกลาง เช่น เดินเร็ว สัปดาห์ละ 150 ถึง 300 นาที หรือระดับหนัก 75 ถึง 150 นาที ร่วมกับการเสริมสร้างกล้ามเนื้ออย่างน้อย 2 วันต่อสัปดาห์ และลดเวลานั่ง ถ้ายังไม่ค่อยได้ขยับ เริ่มจากเดินสั้น ๆ แล้วค่อย ๆ เพิ่ม
เลือกชนิดของไขมันและวิธีปรุง
NHS ของอังกฤษแนะนำให้กินไขมันอิ่มตัวให้น้อยลง และเปลี่ยนบางส่วนเป็นไขมันไม่อิ่มตัว ไขมันอิ่มตัวพบในอาหาร เช่น เนื้อติดมัน เนย น้ำมันหมู น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว กะทิ ชีส ครีม เค้ก บิสกิต และขนมอบ ส่วนไขมันไม่อิ่มตัวพบมากในน้ำมันจากพืชและปลา เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันดอกทานตะวัน อะโวคาโด ถั่วบางชนิด และปลาที่มีไขมัน แนวทางของสหราชอาณาจักรระบุว่าผู้ชายโดยเฉลี่ยไม่ควรกินไขมันอิ่มตัวเกินวันละ 30 กรัม และผู้หญิงโดยเฉลี่ยไม่เกินวันละ 20 กรัม NHS ยังแนะนำให้ใช้การย่าง อบ ลวก หรือนึ่งแทนการทอด เลือกเนื้อส่วนที่ไม่ติดมัน และลอกหนังไก่ออก
| ในชีวิตประจำวัน | ลองเปลี่ยนเป็น |
|---|---|
| ของทอด เช่น หมูทอด ไก่ทอด เกือบทุกมื้อ | ปลานึ่ง ไก่ย่าง หรือข้าวกับต้มจืด ในบางมื้อ |
| เนื้อติดมัน หนังไก่ | เนื้อส่วนที่ไม่ติดมัน ไก่ลอกหนัง ปลา ถั่ว |
| ขนมอบและโดนัทตอนบ่าย | ผลไม้ ถั่วไม่ปรุงรสไม่ใส่เกลือหนึ่งกำมือเล็ก |
| แกงกะทิ | อาหารผัดหรือนึ่งที่ใส่ไก่ ปลา หรือผัก |
ถ้ากินข้าวนอกบ้านและกินของทอดบ่อย อ่านวิธีเลือกเมนูได้ในกินนอกบ้าน ของทอดบ่อย ควรเสริมอะไรให้ร่างกาย?
จัดจานให้สมดุล
แนวทางการกินอาหารให้สมดุลของ NHS ได้แก่ กินผักและผลไม้หลากหลายอย่างน้อยวันละ 5 ส่วน ให้อาหารประเภทแป้งที่มีใยอาหารสูง เช่น ข้าว เป็นหลักของมื้อ กินถั่ว ปลา ไข่ เนื้อสัตว์ และโปรตีนอื่นบ้าง เลือกน้ำมันชนิดไม่อิ่มตัวในปริมาณน้อย และกินอาหารที่มีไขมัน เกลือ และน้ำตาลสูงให้น้อยครั้งและน้อยลง
บุหรี่และแอลกอฮอล์
MedlinePlus ระบุว่าการสูบบุหรี่ทำให้ HDL ต่ำลง โดยเฉพาะในผู้หญิง และทำให้ LDL สูงขึ้น ส่วนเรื่องแอลกอฮอล์ NHS แนะนำว่าทั้งผู้ชายและผู้หญิงไม่ควรดื่มเป็นประจำเกินสัปดาห์ละ 14 หน่วย และถ้าอยากลด ให้มีวันที่ไม่ดื่มหลายวันในแต่ละสัปดาห์ ถ้าสูบบุหรี่หรือดื่มบ่อย ให้บอกแพทย์ตอนตรวจสุขภาพด้วย
เรื่องการดื่มแอลกอฮอล์บ่อยกับไขมันในเลือด อ่านได้ในดื่มแอลกอฮอล์บ่อย ระวังไขมันในเลือดอย่างไร?
ควรเตรียมอะไรไปคุยกับแพทย์?
การตรวจไขมันในเลือดครั้งแรก ๆ ในวัย 30 มีประโยชน์ที่สุดเมื่อแพทย์มีข้อมูลครบ
ข้อมูลที่ควรเตรียม
- ผลตรวจครั้งก่อน ถ้ามี
- ประวัติครอบครัว เช่น คนในครอบครัวเคยมีปัญหาเรื่องหัวใจหรือหลอดเลือดหรือไม่
- การสูบบุหรี่ การดื่ม และกิจกรรมทางกายในแต่ละสัปดาห์
- ยาที่ใช้อยู่เป็นประจำ
คำถามที่ควรถาม
- ค่าแต่ละตัวของเราหมายความว่าอะไร ควรจับตาค่าไหน
- ควรตรวจซ้ำเมื่อไร
- ต้องเตรียมตัวอย่างไรก่อนตรวจครั้งต่อไป
ถ้าผลมีค่าที่ถูกทำเครื่องหมายไว้ ให้ฟังคำแนะนำจากแพทย์ที่รู้ประวัติของเรา และอย่าตัดสินใจเองจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว
คำถามที่พบบ่อย
อายุ 30 ต้น ๆ ควรเริ่มใส่ใจค่าไขมันในเลือดตอนตรวจสุขภาพหรือยัง?
ผลตรวจไขมันในเลือดมีค่าอะไรบ้าง?
ต้องงดอาหารก่อนตรวจไขมันในเลือดไหม?
ค่าไขมันในเลือดเท่าไรถือว่าดี?
ช่วงอายุ 30 ควรใส่ใจนิสัยประจำวันอะไรบ้าง?
- MedlinePlus (US National Library of Medicine): Cholesterol levels test ↗
- MedlinePlus (US National Library of Medicine): Triglycerides test ↗
- NHS: NHS Health Check ↗
- WHO 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour (Bull et al., British Journal of Sports Medicine) ↗
- NHS: How to eat less saturated fat ↗
- NHS: Fat: the facts ↗
- NHS: Eating a balanced diet ↗
- NHS: Calculating alcohol units ↗
เราใช้คุกกี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ เมื่อคุณกดยอมรับ เราจะสามารถแสดงเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของคุณได้มากขึ้น และหากต้องการเปลี่ยนความยินยอม สามารถทำได้ทุกเมื่อโดยคลิก “การตั้งค่าคุกกี้” นโยบายการใช้คุกกี้
